Tìm hiểu bốn chữ “BẮC MÔN TOẢ THƯỢC” (北門鎖鑰)

Tóm tắt

Những thư tịch cổ nhất hiện nay cho thấy "Bắc môn toả thược" (北門鎖鑰) là câu nói của Khấu Chuẩn (寇準 961 - 1023), danh thần triều Tống tại Trung Quốc, xuất hiện trong văn hóa Việt Nam muộn nhất vào đầu thế kỉ XVII, để lại dấu ấn trên nhiều di tích lịch sử và tác phẩm văn học như cổng Bắc đền thờ Đinh Tiên Hoàng tại Việt Nam, cổng Tây Nam của cửa ải Bát Đạt Lĩnh trên Vạn Lí Trường Thành ở Trung Quốc, cổng pháo đài Hỗ Vỹ tại Đài Loan, bài phú "Bắc môn toả thược" của danh thần triều Lê Trung Hưng Phạm Đình Trọng..., phản ánh một thời quá khứ oai hùng, bi tráng của cả hai dân tộc và nhắc nhở chúng ta không quên nhiệm vụ gìn giữ biên cương của tổ quốc. Trên góc độ ngôn ngữ, tùy theo ngữ cảnh, Bắc Môn Toả Thược có thể linh hoạt phân tích theo kết cấu cụm động tân hoặc cụm danh từ, bao hàm các nghĩa khóa chặt cửa Bắc, chốt khóa cửa Bắc, khóa mọi đường tiến công từ phía Bắc, ngăn quân xâm lược, thể hiện sự kiên cố, cẩn mật cũng như vai trò quân sự trọng yếu.