Cạnh tranh Mỹ - Trung trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và hàm ý đối với Việt Nam
Từ khóa
Tóm tắt
Trí tuệ nhân tạo ngày càng trở thành một lĩnh vực trọng yếu trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung. Bằng phương pháp định tính, kết hợp phân tích chính sách, so sánh và tiếp cận hệ thống, bài viết làm rõ các nhân tố thúc đẩy cạnh tranh và sự tương tác giữa hai nước trên bốn phương diện chủ yếu: chip tiên tiến và năng lực tính toán; mô hình, ứng dụng và thương mại hóa AI; thị trường, chuỗi cung ứng và mở rộng hệ sinh thái; tiêu chuẩn và quản trị AI. Kết quả cho thấy Mỹ dựa vào ưu thế công nghệ, năng lực đổi mới và mạng lưới đối tác để duy trì vị trí dẫn đầu, trong khi Trung Quốc đẩy mạnh tự chủ công nghệ, khai thác quy mô thị trường, phát triển nguồn mở và mở rộng hợp tác quốc tế. Đối với Việt Nam, cạnh tranh này vừa tạo cơ hội thu hút đầu tư, công nghệ, vừa làm gia tăng rủi ro phụ thuộc, phân mảnh công nghệ và sức ép tuân thủ, đặt ra yêu cầu tăng cường tự chủ có trọng tâm, đa dạng hóa đối tác và chủ động tham gia quản trị AI khu vực.Lượt tải
Tài liệu tham khảo
Allen, G. C. (2025). DeepSeek, Huawei, Export Controls, and the Future of the U.S.-China AI Race. Center for Strategic and International Studies (CSIS). https://www.csis.org/analysis/deepseek-huawei-export-controls-and-future-us-china-ai-race
Bộ Chính trị. (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Brandt& Kreps,. (2022). Succeeding in the AI Competition with China: A Strategy for Action. Brookings Institution. https://www.brookings.edu/articles/succeeding-in-the-ai-competition-with-china-a-strategy-for-action
Bureau of Industry and Security. (2025a). Commerce further restricts China’s artificial intelligence and advanced computing capabilities. https://www.bis.gov/press-release/commerce-further-restricts-chinas-artificial-intelligence-advanced-computing-capabilities
Bureau of Industry and Security. (2025b). Department of Commerce announces rescission of Biden-era Artificial Intelligence Diffusion Rule, strengthens chip-related export controls. https://www.bis.gov/press-release/department-commerce-announces-rescission-biden-era-artificial-intelligence-diffusion-rule-strengthens
Bureau of Industry and Security. (2026). Department of Commerce revises license review policy for semiconductors exported to China. https://www.bis.gov/press-release/department-commerce-revises-license-review-policy-semiconductors-exported-china
Chan, K. (2026). Competing AI Strategies for the US and China. Brookings Institution. https://www.brookings.edu/articles/competing-ai-strategies-for-the-us-and-china/
Cyberspace Administration of China. (2025). The Cyberspace Administration of China summons Nvidia over security risks involving vulnerabilities and backdoors in H20 computing chips. https://www.cac.gov.cn/2025-07/31/c_1755675743897163.htm
Ministry of Foreign Affairs of the People’s Republic of China. (2026). Signing ceremony of the Agreement on the Establishment of the World Artificial Intelligence Cooperation Organization held in Shanghai. https://www.fmprc.gov.cn/eng/wjbzhd/202607/t20260717_11984747.html
Mazarr & Agachi. (2025). Building a U.S. National Strategy for the Artificial Intelligence Era: Drawing Lessons from Six Archetypal Strategies. RAND Corporation. https://www.rand.org/pubs/perspectives/PEA4297-1.html
The State Council of the People’s Republic of China. (2025). Xi urges promoting healthy, orderly development of AI. https://english.www.gov.cn/news/202504/26/content_WS680c5654c6d0868f4e8f217f.html
The State Council of the People’s Republic of China. (2026a). China aims for secure, reliable supply of AI core tech by 2027. https://english.www.gov.cn/news/202601/08/content_WS695f1b55c6d00ca5f9a087b9.html
The State Council of the People’s Republic of China. (2026b). China issues action plan on AI cooperation, development. https://english.www.gov.cn/news/202607/17/content_WS6a5a1bbec6d00ca5f9a0c474.html
The State Council of the People’s Republic of China. (2026c). Chinese premier chairs State Council executive meeting. https://english.www.gov.cn/news/202606/30/content_WS6a430b6ac6d00ca5f9a0be11.html
The State Council of the People’s Republic of China. (2026d). Full text: Keynote speech by Chinese President Xi Jinping at opening ceremony of 2026 World AI Conference. https://english.www.gov.cn/news/202607/17/content_WS6a5a1172c6d00ca5f9a0c46b.html?
The State Council of the People’s Republic of China. (2026e). Xi calls for equitable global AI governance, unveils new cooperation body. https://english.www.gov.cn/news/202607/18/content_WS6a5c27e1c6d00ca5f9a0c4d8.html
The White House. (2025a). Removing barriers to American leadership in Artificial Intelligence. https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/01/removing-barriers-to-american-leadership-in-artificial-intelligence/?query-11-page=2&utm
The White House. (2025b). America’s AI Action Plan. https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/07/Americas-AI-Action-Plan.pdf
The White House. (2025c). Accelerating Federal Permitting of Data Center Infrastructure. https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/07/accelerating-federal-permitting-of-data-center-infrastructure/
The White House. (2026a). President Donald J. Trump Unveils National AI Legislative Framework. https://www.whitehouse.gov/releases/2026/03/president-donald-j-trump-unveils-national-ai-legislative-framework/
The White House. (2026b). U.S. Promotes AI Adoption, Sovereignty, and Exports at India AI Impact Summit. https://www.whitehouse.gov/releases/2026/02/u-s-promotes-ai-adoption-sovereignty-and-exports-at-india-ai-impact-summit/
Thủ tướng Chính phủ. (2024). Quyết định số 1018/QĐ-TTg ban hành Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn 2050. https://vanban.chinhphu.vn/?docid=211240&pageid=27160
U.S. Department of Commerce. (2026). Trump Administration secures an additional $100 billion U.S. semiconductor manufacturing investment for a total of $265 billion from TSMC. https://www.commerce.gov/news/press-releases/2026/07/trump-administration-secures-additional-100-billion-us-semiconductor
U.S. Department of Energy. (2026). Powering America’s AI future-Data Center Resource Hub. https://www.energy.gov/powering-americas-ai-future-data-center-resource-hub
Quốc hội. (2024). Luật số 60/2024/QH15 ngày 30/11/2024 - Luật Dữ liệu.
Quốc hội. (2025a). Luật số 71/2025/QH15 ngày 14/6/2025 -Luật Công nghiệp công nghệ số. Có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.
Quốc hội. (2025b). Luật số 91/2025/QH15 ngày 26/06/2025 - Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
