Tạp chí Quy hoạch đô thị

SA PA TRONG MẠNG LƯỚI ĐÔ THỊ DU LỊCH VÙNG TÂY BẮC- MỘT PHÂN TÍCH KHUNG CẤU TRÚC KHÔNG GIAN ĐÔ THỊ

2026-04-08T03:19:09+07:00

Bài viết này đề cập đến một số vấn đề liên quan đến vai trò và vị trí chiến lược của Sa Pa như một thành phố du lịch trong mạng lưới đô thị du lịch khu vực Tây Bắc. Đồng thời, bài viết phân tích khung cấu trúc và các vấn đề tác động đến cảnh quan đô thị… Từ đó, bài viết tìm cách trả lời câu hỏi: Sa Pa, với tư cách là một thành phố du lịch, cần được quy hoạch khung cấu trúc không gian như thế nào để đảm bảo tính bền vững lâu dài dưới tác động của sự phát triển du lịch và đô thị hóa nhanh chóng?
Sự phát triển nhanh chóng của Sa Pa như một thành phố du lịch trong những năm gần đây đã tạo ra những thách thức đáng kể và tác động tiêu cực đến cảnh quan, môi trường, văn hóa địa phương và các nguồn tài nguyên du lịch khác của Sa Pa. Điều này đã dẫn đến việc giảm sút các đặc điểm độc đáo của sản phẩm du lịch và sức hấp dẫn đối với khách du lịch. Đặc biệt, dưới áp lực phát triển kinh tế và sức hấp dẫn đầu tư do nhu cầu thị trường thúc đẩy, cấu trúc không gian của thành phố du lịch Sa Pa có xu hướng thay đổi, thiếu ổn định và lãng phí tài nguyên đất trong quá trình mở rộng xây dựng đô thị và các dự án du lịch. Do đó, câu hỏi đặt ra là: thành phố du lịch Sa Pa cần được quy hoạch khung cấu trúc không gian như thế nào để đảm bảo tính bền vững lâu dài dưới tác động của sự phát triển du lịch và đô thị hóa nhanh chóng?

QUY CHẾ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ DU LỊCH SA PA PHÙ HỢP VỚI ĐẶC THÙ ĐỊA HÌNH, VĂN HOÁ LỊCH SỬ VÀ CẢNH QUAN THIÊN NHIÊN

2026-04-08T03:34:24+07:00

Sa Pa là một điểm du lịch nổi tiếng ở Việt Nam với khí hậu trong lành, mát mẻ và bản sắc văn hóa độc đáo của các dân tộc Mông, Dao, Tày, Giáy và Xá Phổ (Phú La), một hệ sinh thái đa dạng và đặc sắc, cùng cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ.
Từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, Việt Nam sẽ thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bãi bỏ cấp huyện. Thành phố Sa Pa cũ (gồm 6 phường và 10 xã) sẽ được tổ chức lại thành phường Sa Pa bằng cách hợp nhất toàn bộ diện tích tự nhiên và dân cư của 6 phường cũ: Hàm Rồng, Ô Quy Hồ, Sa Pa, Cầu May, Phan Si Bàng và Sa Pa, cùng một số xã. Với vị trí mới này, phường Sa Pa là khu vực đô thị và có thể tiếp tục áp dụng Quy chế quản lý kiến trúc đô thị Sa Pa năm 2024.
Theo quy định, Quy chế quản lý kiến trúc đô thị năm 2024 sẽ được điều chỉnh khi dự án quy hoạch tổng thể và các dự án quy hoạch tiểu khu liên quan được sửa đổi. Hy vọng rằng với việc thực hiện nghiêm túc "Dự án quy hoạch tổng thể xây dựng Khu du lịch quốc gia Sa Pa - thị trấn Sa Pa, tỉnh Lào Cai đến năm 2040", các dự án quy hoạch chi tiết và tiểu khu hiện hành, cũng như Quy chế quản lý kiến trúc đô thị đã ban hành, phường Sa Pa sẽ phát triển nhanh chóng, mạnh mẽ và bền vững.

