BIẾN ĐỔI CỦA ĐẠO HIẾU TẠI VIỆT NAM THỂ HIỆN TRONG PHÁP LUẬT PHONG KIẾN VÀ PHÁP LUẬT HIỆN ĐẠI

Tóm tắt

Đạo hiếu là một trong những giá trị tinh thần lớn nhất của con người nói chung và người phương Đông, người Việt Nam nói riêng. Cùng với sự thay đổi của xã hội Việt Nam từ quá khứ đến hiện đại, đạo hiếu cũng có những biến đổi nhất định. Chúng ta có thể nhận thấy sự biến đổi này qua việc xem xét pháp luật phong kiến và pháp luật hiện đại, bởi ở một mức độ nhất định, pháp luật có khả năng phản ánh đời sống xã hội đương thời. Xuất phát từ quan điểm đó, bài viết này tìm hiểu các khía cạnh liên quan đến đạo hiếu được đề cập trong Quốc triều hình luật, bộ luật tiêu biểu của thời kỳ phong kiến Việt Nam, và các khía cạnh của đạo hiếu được đưa vào trong các luật và bộ luật hiện đại. Nghiên cứu cho thấy, hiếu đạo trong thời hiện đại vẫn được nhìn nhận tương đối giống với truyền thống: đều là sự kính trọng, thương yêu, nghe lời, chăm sóc của con cái đối với cha mẹ, ông bà. Hiếu đạo vẫn được đề cao và coi trọng, chứng tỏ mối quan hệ giữa con cái với cha mẹ, ông bà, mối quan hệ huyết thống và vai trò của gia đình vẫn được xem là cần thiết cho sự ổn định xã hội. Tuy nhiên, hiếu đạo trong xã hội hiện đại đã có sự rộng mở hơn, ít gò bó hơn, không quá câu nệ vào lễ nghi. Đồng thời, quan hệ giữa cá nhân với gia đình cũng có xu hướng được thu hẹp lại, qua đó nhấn mạnh hơn vai trò của cá nhân.