Pháp luật lao động Việt Nam về quyền tự do liên kết trong bối cảnh hội nhập

Tóm tắt

Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) là 2 hiệp định thế hệ mới mà Việt Nam tham gia ký kết và phê chuẩn đã tiếp tục đặt ra yêu cầu hoàn thiện pháp luật về lao động. Hiệp định CPTPP và EVFTA không đưa ra tiêu chuẩn riêng mà chỉ áp dụng theo các tiêu chuẩn về lao động đã được nêu trong Tuyên bố năm 1998 về Những nguyên tắc và quyền cơ bản trong lao động của ILO, thể hiện trong 4 tiêu chuẩn lao động quốc tế cơ bản. Các tiêu chuẩn về xóa bỏ lao động cưỡng bức và lao động bắt buộc; cấm sử dụng lao động trẻ em, xóa bỏ các hình thức lao động trẻ em tồi tệ nhất; xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử về việc làm và nghề nghiệp đã được nội luật hoá trong pháp luật lao động Việt Nam từ trước đến nay. Tuy nhiên, tiêu chuẩn về quyền tự do liên kết của người lao động (NLĐ) thì đến Bộ luật lao động 2019 (BLLĐ năm 2019) mới chính thức được cụ thể hoá một cách thống nhất. Mặc dù pháp luật lao động hiện hành đã nội luật hoá quyền tự do liên kết tuy nhiên quy định này vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế và đặt ra yêu cầu sớm hoàn thiện hệ thống pháp luật lao động, phù hợp với cam kết về lao động mà Việt Nam đã tham gia. Nghiên cứu này trình bày cam kết về quyền tự do liên kết của NLĐ theo CPTPP và EVFTA, thực tiễn nội luật hoá trong pháp luật lao động Việt Nam và một số gợi mở hoàn thiện pháp luật về quyền tự do liên kết của NLĐ trong bối cảnh hội nhập.