Một số vấn đề về quản lý giá thuốc ở Việt Nam

Tóm tắt

Bài báo này trình bày 3 nội dung: Đặc điểm thị trường dược phẩm; Làm thế nào để giảm bớt tính không hoàn hảo và điều chỉnh sự "lệch lạc" của thị trường dược phẩm? và Kiểm soát giá.

Thị trường thuốc generic, không những ở nước ta mà cả trên thế giới, là một thị trường hoàn hảo. Giá cả hàng hóa trên thị trường sẽ được tự xác định thông qua cơ chế cạnh tranh giữa các công ty và quy luật cung cầu theo lý thuyết cân bằng tổng quát (general equilibrium theory) của nhà kinh tế học Pareto (Wilfredo Federico Damaso Pareto (1848-1923), Nhà kinh tế học người Italia). Thị trường các thuốc phát minh và/hoặc các biệt dược phát minh của các tập đoàn dược phẩm đa quốc gia, các công ty dược nghiên cứu - phát minh (research - based pharmaceutical company) là một thị trường không hoàn hảo với rất nhiều hình thức độc quyền hay nói cách khác là với nhiều hình thức cạnh tranh không hoàn hảo.

Thị trường dược phẩm trở nên "lệch lạc" ở nơi nào không có sự vận hành của cơ chế cạnh tranh. Để tập trung nguồn lực của Nhà nước trong việc kiểm soát giá, chỉ nên xác định một số thuốc cần đưa vào diện kiểm soát là: những thuốc độc quyền, không nên kiểm soát giá tràn lan, đặc biệt các thuốc generic ở đó quy luật cạnh tranh đang vận hành một cách có hiệu quả nếu không muốn nói là hoàn hảo. Người tiêu dùng có thể tự do chọn lựa sản phẩm, chất lượng và giá cả thuốc generic phù hợp với nhu cầu và khả năng tài chính của mình. Vấn đề quan trọng hơn ở đây là cơ quan quản lý Nhà nước phải kiểm soát được chất lượng thuốc, đảm bảo môi trường cạnh tranh lành mạnh và kiểm soát chống bán phá giá khi cần thiết.

Ở Việt Nam, Luật Dược năm 2005 đã tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý giá thuốc. Trước mắt, nên quan tâm đến các giải pháp sau đây:

- Xác định danh mục các thuốc cần kiểm soát giá, chủ yếu là các thuốc đang độc quyền trên thị trường dược phẩm Việt Nam.

- Xây dựng phương pháp định giá trần đối với các thuốc độc quyền, các biệt dược mới phát minh.

- Hoàn thiện quy chế đấu thầu thuốc cho các cơ sở điều trị và thuốc bảo hiểm y tế phù hợp với đối tượng đấu thầu rất đặc thù là dược phẩm (và có thể mở rộng đến các vật tư y tế tiêu hao).

- Khuyến khích các doanh nghiệp dược đầu tư nâng cao chất lượng, giảm giá thành và nâng cao "trách nhiệm xã hội". Có biện pháp thích hợp khuyến khích sử dụng thuốc generic và thuốc sản xuất trong nước chất lượng cao.

- Một số giải pháp khác.