Tiếp cận kinh tế cảnh quan dựa vào cộng đồng - động lực mới cho phát triển bền vững đô thị du lịch Sa Pa

2026-04-08T03:49:39+07:00

Những năm gần đây, Sa Pa nổi lên là một đô thị du lịch phát triển nhanh nhất tại miền núi phía Bắc Việt Nam, với thế mạnh đặc biệt về cảnh quan tự nhiên. Tuy nhiên, quá trình phát triển nhanh chóng này cũng đồng thời làm gia tăng những mâu thuẫn giữa tăng trưởng kinh tế và suy thoái cảnh quan môi trường. Trong bối cảnh đó, cần nhìn nhận cảnh quan không đơn thuần là tài nguyên để khai thác, mà là tài sản xã hội, được kết tinh các giá trị sinh thái, văn hóa, lịch sử và bản sắc. Bài viết “Tiếp cận kinh tế cảnh quan dựa vào cộng đồng, động lực mới cho phát triển bền vững đô thị du lịch Sa Pa” sẽ làm rõ vấn đề này.

PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP VĂN HOÁ TRONG QUY HOẠCH ĐÔ THỊ DU LỊCH TẠI VÙNG CAO - KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ TRƯỜNG HỢP SA PA

2026-04-08T04:13:56+07:00

Bài viết này giới thiệu kinh nghiệm quốc tế về ngành công nghiệp văn hóa và các thể chế mềm trong quy hoạch văn hóa - du lịch, từ đó đề xuất mô hình ứng dụng cho Sa Pa. Phạm vi và ý nghĩa của nghiên cứu hướng tới hình thành mô hình "thành phố sáng tạo vùng cao", góp phần thực hiện Chiến lược Phát triển Văn hóa Việt Nam đến năm 2045 theo hướng gắn kết văn hóa với phát triển bền vững. Tuy nhiên, việc thực hiện quy hoạch Sa Pa hiện nay cho thấy vẫn còn tập trung nhiều vào cơ sở hạ tầng cứng – giao thông, chỗ ở, khu du lịch và dịch vụ – trong khi thiếu các yếu tố thể chế mềm, như cơ chế khuyến khích sáng tạo, hợp tác công tư trong lĩnh vực văn hóa, hoặc các chính sách phát triển cộng đồng sáng tạo. Điều này có nghĩa là Sa Pa, dù đã đầu tư đáng kể vào cơ sở hạ tầng vật chất, vẫn chưa phát triển được hệ sinh thái sáng tạo có khả năng lan tỏa giá trị văn hóa và xây dựng năng lực cạnh tranh mềm. Trên cơ sở thực tế này, vấn đề trọng tâm là: làm thế nào để tích hợp ngành công nghiệp văn hóa và các thể chế mềm vào quy hoạch phát triển du lịch - văn hóa của Sa Pa, hướng tới mô hình thành phố sáng tạo vùng cao.

XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN KHÔNG GIAN XANH ĐÔ THỊ- BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO ĐÔ THỊ SA PA PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

2026-04-08T04:36:59+07:00

Sa Pa là một thành phố du lịch nằm cách trung tâm tỉnh Lào Cai khoảng 30 km. Thành phố nằm ở độ cao trung bình 1500-1800 m so với mực nước biển; cùng với nền văn hóa dân tộc vùng cao độc đáo, khu vực này có khí hậu ôn hòa quanh năm và là điểm đến hấp dẫn đối với cả khách du lịch trong nước và quốc tế. Về đặc điểm kiến trúc và cảnh quan, trung tâm thành phố Sa Pa được bao quanh bởi địa hình đồi núi. Đây là yếu tố then chốt tạo nên sức hấp dẫn và sự độc đáo của thành phố du lịch này, không chỉ bởi không gian hoạt động mà còn bởi cảnh quan đặc sắc và cách tiếp cận khác biệt trong phát triển đô thị. Sự độc đáo của thành phố Sa Pa càng được tăng cường bởi các đặc điểm rừng và sông nước, biến hồ trung tâm trở thành "trái tim" trong việc định hình cấu trúc phát triển không gian đô thị.

