Phân hóa giàu nghèo trong cộng đồng ngư dân (Nghiên cứu trường hợp xã An Hải và xã Bình Minh)

Tóm tắt

Tác giả kết hợp phương pháp định lượng và định tính để nghiên cứu sự phân hóa giàu – nghèo trong cộng đồng ngư dân xã An Hải (huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) và xã Bình Minh (huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam) – hai địa bàn có sinh kế chủ yếu gắn với hoạt động khai thác hải sản. Kết quả nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo tại cả hai địa phương có xu hướng giảm, song khoảng cách giàu – nghèo giữa các nhóm cư dân ngày càng gia tăng. Sự phân hóa xã hội được thể hiện rõ qua cơ cấu nghề nghiệp, giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội. Thực tiễn cho thấy, nhóm cư dân khá và giàu ngày càng gia tăng tích lũy, do biết nắm bắt cơ hội, phát huy nguồn vốn sẵn có, tận dụng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, đồng thời khai thác hiệu quả mạng lưới quan hệ xã hội rộng. Ngược lại, nhóm cư dân nghèo có xu hướng tái nghèo và nghèo hóa, chủ yếu do hạn chế về sức lao động và khó khăn trong tiếp cận các nguồn lực tài chính phục vụ phát triển sinh kế.