Eo biển chiến lược và chuỗi cung ứng toàn cầu: Thời cơ, thách thức và hàm ý chính sách cho Việt Nam

Tóm tắt

Bài viết phân tích tác động của xung đột tại các eo biển chiến lược đối với chuỗi cung ứng toàn cầu,
từ đó nhận diện thời cơ, thách thức và đề xuất hàm ý chính sách cho Việt Nam. Khung phân tích kết
hợp lý thuyết vũ khí hóa sự phụ thuộc của Farrell và Newman (2019) với lý thuyết chuỗi cung ứng
của Sheffi (2015) và Baldwin và Freeman (2022). Kết quả cho thấy gián đoạn tại các eo biển Malacca,
Hormuz và Bab el-Mandeb được truyền dẫn qua ba tầng: phí bảo hiểm hàng hải; giá cước vận tải
và giá năng lượng; sau đó là lạm phát. Chi phí có thể tăng mạnh vượt quá mức suy giảm thực tế của
năng lực vận tải do biên dự phòng của chuỗi cung ứng thấp, thị trường vận tải tập trung cao và nguồn
cung năng lực vận chuyển kém co giãn trong ngắn hạn. Đối với Việt Nam, bối cảnh này vừa tạo cơ hội
từ xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng, vừa làm gia tăng rủi ro do độ mở thương mại cao và năng
lực vận tải biển còn hạn chế. Bài viết đề xuất năm nhóm hàm ý chính sách về ngoại giao, thương mại
quốc tế, hạ tầng logistics, cảnh báo sớm và quản trị rủi ro ở cấp doanh nghiệp.