Đô thị hóa là một quá trình tất yếu trong phát triển kinh tế - xã hội. Quá trình này dần dẫn đến sự mất mát không gian tự nhiên do xây dựng và cơ sở hạ tầng đô thị. Không gian tự nhiên đang dần bị thu hẹp hoặc phân bố không đồng đều; đặc biệt, không gian tự nhiên ở khu vực trung tâm Sa Pa là một điều quý giá dù được bao quanh bởi cảnh quan núi non. Do đó, việc chuyển đổi những khu vực này thành không gian xanh không chỉ cải thiện cảnh quan đô thị và khôi phục hệ sinh thái tự nhiên mà còn tạo ra cơ hội cho các không gian công cộng mới ở những khu vực đã được chuyển đổi hoặc đất xen kẽ. Giải pháp này góp phần vào sự phát triển bền vững của không gian du lịch Sa Pa trước áp lực của biến đổi khí hậu toàn cầu và nhu cầu thiết thực của cộng đồng và xã hội hiện nay.

CÁCH TIẾP CẬN QUY HOẠCH PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ DU LỊCH SINH THÁI BỀN VỮNG

2026-04-08T05:47:43+07:00

Bài viết này trình bày một phương pháp quy hoạch phát triển đô thị du lịch sinh thái bền vững dựa trên trường hợp phường Sa Pa, được coi là một thành phố du lịch sinh thái cao cấp. Bài viết cũng nhấn mạnh các khái niệm, mục tiêu, nguyên tắc quy hoạch, cũng như cấu trúc và hình thức của một thành phố du lịch sinh thái bền vững. Trong loại hình thành phố này, người dân có thể sinh sống, làm việc, tham gia du lịch và tận hưởng các hoạt động giải trí trong một không gian sinh thái và văn hóa độc đáo…
Một thành phố du lịch sinh thái là một không gian đô thị sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên và tạo ra các sản phẩm du lịch gắn liền mật thiết với thiên nhiên và văn hóa địa phương. Trong một thành phố du lịch sinh thái, người dân có thể sinh sống, làm việc và tham gia du lịch và giải trí trong một không gian sinh thái và văn hóa độc đáo ở khoảng cách thích hợp, và giao thông trong thành phố phải thân thiện với môi trường, chẳng hạn như đi bộ, đạp xe, xe máy điện và phương tiện giao thông công cộng thân thiện với môi trường (với phong trào Thành phố Sinh thái là trọng tâm chính).

KIẾN TẠO HỆ SINH THÁI CÔNG NGHIỆP THẾ HỆ MỚI TẠI VIỆT NAM

2026-04-08T00:03:01+07:00

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang trải qua những biến động khó lường, trong đó đặc trưng bởi sự tái định hình chuỗi cung ứng và sự trỗi dậy của các hàng rào kỹ thuật phi thuế quan liên quan đến môi trường như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và Quy định chống phá rừng (EUDR), mô hình phát triển khu công nghiệp (KCN) dựa trên lợi thế tĩnh truyền thống của Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ tụt hậu về mặt sinh thái và giảm sút năng lực cạnh tranh. Bài báo này tập trung phân tích các điểm nghẽn mang tính cấu trúc trong tổ chức không gian và quản trị hệ thống KCN hiện hữu. Thông qua việc tổng hợp dữ liệu thực nghiệm và so sánh đối chiếu với các mô hình chuyển đổi thành công tại Hàn Quốc, Nhật Bản và Đan Mạch, nghiên cứu đề xuất chiến lược "Chuyển đổi kép" – một khung khổ lý thuyết và thực tiễn kết hợp hữu cơ giữa quy hoạch không gian Xanh hóa và hạ tầng quản trị Số hóa. Cách tiếp cận này là một trong các giải pháp cốt lõi để Việt Nam kiến tạo lợi thế cạnh tranh mới, đón đầu làn sóng FDI thế hệ mới và hiện thực hóa mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH MÁI XANH - XANH LAM THÔNG MINH THÍCH ỨNG CHO QUẢN LÝ NƯỚC MƯA BỀN VỮNG TẠI HÀ NỘI

2026-04-08T00:37:04+07:00

Trong bối cảnh Việt Nam chịu áp lực ngày càng lớn từ các hiện tượng thời tiết cực đoan và quá trình đô thị hóa nhanh, không gian mái cần được xem xét như một nguồn lực hạ tầng chưa được khai thác hiệu quả cho quản lý nước mưa. Mặc dù các mô hình mái xanh đã được nghiên cứu rộng rãi trên thế giới nhưng hiệu suất của các hệ thống này vẫn còn hạn chế khi áp dụng trong điều kiện nhiệt đới với đặc trưng mưa lớn trong thời gian ngắn và sự phân hóa mùa rõ rệt như ở nước ta.

