Đặc điểm hình thái và giải phẫu của cây riềng meng hai thu hái ở Thái Nguyên

Tóm tắt

Chi Riềng (Alpinia Roxburgh) là một chi lớn, phổ biến và phức tạp về thực vật nhất trong họ Gừng (Zingiberaceae) với khoảng 230 loài, phân bố chủ yếu ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới châu Á, trong đó có Việt Nam. Trong chuyến điều tra thực địa tại xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ, thành phố Thái Nguyên, chúng tôi đã phát hiện ra một loài thuộc chi Alpinia (tên địa phương là riềng meng hai). Quả của loài này được sử dụng như một loại đậu khấu. Tra cứu các tài liệu trên thế giới và Việt Nam, nhận thấy loài này mang những đặc điểm phù hợp với loài Alpinia menghaiensis S. Q. Tong & Y. M. Xia, tuy nhiên được nhận định là loài Alpinia blepharocalyx K. Schum. theo tài liệu. Vì vậy, bài báo được thực hiện với mục đích nhằm giám định tên khoa học, làm cơ sở cho việc xây dựng tiêu chuẩn kiểm nghiệm dược liệu sau này.

Nguyên liệu nghiên cứu

Riềng meng hai được thu hái tháng 6 năm 2016 tại xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ, thành phố Thái Nguyên, khi có đủ hoa, quả.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu đặc điểm hình thái của mẫu nghiên cứu tại thực địa và trong phòng thí nghiệm theo phương pháp trong tài liệu. Giám định tên khoa học của cây trên cơ sở phân tích các đặc điểm hình thái, đặc điểm của bộ phận sinh sản, so sánh đối chiếu với mô tả và hình ảnh trong tài liệu, đối chiếu với khóa phân loại thực vật trong tài liệu. Nghiên cứu đặc điểm hiển vi: Làm vi phẫu các bộ phận của cây theo phương pháp cắt ngang, nhuộm kép.

Kết luận

Căn cứ vào đặc điểm hình thái, cơ quan dinh dưỡng và cơ quan sinh sản của loài nghiên cứu, có thể giám định loài riềng thu hái ở Thái Nguyên có tên khoa học là Alpinia menghaiensis S. Q. Tong & Y. M. Xia, thuộc họ Gừng (Zingiberaceae). Loài đặc trưng bởi lá bắc con mở đến gốc, dạng phễu hay ống, đầu ống đài chia thành 4 thùy. Đây là lần đầu tiên các đặc điểm hình thái cấu tạo giải phẫu của loài Alpinia menghaiensis S. Q. Tong & Y. M. Xia được mô tả đầy đủ ở Việt Nam. Hiện chưa có nghiên cứu về loài riềng meng hai này, do vậy cần nghiên cứu về thành phần hóa học, tác dụng dược lý, giá trị sử dụng cũng như khả năng nhân trồng.