Phân lập taxuyunnanin C và dẫn chất từ sinh khối tế bào thông đỏ (Taxus wallichiana Zucc.)

Tóm tắt

Tại Việt Nam, thông đỏ (Taxus wallichiana Zucc.) phân bố chủ yếu tại Đà Lạt với số lượng cá thể mọc tự nhiên còn rất ít. Trong thông đỏ có paclitaxel và nhiều hoạt chất như baccatin III, 10-deacetylbaccatin III...có thể bán tổng hợp được paclitaxel hoặc docetaxel được dùng để điều trị ung thư. Tuy nhiên, nguồn dược liệu là thông đỏ tự nhiên có nhiều hạn chế (thời gian sinh trưởng kéo dài, hàm lượng hoạt chất trong cây thấp). Hiện nay, công nghệ sinh khối tế bào thực vật là hướng đi mới có nhiều triển vọng để sản xuất các hoạt chất ở quy mô lớn. Học viện Quân y đã và đang tiến hành nuôi cấy sinh khối tế bào thông đỏ nhằm mục đích sản xuất paclitaxel và các dẫn chất. Nghiên cứu này thông báo kết quả phân lập một số chất trong sinh khối tế bào thu được từ quá trình nuôi cấy tế bào thông đỏ thu hái ở Đà Đạt - Việt Nam.

Nguyên liệu: Sinh khối tế bào thông đỏ thu được từ quá trình nuôi cấy trên môi trường lỏng SH (Học viện Quân y cung cấp).

Phương pháp nghiên cứu: Chiết xuất, phân lập sinh khối thông đỏ khô thu được hợp chất 1-3. Xác định cấu trúc hóa học: các chất 1 - 3 được xác định nhiệt độ nóng chảy, ghi phổ khối lượng ESI-MS, phổ cộng hưởng từ hạt nhân.

Kết quả

            Bằng phương pháp sắc ký cột pha thuận, taxuyunnanin C và hai dẫn chất của nó (2a,5a,10b-triacetoxy-14b-propionyloxy-4(20),11-taxadien và 2a,5a,10b-triacetoxy-14b-(3-hydroxy-2-methyl)-butyryloxy-4(20),11-taxadien) đã được phân lập từ sinh khối tế bào thông đỏ (Taxus wallichiana Zucc.). Cấu trúc hóa học của các chất phân lập được xác định dựa vào các phương pháp phổ cộng hưởng từ hạt nhân (¹H, ¹³C-NMR và các phổ DEPT 90, DEPT 135) và phổ khối (ESI-MS).