TÍCH HỢP LỊCH SỬ VẬT LÍ NGUYÊN TỬ VÀ HẠT NHÂN TRONG GIẢNG DẠY
Từ khóa
DOI:
https://doi.org/10.54607/hcmue.js.23.SI1.5418(2026)Tóm tắt
Các kiến thức về “Vật lí hạt nhân và phóng xạ” và “Vật lí lượng tử” – Chương trình Vật lí lớp 12, đề cập đến photon và các hạt vi mô bên trong nguyên tử, mang tính trừu tượng cao. Tuy nhiên, chương trình hiện hành không có các thí nghiệm để minh hoạ hay kiểm nghiệm các kiến thức này. Bài báo này đề xuất cách tiếp cận một số kiến thức thuộc các mạch nội dung trên qua việc tích hợp lịch sử vật lí vào kế hoạch bài dạy. Phương pháp nghiên cứu gồm: nghiên cứu tổng quan lịch sử vật lí nguyên tử và hạt nhân cho đến năm 1945; tổng hợp, chọn lọc những câu chuyện và thí nghiệm tiêu biểu; từ đó thiết kế các hoạt động học tập phù hợp. Việc tích hợp các câu chuyện lịch sử và quá trình khám phá khoa học vào bài học được kì vọng giúp học sinh nâng cao hứng thú và có thể phát triển các thành phần năng lực vật lí như nhận thức, tìm hiểu thế giới tự nhiên dưới góc độ vật lí.Lượt tải
Tài liệu tham khảo
Bohr, N. (1913). On the constitution of atoms and molecules. Philosophical Magazine, 26(151), 1–25. https://doi.org/10.1080/14786441308634955
Brown, L. M. (1986). Hideki Yukawa and the meson theory. Physics Today, 39(12), 55–62. https://doi.org/10.1063/1.881048
Chadwick, J. (1932). Possible existence of a neutron. Nature, 129, 312. https://doi.org/10.1038/129312a0
Dirac, P. A. M. (1938). Classical theory of radiating electrons. Proceedings of the Royal Society of London. Series A. Mathematical and Physical Sciences, 167(929), 148–169. https://doi.org/10.1098/rspa.1938.0124
Garik, P., Garbayo, L., Benétreau-Dupin, Y., Winrich, C., Duffy, A., Gross, N., & Jariwala, M. (2015). Teaching the conceptual history of physics to physics teachers. Science and Education, 24(4), 387–408. https://doi.org/10.1007/s11191-014-9731-9
Hawking, S. (1998). A brief history of time (Updated and expanded 10th anniversary ed.). Bantam Books. https://search.library.wisc.edu/catalog/999837008202121
Holton, G. (2003). The Project Physics Course, then and now. Science & Education, 12, 779–786.
Kragh, H. (2021). Chemical and other aspects of Rutherford’s nuclear atom. Journal of the Royal Society of New Zealand, 51(3–4), 513–527. https://doi.org/10.1080/03036758.2020.1858879
Kraus, R. (2022). The NGSS and the historical direction of science education reform. Science & Education, 31(5), 1201–1223.
Kuhn, T. S. (1970). Structure of scientific revolutions (International encyclopaedia of unified science, Vol. 2, No. 2). University of Chicago Press.
Le, A. D. (2022). Xay dung va su dung thi nghiem trong day hoc cac kien thuc ve phong xa (vat li lop 12) theo huong boi duong nang luc thuc nghiem cua hoc sinh [Designing and using experiments in teaching radioactivity concepts (Grade 12 Physics) to foster students’ experimental competence]. Hanoi National University of Education.
Ministry of Education and Training of Vietnam. (2018). General education program – Physics subject (Issued together with Circular No. 32/2018/TT-BGDĐT).
Oliphant, M. (1982). The beginning: Chadwick and the neutron. Bulletin of the Atomic Scientists, 38(10), 14–18. https://doi.org/10.1080/00963402.1982.11455816
Rutherford, E. (1911). The scattering of α and β particles by matter and the structure of the atom. Philosophical Magazine, 21(125), 669–688. https://doi.org/10.1080/14786440508637080
Rutherford, E. (1919). Collision of alpha particles with light atoms. An anomalous effect in nitrogen. Philosophical Magazine, 37, 537–551.
Rutherford, E. (1920). Bakerian Lecture: Nuclear constitution of atoms. Proceedings of the Royal Society of London. Series A, Containing Papers of a Mathematical and Physical Character, 97(686), 374–400. https://doi.org/10.1098/rspa.1920.0040
Shi, W. Z. (2015). Utilizing history and philosophy of science (HPS) to teach physics: The case of electromagnetic theory. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 11(3), 551–557. https://doi.org/10.12973/eurasia.2015.1329a
Thomson, J. J. (1904). On the structure of the atom: An investigation of the stability and periods of oscillation of a number of corpuscles arranged at equal intervals around the circumference of a circle; with application of the results to the theory of atomic structure. Philosophical Magazine, 7(39), 237–265. https://doi.org/10.1080/14786440409463107
Xie, L., Wang, L. M., Li, Z., & Bao, L. (2025). Representations of nature of science in Chinese physics curriculum standards over the past two decades. Science and Education. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s11191-024-00611-2
Yock, P. (2021). Comparison of Rutherford’s atomic model with the Standard Model of particle physics and other models. Journal of the Royal Society of New Zealand, 51(3–4), 538–556. https://doi.org/10.1080/03036758.2020.1848888
Yukawa, H. (1935). On the interaction of elementary particles. Proceedings of the Physico-Mathematical Society of Japan, 17, 48–57.
