Tạp chí Luật học

Án lệ trong tố tụng hành chính ở Việt Nam: Nhìn lại một thập kỉ phát triển và triển vọng

VŨ THỊ NGA

Mặc dù án lệ được thừa nhận chính thức tại Việt Nam từ gần một thập kỉ nay nhưng các vấn đề lí luận về án lệ trong tố tụng hành chính vẫn chưa được làm rõ. Bài viết tìm hiểu sự phát triển của nhận thức lí luận về án lệ trong tố tụng hành chính, đặc biệt về triết lí xây dựng, phát triển án lệ và vai trò, ý nghĩa của nguồn pháp luật này thông qua hoạt động xét xử hành chính. Về thực tiễn, bài viết chỉ ra thách thức và triển vọng trong việc phát triển, áp dụng án lệ trong tố tụng hành chính Việt Nam thời gian tới, qua đó rút ra cái nhìn tổng quan về sự phát triển của án lệ trong xét xử ở toà án nói chung. Án lệ trong tố tụng hành chính có thể đóng góp và tác động đáng kể nhằm đẩy mạnh cơ chế tư pháp kiểm soát quyền hành pháp trong bối cảnh Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khoá XIII đã đề ra các mục tiêu trọng tâm nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước.

Bình luận Án lệ số 54/2022/AL trong việc xác định người trực tiếp nuôi con khi cha mẹ li hôn

NGÔ KHÁNH TÙNG

Án lệ số 54/2022/AL được Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao thông qua ngày 07/9/2022 và được công bố theo Quyết định số 323/QĐ-CA ngày 14/10/2022 của Chánh án Toà án nhân dân tối cao đã góp phần tháo gỡ những vướng mắc của pháp luật hôn nhân và gia đình hiện hành trong việc bảo vệ quyền trẻ em, cụ thể là bảo đảm quyền của người con dưới 36 tháng tuổi thông qua cơ chế nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng của cha mẹ đối với con. Bài viết phân tích khung pháp lí về xác định người trực tiếp nuôi con khi cha mẹ li hôn, từ đó chỉ rõ những đóng góp của Án lệ số 54/2022/AL trong thực tiễn tư pháp. Bên cạnh đó, bài viết luận giải một số vấn đề pháp lí còn tồn tại trong thực tiễn liên quan đến việc áp dụng án lệ này như việc xác định nguyên nhân người mẹ bỏ đi khi con còn rất nhỏ và độ tuổi của con tại thời điểm người mẹ bỏ đi, góp phần định hướng việc áp dụng Án lệ số 54/2022/AL trên thực tiễn theo hướng bảo đảm sự cân bằng giữa nghĩa vụ, quyền của cha mẹ và quyền lợi về mọi mặt của người con.

Biện pháp xử lí vật chứng theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam và kiến nghị hoàn thiện

VŨ THỊ QUYÊN

Xử lí vật chứng là một trong những vấn đề quan trọng của tố tụng hình sự. Trong quá trình giải quyết vụ án, các cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng sẽ tuỳ thuộc vào tính chất của chứng cứ cũng như thực tế vụ án mà quyết định xử lí vật chứng bằng những biện pháp phù hợp, vừa đảm bảo quyền lợi của người tham gia tố tụng cũng như của các cá nhân, tổ chức có liên quan, đồng thời bảo đảm tính hiệu quả của quá trình tố tụng. Thông qua việc sử dụng các phương pháp như phân tích pháp lí, nghiên cứu các tình huống điển hình, bài viết tìm hiểu quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam về các biện pháp xử lí vật chứng, đồng thời chỉ ra một số khó khăn, vướng mắc thường gặp trong quá trình áp dụng các biện pháp này trên thực tế. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện hơn quy định của pháp luật về xử lí vật chứng. Ngoài việc cần thiết phải ban hành văn bản hướng dẫn áp dụng, một số nội dung về các biện pháp xử lí vật chứng theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 cũng cần phải được sửa đổi để hợp lí và thống nhất hơn.

