Tích hợp trí tuệ nhân tạo trong chương trình đào tạo truyền thông: Những cách tiếp cận sư phạm trên thế giới và gợi mở cho Việt Nam
Từ khóa
Tóm tắt
Bài báo phân tích xu hướng tích hợp trí tuệ nhân tạo trong chương trình đào tạo truyền thông trên thế giới. Nguồn tư liệu gồm 18 công trình học thuật về chương trình, hoạt động dạy học, đánh giá, người học hoặc giảng viên, ba tài liệu hướng dẫn quốc tế và ba tài liệu chính sách, thực tiễn của Việt Nam, công bố từ năm 2020 đến năm 2026. Kết quả cho thấy ba xu hướng nổi bật bao gồm chuyển từ đào tạo kỹ năng công cụ sang khung năng lực AI toàn diện, tích hợp AI vào hệ giá trị đạo đức và trách nhiệm xã hội, phát triển mô hình sư phạm thực nghiệm dựa trên sự cộng tác giữa con người và công nghệ. Nghiên cứu đồng thời chỉ ra các thách thức về liêm chính học thuật, năng lực giảng dạy và nguy cơ suy giảm các kỹ năng nghiệp vụ cốt lõi. Trên cơ sở đó, bài báo đề xuất lộ trình thí điểm theo từng giai đoạn cho các cơ sở đào tạo báo chí, truyền thông Việt Nam, trong đó chuẩn đầu ra, quy tắc sử dụng AI, năng lực giảng viên và bằng chứng đánh giá được thiết kế đồng bộ.Lượt tải
Tài liệu tham khảo
Babacan, H., Arık, E., Bilişli, Y., Akgün, H., & Özkara, Y. (2025). Artificial intelligence and journalism education in higher education: Digital transformation in undergraduate and graduate curricula in Türkiye. Journalism and Media, 6(2), 52. https://doi.org/10.3390/journalmedia6020052
Đinh Thị Thu Hằng. (2026). Nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực báo chí, góp phần phát triển nền báo chí cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên số. Học viện Báo chí và Tuyên truyền. https://ajc.hcma.vn/nang-cao-chat-luong-dao-tao-nguon-nhan-luc-bao-chi-gop-phan-phat-trien-nen-bao-chi-cach-mang-viet-nam-trong-ky-nguyen-so-14880.htm
Fernández-Barrero, M. Á., López-Redondo, I., & Aramburú-Moncada, L. G. (2024). Possibilities and challenges of artificial intelligence in the teaching and learning process of journalism writing: The experience in Spanish universities. Communication & Society, 37(4), 241-256. https://doi.org/10.15581/003.37.4.241-256
Gómez-Diago, G. (2022). Perspectivas para abordar la inteligencia artificial en la enseñanza de periodismo. Una revisión de experiencias investigadoras y docentes. Revista Latina de Comunicación Social, 80, 29-46. https://doi.org/10.4185/RLCS-2022-1542
Hossain, M. S., & Wenger, D. (2024). Has journalism education kept up with digital transformation? Journalism & Mass Communication Educator, 79(2), 129-146. https://doi.org/10.1177/1077695823 1224038
Imran, M. A. (2025). Comparative analysis of AI integration in media and communication curricula: Case studies from Australia and Egypt. Journalism & Mass Communication Educator, 80(3), 219-240. https://doi.org/10.1177/10776958251315116
Jaakkola, M. (Ed.). (2023). Reporting on artificial intelligence: A handbook for journalism educators. UNESCO. https://doi.org/10.58338/HSMK8605
Jiang, S., & Rafeeq, A. (2026). Journalism education in the age of AI: Asia’s academic shift. Journalism & Mass Communication Educator, 81(1), 98-120. https://doi.org/10.1177/10776958251379563
Lodge, J. M., Howard, S., Bearman, M. L., Dawson, P., & Associates. (2023). Assessment reform for the age of artificial intelligence. Tertiary Education Quality and Standards Agency. https://www.teqsa. gov.au/sites/default/files/2023-09/assessment-reform-age-artificial-intelligence-discussion-paper.pdf