Vì vậy, nghiên cứu này hướng tới đề xuất mô hình Mái Xanh - Xanh lam thông minh thích ứng cho Hà Nội (SBGR - VN). Hệ thống cho phép duy trì dung tích điều tiết hiệu dụng trước các sự kiện mưa cực đoan và đảm bảo ổn định sinh học trên mái trong các giai đoạn khô hạn. Khi được triển khai ở quy mô phù hợp, SBGR - VN góp phần cải thiện vi khí hậu, giảm áp lực lên hệ thống thoát nước của đô thị và hỗ trợ sự phát triển bền vững của thủ đô.

HIỆU QUẢ CỦA CHATGPT TRONG PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG VIẾT HỌC THUẬT CHO SINH VIÊN KIẾN TRÚC

2026-04-08T01:02:26+07:00

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra trong giáo dục đại học, việc tích hợp trí tuệ nhân tạo tạo sinh vào giảng dạy ngoại ngữ ngày càng thu hút sự quan tâm của giới học thuật và sư phạm. Nghiên cứu này xem xét hiệu quả của ChatGPT như một trợ giảng ảo trong việc hỗ trợ phát triển kỹ năng viết học thuật tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngành tiếng Anh tại Đại học Kiến trúc Hà Nội. Áp dụng thiết kế nghiên cứu bán thực nghiệm, nghiên cứu bao gồm 60 sinh viên năm nhất được chia thành nhóm thực nghiệm nhận phản hồi bài viết có hỗ trợ ChatGPT và nhóm đối chứng theo phương pháp giảng dạy viết truyền thống không có hỗ trợ AI. Dữ liệu được thu thập thông qua các bài kiểm tra viết trước và sau can thiệp được đánh giá bằng thang điểm phân tích, bổ sung bằng nhật ký học tập để ghi lại kinh nghiệm viết của sinh viên.
Kết quả cho thấy, mặc dù cả hai nhóm đều có sự tiến bộ trong suốt thời gian can thiệp, nhóm thực nghiệm đã thể hiện sự tiến bộ vượt trội hơn đáng kể về vốn từ vựng, độ chính xác ngữ pháp và tính mạch lạc của văn bản. Sự can thiệp mang lại hiệu quả lớn, cho thấy tác động sư phạm mạnh mẽ. Bằng chứng định tính cũng cho thấy sự tự tin của người học được nâng cao, nhận thức tốt hơn về các lỗi ngôn ngữ thường gặp và sự chuyển dịch đáng kể sang các phương pháp viết và chỉnh sửa lặp đi lặp lại. Nhìn chung, kết quả cho thấy ChatGPT, khi được hướng dẫn đúng cách về mặt sư phạm, có thể đóng vai trò là một công cụ hỗ trợ hiệu quả trong việc giảng dạy viết luận học thuật bằng tiếng Anh ở cấp đại học.

Nghiên cứu áp dụng mô hình mô phỏng thông tin (BIM) và năng lượng (BEM) hướng tới công trình xây dựng tiêu thụ năng lượng thấp

2026-04-08T01:31:13+07:00

Tại Việt Nam, ngành xây dựng chiếm tỷ lệ đáng kể trong tổng lượng phát thải CO₂, do đó việc xây dựng công trình theo hướng mục tiêu tiêu thụ năng lượng thấp là giải pháp quan trọng để đạt mục tiêu COP26 đến năm 2050. Những giải pháp thiết kế có tính đến tối ưu năng lượng vận hành tòa nhà sẽ là hướng đi tất yếu giúp giảm đáng kể chi phí vận hành và tăng cường tính bền vững cho môi trường. Trong nghiên cứu này, chúng tôi đã giải quyết vấn đề chuyển đổi mô hình thông tin công trình (BIM) sang mô hình năng lượng (BEM), để phân tích và lựa chọn các phương án nhằm mục tiêu sử dụng năng lượng hiệu quả.

