Tạp chí Triết học

NHỮNG ĐIỂM MỚI TRONG DỰ THẢO BÁO CÁO CHÍNH TRỊ TRÌNH ĐẠI HỘI XIV CỦA ĐẢNG

Phan Trọng Hào — Tue, 17 Mar 2026 00:00:00 +0700

Vừa qua, Ban Chấp hành Trung ương đã công bố Dự thảo Các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng1 , trong đó có Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, để lấy ý kiến đóng góp rộng rãi từ cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Dự thảo Các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng không chỉ kế thừa các giá trị cốt lõi, mà còn có nhiều điểm mới nổi bật, định hình những bước phát triển chiến lược của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình, với phương châm “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển”. Trong bài viết này, tác giả tập trung làm rõ những điểm mới trong Dự thảo Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

NGUỒN LỰC NHÂN VĂN VÀ GIÁ TRỊ Ở VIỆT NAM - NHỮNG NỘI DUNG CHỦ YẾU CẦN LƯU Ý

Lương Đình Hải — Tue, 17 Mar 2026 00:00:00 +0700

Nghiên cứu, phát huy giá trị và nguồn lực nhân văn phục vụ phát triển đất nước là một trong những hướng nghiên cứu khoa học trọng điểm hiện nay. Bài viết tiếp cận nguồn lực nhân văn từ góc độ hệ thống - cấu trúc và lý thuyết giá trị học, xác định một số nội dung lý luận chủ yếu của khái niệm ở chiều cạnh nội dung, đặc điểm và chức năng. Từ góc độ hệ thống – cấu trúc, bài viết chỉ ra bảy thành tố cơ bản, chủ yếu của nguồn lực nhân văn: sức khỏe; vốn kiến thức, thông tin; vốn xã hội; các di sản vật thể và phi vật thể; đạo đức; chất lượng thể chế; hệ/bảng giá trị dân tộc - quốc gia. Trong đó, hệ/bảng giá trị dân tộc – quốc gia là thành tố đặc biệt xuyên suốt các thành tố khác. Bài viết cũng chỉ ra bảy chức năng cơ bản của nguồn lực nhân văn: chức năng nhận thức, chức năng đánh giá, chức năng định hướng, chức năng giảm sốc, chức năng chuẩn mực, chức năng di truyền xã hội, chức năng động lực.

BẢO ĐẢM AN NINH CON NGƯỜI TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Lê Thị Thanh Hà — Tue, 17 Mar 2026 00:00:00 +0700

An ninh con người và biến đổi khí hậu có mối quan hệ biện chứng với nhau và là một nội dung trọng yếu của an ninh quốc gia trong thế kỷ XXI, khi khí hậu toàn cầu thay đổi nhanh chóng, các mối đe dọa đến an ninh con người ngày càng biểu hiện rõ rệt. Việt Nam hiện đang là một trong 5 quốc gia bị ảnh hưởng nhiều nhất từ biến đổi khí hậu. Bài viết này tập trung làm rõ những tác động của biến đổi khí hậu đến an ninh con người nói chung và an ninh con người ở Việt Nam nói riêng, đồng thời đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm bảo đảm an ninh con người trong bối cảnh biến đổi khí hậu ở Việt Nam hiện nay.

CƠ SỞ TRIẾT HỌC CỦA CHU DỊCH TRONG HOÀNG ĐẾ NỘI KINH

Phạm Quỳnh — Tue, 17 Mar 2026 00:00:00 +0700

Bài viết khảo sát cơ sở triết học của Chu dịch (周易) trong Hoàng đế nội kinh (黄帝内经) – một tác phẩm kinh điển đặt nền móng cho y học cổ truyền. Thông qua phân tích các mô-đun triết học (Âm – dương, Ngũ hành, Thiên – nhân hợp nhất, Tượng – số), bài viết cho thấy Hoàng đế nội kinh đã “y học hóa” (medicalization) các nguyên lý của Dịch học, từ vũ trụ luận đến nhân thể luận, đóng góp vào hiểu biết về triết học Trung Hoa tiền hiện đại như một hình thức hệ thống luận sơ khai, đồng thời gợi mở phương pháp luận cho nghiên cứu hiện đại về Y học cổ truyền.