Lopezosa, C., Codina, L., Pont-Sorribes, C., & Vállez, M. (2023). Uso de la inteligencia artificial generativa en la formación de los periodistas: Desafíos, usos y propuesta formativa. Profesional de la Información, 32(4), e320408. https://doi.org/10.3145/epi.2023.jul.08
Luttrell, R., Wallace, A., McCollough, C., & Lee, J. (2020). The digital divide: Addressing artificial intelligence in communication education. Journalism & Mass Communication Educator, 75(4), 470-482. https://doi.org/10.1177/1077695820925286
Mayo-Cubero, M. (2026). Exploring journalism education in the AI era: A mixed analysis of university training in Spain. Journalism & Mass Communication Educator, 81(1). https://doi.org/10.1177/ 10776958251369096
Miao, F., & Holmes, W. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO. https://doi.org/10.54675/EWZM9535
Muzhingi, S. A., Vu, H. T., Appelman, A., & Wilner, T. (2026). When AI enters the syllabus: Journalism’s crossroads of threat and opportunity. Journalism & Mass Communication Educator. https://doi.org/10.1177/10776958261428576
Ncube, L., Mofokeng, R. W., Chibuwe, A., Munoriyarwa, A., & Murangi, A. K. (2025). ‘Mind the gap’: Artificial intelligence and journalism training in Southern African journalism schools. Media Practice and Education, 1-17. https://doi.org/10.1080/25741136.2025.2464483
Pavlik, J. V. (2023). Collaborating with ChatGPT: Considering the implications of generative artificial intelligence for journalism and media education. Journalism & Mass Communication Educator, 78(1), 84-93. https://doi.org/10.1177/10776958221149577
Phạm Thị Mai Liên. (2025). Trí tuệ nhân tạo (AI) và những vấn đề đặt ra trong đào tạo nguồn nhân lực báo chí, truyền thông hiện nay. Tạp chí Cộng sản. https://tapchicongsan.org.vn/web/guest/nghien-cu/-/2018/1094602/tri-tue-nhan-tao-%28ai%29-va-nhung-van-de-dat-ra-trong-dao-tao-nguon-nhan-luc-bao-chi%2C-truyen-thong-hien-nay.aspx
Tejedor, S., Cervi, L., Romero-Rodríguez, L. M., & Vick, S. (2024). Integrating artificial intelligence and big data in Spanish journalism education: A curricular analysis. Journalism and Media, 5(4), 1607-1623. https://doi.org/10.3390/journalmedia5040100
Thủ tướng Chính phủ. (2023). Quyết định số 348/QĐ-TTg ngày 6/4/2023 phê duyệt Chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. https://vanban.chinhphu.vn/?docid=207701&pageid=27160
Veenstra, A. S., Wilder, M., Shimu, F., Schlauder, L., & Dousdebés, F. (2025). Journalism students’ use, expectations, and understanding of generative AI tools. Journalism & Mass Communication Educator, 80(1), 115-128. https://doi.org/10.1177/10776958241296474
Wenger, D., & Cokley, J. (2026). Teaching journalism in an AI age: Human-technology fit, creativity, and judgment. Journalism & Mass Communication Educator. https://doi.org/10.1177/107769582 61448348
Wenger, D., & Imre, I. (2026). Integrating AI in video journalism education: Current trends and challenges. Journalism & Mass Communication Educator, 81(1), 3-18. https://doi.org/10.1177/ 10776958251366582
Wenger, D., Hossain, M. S., & Senseman, J. R. (2025). AI and the impact on journalism education. Journalism & Mass Communication Educator, 80(1), 97-114. https://doi.org/10.1177/1077695824 1296497
Yang, L., Song, P., Wang, S., & Xu, J. (2026). AI in journalism education: Curriculum development and implementation of journalism in BRICS universities. Media and Communication, 14, Article 12516. https://doi.org/10.17645/mac.12516