Cụ thể, nghiên cứu tập trung vào mô phỏng năng lượng của một tòa nhà trụ sở văn phòng trong giai đoạn thiết kế ban đầu. Một loạt các mô hình được xây dựng trên nên tảng thay đổi các yếu tố liên quan đến cấu tạo vật liệu bao che như tường xây và vách kính mặt đứng, độ mở của cửa sổ và các yếu tố khác. Chỉ số cường độ năng lượng (EUI) và mức độ phát thải CO₂ là cơ sở dùng để đánh giá hiệu quả tiêu thụ năng lượng của công trình. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng mô hình tối ưu hóa tích hợp cho giá trị EUI giảm 12,1% so với mô hình thiết kế ban đầu, trong đó yếu tố đóng góp tích cực nhất là thay đổi vật liệu kính có thể giúp giảng 11,21% so với mô hình gốc. Việc áp dụng mô hình được đề xuất để mô phỏng một công trình thực tế là rất quan trọng trong việc đánh giá mức sử dụng năng lượng trong một tòa nhà hiện có, từ đó đề xuất cải tạo công trình theo hướng tiết kiệm năng lượng hơn

Phát triển TP. HCM bền vững trong quá trình toàn cầu hóa

2026-04-08T02:19:38+07:00

Bài viết này tìm hiểu những biến đổi của đô thị trên thế giới và TP. HCM (TP. Hồ Chí Minh) trong bối cảnh toàn cầu hóa từ những năm 50 thế kỷ XX, để đánh giá lại quá trình đô thị hóa. Đồng thời, bài viết cũng đi sâu vào phân tích những vấn đề, nút thắt mà thành phố gặp phải trong bối cảnh toàn cầu hóa. Các vấn đề được đặt ra bao gồm (1) Vấn đề di dân và mở rộng không gian đô thị theo chiều rộng; (2) Sự biến đổi của lối sống vùng ven; (3) Không gian công cộng hạn chế; (4) Các vấn đề liên quan đến môi trường. Đứng trước các vấn đề đó, việc phát triển TP. Hồ Chí Minh theo hướng bền vững gặp nhiều thách thức và cần tìm cách để tận dụng những lợi thế mà thành phố đang có (nguồn lao động trẻ, dồi dào, sự quan tâm của chính quyền Thành phố; vị thế hợp tác quốc tế của Thành phố), đồng thời giải quyết những vấn đề được nêu ra.

Ứng dụng AI trong quy hoạch, quản lý hệ thống hạ tầng kỹ thuật hướng tới phát triển đô thị thông minh tại Việt Nam

2026-04-08T02:41:48+07:00

Đô thị thông minh (ĐTTM) là giải pháp chiến lược, xu thế phát triển tất yếu cho các đô thị của nước ta để giải quyết áp lực lên hệ thống hạ tầng. Trong đó, trí tuệ nhân tạo (AI) là công cụ tối ưu, hỗ trợ công tác quy hoạch, quản lý hệ thống hạ tầng kỹ thuật (Giao thông, cấp thoát nước, năng lượng, vệ sinh môi trường…) hướng tới phát triển đô thị thông minh. Ứng dụng AI hỗ trợ các hệ thống tự điều chỉnh, linh hoạt thông qua việc xử lý Dữ liệu lớn (Big Data). Các đô thị tại Việt Nam đã đạt được những tiến bộ ban đầu khi ứng dụng AI (ứng dụng GIS, BIM, thí điểm IOC tại Hà Nội, Đà Nẵng). Tuy nhiên, quá trình phát triển ĐTTM đang đối mặt với các thách thức lớn về nguồn dữ liệu, hạn chế khung pháp lý, chi phí đầu tư... Đẩy mạnh ứng dụng AI, thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quy hoạch, quản lý hệ thống hạ tầng kỹ thuật là cơ sở đảm bảo sự phát triển bền vững của đô thị.