GIẢI MÃ TÊN GỌI CHÙA BÀ ĐANH HUYỆN KIM BẢNG, TỈNH HÀ NAM (TỪ GÓC NHÌN SÁNG TẠO TRUYỀN THỐNG)

Tóm tắt

Trong văn hóa Việt Nam, thành ngữ “vắng như chùa Bà Đanh” ngụ ý sự vắng vẻ, cô quạnh. Khi tìm hiểu địa danh “chùa Bà Đanh” trên các phương tiện thông tin đại chúng, hầu hết đều được chỉ dẫn tới Bảo Sơn Tự, xã Ngọc Sơn, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam. Tuy nhiên, trên thực tế có hàng chục ngôi chùa ở Hà Nội, Hà Nam, Hải Phòng, Nghệ An,… cũng có tên gọi chùa Bà Đanh. Nghiên cứu này bước đầu giải mã hiện tượng nói trên từ góc nhìn sáng tạo truyền thống (invented tradition) nhằm chỉ ra những thiếu sót mà các phương tiện truyền thông đã đưa. Đồng thời gợi mở một cách hiểu mới về tên gọi “Bà Đanh” như một sự “sáng tạo truyền thống” đã biến một vị nữ thần Ấn Độ hóa trong văn hóa Chăm thành tên gọi của một ngôi chùa Việt.