Tạp chí Nghiên cứu lập pháp

Phổ biến pháp luật về bầu cử trong kỷ nguyên vươn mình

Cao Vũ Minh — 2026-04-07

Bầu cử là thiết chế trung tâm của nền dân chủ đại diện, phản ánh trực tiếp mức độ phát triển của đời sống chính trị - pháp lý và sự trưởng thành của ý thức công dân trong mỗi giai đoạn lịch sử. Trong bối cảnh xã hội chuyển mình mạnh mẽ dưới tác động của kinh tế số, truyền thông số và hội nhập quốc tế, việc bảo đảm để mọi thông tin về bầu cử được truyền tải đầy đủ, chính xác và có định hướng trở thành yêu cầu mang tính chiến lược. Bài viết phân tích vai trò của phổ biến pháp luật về bầu cử trong việc củng cố niềm tin xã hội, nâng cao nhận thức pháp lý và bảo đảm sự tham gia chủ động, có trách nhiệm của cử tri. Trên cơ sở đó, bài viết tập trung phân tích các nội dung trọng tâm của phổ biến pháp luật về bầu cử, làm rõ những vấn đề cốt lõi cần được truyền tải nhằm bảo đảm tính chính xác, đầy đủ và thống nhất trong nhận thức xã hội.

Bảo đảm dân chủ trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội ở nước ta hiện nay

Vũ Hồng Anh — 2026-04-09

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội - một hoạt động chính trị - pháp lý đóng vai trò quan trọng trong đời sống chính trị của đất nước. Thông qua bầu cử, Nhân dân Việt Nam lựa chọn bầu ra các đại biểu xứng đáng thay mặt Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước. Để bảo đảm cho cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội thể hiện đúng ý chí và nguyện vọng của Nhân dân, cần bảo đảm dân chủ trong suốt quá trình diễn ra cuộc bầu cử. Yêu cầu này đòi hỏi hoạt động bầu cử phải được diễn ra đúng quy định của pháp luật, tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc bầu cử trong các giai đoạn của cuộc bầu cử. Bài viết phân tích yêu cầu và các biện pháp bảo đảm dân chủ trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội ở nước ta hiện nay.

Vai trò của Hội đồng Bầu cử quốc gia trong bảo đảm tính khách quan của bầu cử

Trần Thị Lệ Thu — 2026-04-09

Bài viết phân tích vai trò của Hội đồng Bầu cử quốc gia trong bảo đảm tính khách quan của bầu cử ở Việt Nam từ góc độ thiết chế quản lý bầu cử. Dựa trên các văn bản pháp luật hiện hành, đặc biệt các cải cách năm 2025, nghiên cứu cho thấy mức độ thể chế hóa của Hội đồng Bầu cử quốc gia đã được củng cố, qua đó tăng cường vai trò điều phối, giám sát và xác nhận kết quả bầu cử. Tuy nhiên, vẫn còn một số vấn đề đặt ra liên quan đến tăng cường thêm tính độc lập, mức độ chuyên nghiệp hóa và yêu cầu thích ứng với bầu cử số. Từ đó, bài viết đề xuất định hướng hoàn thiện pháp luật nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động của thiết chế này trong bối cảnh mới.

Vai trò của cử tri trong bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp

Nguyễn Nhật Khanh — 2026-04-09

Cử tri là chủ thể tối cao của quyền lực nhà nước, thực hiện việc trao quyền và kiểm soát quyền lực thông qua bầu cử. Trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, việc phát huy đầy đủ quyền làm chủ của Nhân dân thông qua cơ chế bầu cử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bài viết phân tích cơ sở lý luận về vai trò của cử tri trong bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, đồng thời đánh giá thực tiễn bầu cử ở Việt Nam thời gian qua. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất hoàn thiện pháp luật và cơ chế bầu cử theo hướng công khai, minh bạch, tăng tính cạnh tranh; mở rộng điều kiện tham gia ứng cử; nâng cao chất lượng vận động bầu cử và thông tin đến cử tri; đồng thời thiết lập cơ chế giám sát, phản hồi phù hợp nhằm phát huy vai trò trung tâm của cử tri.

Phát huy vai trò đại diện của đại biểu Quốc hội: nhìn từ cơ cấu ứng cử viên đại biểu Quốc hội nhiệm kỳ 2026 - 2031

Đỗ Mạnh Phương — 2026-04-09

Trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước bằng dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện, trong đó Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân và là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Vì vậy, vai trò đại diện của đại biểu Quốc hội vừa là nền tảng chính danh của quyền lực nhà nước, vừa là điều kiện để Quốc hội thực hiện đầy đủ chức năng lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Bài viết phân tích các vấn đề lý luận và pháp luật về vai trò đại diện của đại biểu Quốc hội, đánh giá sự thể hiện của vai trò đại diện trong cơ cấu ứng cử viên đại biểu Quốc hội nhiệm kỳ 2026 - 2031. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các kiến nghị phát huy vai trò đại diện của đại biểu Quốc hội theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch, có thể đo lường và chịu trách nhiệm giải trình.

Vận động bầu cử: những nội dung pháp lý cần tiếp tục hoàn thiện

Trần Hoài Nam — 2026-04-09

Vận động bầu cử có ý nghĩa quan trọng và là một công đoạn không thể thiếu của quá trình bầu cử. Thông qua vận động bầu cử, cử tri không chỉ lắng nghe mà còn có thể trao đổi và đưa ra nguyện vọng, từ đó chọn lựa người “đủ đức, đủ tài” để đại diện cho ý chí của mình trong các cơ quan dân cử. Bài viết trình bày khái niệm, ý nghĩa của vận động bầu cử, đồng thời phân tích các quy định pháp luật về vận động bầu cử; trên cơ sở đó, bài viết kiến nghị hoàn thiện các quy định pháp luật về vận động bầu cử nhằm bảo đảm cho vận động bầu cử được diễn ra khách quan, công bằng, dân chủ.

Khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong hoạt động bầu cử

Lê Bá Đức — 2026-04-09

Bầu cử là sự kiện quan trọng trong sinh hoạt chính trị của đất nước và Nhân dân. Bầu cử bao gồm rất nhiều các hoạt động cụ thể được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân khác, quá trình này khó tránh khỏi có những sai sót hoặc có thể bị cá nhân, tổ chức lợi dụng để thực hiện hành vi trái pháp luật nhằm vụ lợi. Những sai sót, vi phạm pháp luật trong bầu cử làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của cử tri, của những người ứng cử và cả cá nhân, tổ chức khác. Vì vậy, quyền khiếu nại được xem như một cách thức bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của cá nhân, tổ chức. Bài viết trình bày các quy định pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong hoạt động bầu cử, đồng thời phân tích các bất cập về vấn đề này; trên cơ sở đó, đề xuất một số kiến nghị hoàn thiện các quy định pháp luật trong lĩnh vực này.