VŨ TRỤ LUẬN TRONG TƯ TƯỞNG NGUYỄN BỈNH KHIÊM

Tóm tắt

Trong tư tưởng Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491-1585), các quan điểm vũ trụ luận được trình bày theo tâm thế của nhà nho Trung thế kỷ, ở đó Nho giáo Trung Quốc, mà cụ thể là Tống – Minh Nho, không còn mang sắc thái thuần túy của Nho giáo Khổng – Mạnh bởi nhu cầu thời đại. Nói cách khác, Nho giáo đương thời đã được Phật giáo hóa và Đạo giáo hóa, giúp các nhà tư tưởng luận giải thế sự một cách hiệu quả hơn. Thông qua việc trình bày các quan điểm vũ trụ luận trên nền tảng kinh điển của triết học tự nhiên, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã làm rõ cả mặt “thể” và “dụng” của những quan điểm đó trong việc lý giải thế sự đương thời. Nhân kỷ niệm 440 năm ngày mất của ông, chúng tôi xin giới thiệu khái quát vũ trụ luận của Nguyễn Bỉnh Khiêm nhằm góp phần phác họa chân dung nhà tư tưởng lỗi lạc của Việt Nam thế kỷ XVI.