Nghiên cứu sự biến đổi quan hệ lưu lượng và mực nước trên đoạn Sông Hồng qua Hà Nội

Tóm tắt

Ngày nay sự hiểu biết của con người về các quá trình thủy văn đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Quan hệ lưu lượng (Q) và mực nước (H) sẽ thay đổi khi lòng sông bị xói lở. Hiện nay, hầu hết sông suối tự nhiên đều đã bị tri phối ở mức độ ít nhiều khác nhau bởi các công trình xây dựng như các công trình thủy lợi hay giao thông để khai thác tài nguyên nước. Ngoài ra, tác động của biến đổi khí hậu hay việc khai thác cát sỏi lòng sông cũng là một nguyên nhân gây nên sự biến đổi của quan hệ Q~H. Mực nước trên sông Hồng đoạn qua Hà Nội hiện đang có xu thế hạ thấp mặc dù lưu lượng không có nhiều biến động. Đồng thời lòng dẫn cũng liên tục biến động và hạ thấp. Sự biến động mực nước trên sông đang đặt ra nhiều thách thức cho các nhà khoa học khi lòng dẫn liên tục biến đổi dưới tác động của nhiều yếu tố, trong đó có yếu tố mất cân bằng bùn cát. Sự biến động này là một phần nguyên nhân gây ra các sự cố về sạt lở bờ sông, ảnh hưởng nghiêm trọng tới các công trình và hoạt động dân sinh hai bên bờ sông. Bằng công cụ mô hình toán, nghiên cứu đã phân tích được sự thay đổi quan hệ Q~H tại trạm thủy văn Sơn Tây và Hà Nội. Kết quả cho thấy quan hệ Q~H năm 1971 ít phân tán trong khi năm 1996 lại nhạy cảm hơn với biến động lưu lượng. Mực nước tăng nhanh hơn khi Q tăng. Quan hệ vòng dây rõ ràng hơn thể hiện tác động động lực của lũ lên hình thái lòng dẫn.