TRIẾT HỌC NHÂN VỊ - THÀNH TỐ TRUNG TÂM TRONG TƯ TƯỞNG CỦA CHỦ NGHĨA HIỆN SINH VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA NÓ TẠI VIỆT NAM GIỮA THẾ KỶ XX

Võ Anh Tuấn — Tue, 17 Mar 2026 00:00:00 +0700

Bài viết tập trung phân tích vai trò trung tâm của khái niệm “nhân vị” trong hệ tư tưởng của chủ nghĩa hiện sinh. Từ nền tảng triết học phương Tây hiện đại, chủ nghĩa hiện sinh đặt con người cá thể – với tự do, trách nhiệm và tính hiện tồn – làm trọng tâm của triết lý sống. Bên cạnh việc bác bỏ những hệ hình tư duy trừu tượng truyền thống, các nhà hiện sinh khẳng định rằng chỉ thông qua việc khôi phục “nhân vị”, triết học mới thực sự trở lại với đời sống. Bài viết cũng phân tích ảnh hưởng của khái niệm này đến triết học Việt Nam giữa thế kỷ XX, đặc biệt là trong bối cảnh văn hóa xã hội có nhiều biến động.

LÝ THUYẾT CHIẾN LƯỢC TIẾN HÓA BỀN VỮNG NHÌN TỪ BA QUY LUẬT CỦA PHÉP BIỆN CHỨNG TRONG TRIẾT HỌC MÁC - LÊNIN

Lưu Trọng Chiến, Nguyễn Hoàng Hải, Phạm Thị Quỳnh — Tue, 17 Mar 2026 00:00:00 +0700

Mục đích của bài viết này là vận dụng ba quy luật cơ bản của phép biện chứng duy vật trong triết học Mác - Lênin vào nghiên cứu lý thuyết chiến lược tiến hóa bền vững (ESS). Thông qua đó, bài viết cho rằng, lý thuyết ESS là sự cụ thể hóa ba quy luật của phép biện chứng. Bài viết không chỉ thiết lập mối liên hệ sâu sắc giữa phép biện chứng và lý thuyết ESS, mà còn cung cấp các công cụ toán học chặt chẽ để hình thức hóa, mô hình hóa định lượng và chứng minh tính lôgíc cho ba quy luật biện chứng trong lý thuyết ESS.

PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO CỦA HỒ CHÍ MINH ĐẶC ĐIỂM VÀ GIÁ TRỊ

Hoàng Thị Ngân, Nguyễn Văn Khánh — Tue, 17 Mar 2026 00:00:00 +0700

Hồ Chí Minh là lãnh tụ cách mạng, nhà lãnh đạo kiệt xuất của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam. Trong di sản tinh thần mà Hồ Chí Minh để lại, ngoài tư tưởng chính trị đúng đắn, phẩm chất đạo đức cao đẹp, còn có phong cách hoạt động hiệu quả. Ở Hồ Chí Minh, phong cách hoạt động nói chung và phong cách lãnh đạo nói riêng biểu hiện rõ rệt nhất tầm vóc và trí tuệ của một nhà lãnh đạo thiên tài. Phong cách lãnh đạo của Hồ Chí Minh là tập hợp những nguyên tắc, lề lối, cách thức mà Người sử dụng để giáo dục, động viên, khích lệ, cổ vũ quần chúng tham gia vào sự nghiệp cách mạng vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Do vậy, việc nghiên cứu và làm sáng tỏ phong cách lãnh đạo Hồ Chí Minh có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc trong thời đại ngày nay.

QUAN NIỆM CỦA HENRI BERGSON VỀ ĐẠO ĐỨC

Trịnh Thị Hằng — Tue, 17 Mar 2026 00:00:00 +0700

Henri Bergson là một trong những triết gia lớn của triết học Pháp cận - hiện đại và là đại biểu tiêu biểu của trào lưu triết học sự sống (hay triết học đời sống). Khi nghiên cứu về đạo đức, Bergson tiếp cận ở các phương diện về nguồn gốc, nguyên tắc, cơ chế hoạt động và định hướng giá trị đạo đức. Ông đề cập đến hai hình thái đạo đức: “đạo đức đóng” và “đạo đức mở”; phân biệt hai hình thái đạo đức với hai hình thái xã hội khác nhau. “Đạo đức đóng” thuộc về xã hội có nguồn gốc tự nhiên. “Đạo đức mở” thuộc về thế giới của những tâm hồn cao thượng, bắt nguồn từ tiếng gọi của “những người anh hùng” và lực đẩy của cảm xúc. Con người được tạo ra cho xã hội và bổn phận là một yếu tố luôn tồn tại trong bản chất con người, một sức mạnh thúc đẩy ý chí mỗi cá nhân, hướng tới sự đoàn kết xã hội.