Kiến tạo bản sắc Văn hóa - Chính trị của Tăng đoàn Phật giáo dưới triều Vua Rama IV và di sản để lại

Tóm tắt

Trong tiến trình lịch sử Thái Lan thế kỷ XIX, triều vua Rama IV (1851–1868) đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi đất nước đối diện sức ép từ chủ nghĩa thực dân phương Tây và nhu cầu hiện đại hoá nội tại. Với nền tảng 27 năm tu hành, Rama IV đã triển khai những cải cách sâu rộng đối với Tăng đoàn Phật giáo, đặc biệt thông qua việc sáng lập phái Dhammayutika Nikaya, nhằm khôi phục tính thanh tịnh của giới luật và nâng cao học thuật Phật giáo. Tăng đoàn, nhờ vậy, không chỉ giữ vai trò là thiết chế tôn giáo thuần túy mà còn trở thành trụ cột văn hoá – chính trị hỗ trợ vương quyền. Phật giáo được sử dụng như công cụ hợp thức hoá quyền lực, đồng thời là phương tiện kiến tạo bản sắc dân tộc và ý thức hệ “Nation–Religion–King”. Mối quan hệ giữa Tăng đoàn và Nhà nước dưới Rama IV thể hiện sự tương tác hai chiều: Nhà nước bảo trợ và kiểm soát Tăng đoàn, trong khi Tăng đoàn góp phần củng cố chính danh cho vương quyền. Di sản của giai đoạn này không chỉ đặt nền móng cho các cải cách thời Rama V mà còn để lại dấu ấn sâu đậm trong tiến trình hình thành bản sắc văn hoá – chính trị Thái Lan hiện đại.