TÌM HIỂU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA LÀN ĐIỆU CHÈO CỔ “CÁCH CÚ”

Tóm tắt

Âm nhạc Chèo, trong đó có các hệ thống làn điệu Chèo mang đậm chất âm nhạc dân gian vùng châu thổ Bắc Bộ. Điệu Cách cú là một trong những điệu xếp ở Hệ thống hát Hề, được các nghệ nhân Chèo “bẻ làn, nắn điệu” trên lời thơ 4 chữ, gần với đồng dao; cấu trúc gồm 3 trổ (trổ thân, trổ nhắc lại 1, trổ nhắc lại 2, trổ nhắc lại 3) được trình bày gọn gẽ, khúc triết; tiết tấu đảo phách, nghịch phách nhiều nhưng được lặp lại nên dễ học, dễ hát, dễ nhớ; tốc độ của bài hát nhanh tạo nên tính chất tươi vui, dí dỏm, hài hước và lạc quan. Tầm cữ giọng của điệu Cách cú không chỉ trong khoảng quãng 10 trở lại nên, rất phù hợp với người có tầm cữ giọng hẹp, và có thể lựa chọn điệu này để dạy hát cho thiếu nhi, độ tuổi từ 13 ­14 tuổi; trong sân khấu chèo ứng dụng cho tốp nữ hát hoặc cho nhân vật hề thể hiện. Điệu chèo cổ Cách cú là một làn điệu độc đáo mang những giá trị nghệ thuật, âm nhạc. Sự kết hợp giữa thơ ca với âm nhạc tạo nên một giai điệu có cấu trúc đủ đầy( câu mở, câu than, câu kết, ngân đuôi, lưu không). Cùng với sự thay đổi, đan xen tiết tấu của nhịp trường canh( phổ biến trong các làn điệu chèo) với những tiết nhạc đảo/ nghịch phách càng làm cho ý thơ rõ rang, mạch lạc hơn, khắc sâu tính chất hài hước, dí dỏm, vui tươi, trong sáng của điệu hát mà nhân vật hề trong chèo thường dung. Những giá trị nghệ thuật của các thành tố của điệu chèo Cách cú nói riêng, làn điệu chèo cổ nói chung cần được bảo tồn và phát huy.