HỢP TÁC ĐẠI HỌC CÔNG LẬP – DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN Ở NHẬT BẢN VÀ HÀM Ý CHO VIỆT NAM

Tóm tắt

Bài viết phân tích cơ sở lý luận, tiến trình thể chế và cơ chế vận hành của hợp tác giữa trường đại học công lập và doanh nghiệp tư nhân tại Nhật Bản, từ đó rút ra hàm ý cho Việt Nam. Trên cơ sở tổng quan tài liệu và phân tích so sánh trường hợp, vận dụng mô hình Tam xoắn, cách tiếp cận dựa trên nguồn lực và lý thuyết chi phí giao dịch, nghiên cứu làm rõ vai trò kiến tạo của Nhà nước, quyền tự chủ đại học, văn phòng chuyển giao công nghệ (Technology Licensing Office, viết tắt là TLO), hợp tác nghiên cứu dài hạn, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và đào tạo nhân lực theo nhu cầu của doanh nghiệp. Kết quả phân tích cho thấy hiệu quả hợp tác phụ thuộc vào sự đồng bộ giữa thể chế sở hữu trí tuệ, cơ chế tài trợ chia sẻ rủi ro, tổ chức trung gian chuyên nghiệp và đầu tư dài hạn của doanh nghiệp. Đối chiếu với Việt Nam, bài viết nhận diện các điểm nghẽn trong quản lý tài sản công, định giá tài sản trí tuệ, năng lực chuyển giao công nghệ, đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D), cũng như sự gắn kết giữa đào tạo và thị trường lao động. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường quyền tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình, chuyên nghiệp hóa các TLO, sử dụng ngân sách nhà nước như nguồn vốn mồi, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu dài hạn và phát triển các chương trình đào tạo do trường đại học và doanh nghiệp đồng thiết kế.