Diễn trình chuyển thể Truyện Kiều trong nghệ thuật cải lương: từ mô hình truyền thống đến thử nghiệm Đợi Kiều

Tóm tắt

“Truyện Kiều” của Nguyễn Du không chỉ là kiệt tác văn học mà còn là nguồn cảm hứng bền bỉ cho nhiều loại hình nghệ thuật diễn xướng; trong đó, cải lương là môi trường sân khấu hóa lâu dài và có nhiều dấu mốc đáng chú ý. Bài viết khảo sát diễn trình chuyển thể “Truyện Kiều” trong nghệ thuật cải lương Việt Nam, từ vở “Kim Vân Kiều” (1918) - cột mốc gắn với buổi đầu hình thành cải lương - đến các mô hình cải biên tiêu biểu ở thế kỷ XX và những thử nghiệm cuối thế kỷ XX - đầu thế kỷ XXI. Trên cơ sở tiếp cận chuyển thể - tiếp nhận, nghiên cứu tập trung phân tích vở “Đợi Kiều” như một thử nghiệm chuyển thể theo hướng diễn giải, qua đó cho thấy sự dịch chuyển từ mô hình chuyển thể trung thành sang những hình thức diễn xướng đương đại. Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ cách cải lương tham dự vào quá trình hiện đại hóa di sản văn chương, đồng thời gợi mở khả năng tiếp cận công chúng trẻ và hướng nghiên cứu chuyển thể trong bối cảnh sân khấu truyền thống đang biến đổi.

(Ngày nhận bài: 02/2/2026; Ngày duyệt đăng: 12/3/2026)