Bảo đảm nguyên tắc tự do trong việc ghi nhận tính pháp lí của hợp đồng thông minh tại Việt Nam

HOÀNG TRUNG HIẾU

Hợp đồng thông minh dựa trên công nghệ blockchain mang lại nhiều tiềm năng nhưng cũng đối mặt với các thách thức về pháp lí tại Việt Nam, đặc biệt trong việc đảm bảo nguyên tắc tự do hợp đồng. Các bất cập về giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng đòi hỏi khung pháp lí phù hợp để giảm thiểu rủi ro và phát huy lợi ích. Bài viết phân tích mức độ tương thích của hợp đồng thông minh với nguyên tắc tự do hợp đồng, chỉ ra những điểm chưa phù hợp như khó xác định sự tự do ý chí của các bên, hạn chế khả năng điều chỉnh nội dung và chấm dứt hợp đồng trong các tình huống phát sinh ngoài dự liệu. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các kiến nghị hoàn thiện pháp luật bao gồm xây dựng khung pháp lí riêng cho hợp đồng thông minh, bổ sung điều khoản linh hoạt trong mã lập trình và tăng cường cơ chế giải quyết tranh chấp nhằm bảo vệ quyền tự do hợp đồng trong môi trường công nghệ số.

Tăng cường minh bạch thông tin hướng tới nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam

LÊ NGỌC THẮNG

Việc công khai và cung cấp thông tin tài chính đầy đủ, chính xác, kịp thời không chỉ giúp xây dựng niềm tin cho nhà đầu tư mà còn giảm thiểu rủi ro và tăng cường sự công bằng trên thị trường. Bài viết phân tích thực trạng minh bạch thông tin trên thị trường chứng khoán Việt Nam, chỉ ra những hạn chế còn tồn tại như vi phạm công bố thông tin và chất lượng thông tin không đồng đều. Đồng thời, bài viết đề xuất các giải pháp cải thiện, bao gồm việc nâng cao quy định pháp lí, tăng cường giám sát và xử lí vi phạm cũng như ứng dụng công nghệ thông tin để nâng cao tính minh bạch và hỗ trợ quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán.

Nghĩa vụ thiết lập thành viên hội đồng quản trị bên ngoài trong công ti niêm yết ở Nhật Bản và liên hệ với Việt Nam

NGUYÊN NGỌC SÁNG

Bài viết cung cấp kinh nghiệm của Nhật Bản trong việc ban hành quy định bắt buộc các công ti niêm yết phải bổ nhiệm thành viên hội đồng quản trị bên ngoài. Thông qua việc phân tích và đánh giá các quy định pháp lí, chính sách cũng như những quan điểm của các học giả tại Nhật Bản về nghĩa vụ này, bài viết làm rõ vai trò và tác động của thành viên độc lập hội đồng quản trị trong việc nâng cao tính minh bạch, tính trung lập và hiệu quả giám sát trong quản trị doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, bài viết tiến hành đánh giá tính hợp lí của nghĩa vụ bổ nhiệm thành viên độc lập hội đồng quản trị tại các công ti niêm yết ở Việt Nam. Đồng thời, bài viết đưa ra những khuyến nghị nhằm đảm bảo rằng quy định này có thể được triển khai hiệu quả, phù hợp với bối cảnh kinh tế, pháp lí và đặc thù quản trị doanh nghiệp tại Việt Nam.

Những giải pháp bảo đảm thực thi một số điểm mới của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024

ĐÀO MỘNG ĐIỆP

Bảo hiểm xã hội được xem là trụ cột chính trong hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, góp phần phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro cho người lao động. Những sửa đổi, bổ sung trong Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã góp phần giúp cho các chế độ bảo hiểm xã hội ngày càng hoàn thiện theo hướng đảm bảo quyền lợi đối với người thụ hưởng cũng như mở rộng đối tượng hưởng, mức hưởng và đảm bảo cụ thể, chặt chẽ hơn trong công tác tổ chức thực hiện. Bài viết làm rõ những điểm mới của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 về chế độ hưu trí, thai sản, ốm đau và sổ bảo hiểm xã hội, cơ chế xử lí hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc; từ đó đề xuất những giải pháp đảm bảo thực thi Luật trên thực tiễn trong thời gian tới.

Điều tiết thị trường sản xuất năng lượng tái tạo bằng biểu giá điện hỗ trợ: Kinh nghiệm của Cộng hòa Liên bang Đức và gợi mở cho Việt Nam

NGUYỄN THỊ TÌNH

Năng lượng tái tạo là nguồn năng lượng sạch, được Chính phủ Việt Nam khuyến khích phát triển hướng tới dần thay thế năng lượng than đá truyền thống, giảm thiểu gây ô nhiễm môi trường. Để thúc đẩy phát triển, Chính phủ đã có nhiều chính sách, trong đó áp dụng biểu giá điện hỗ trợ được coi là biện pháp hữu hiệu thể thu hút đầu tư, hình thành thị trường điện năng lượng tái tạo mạnh mẽ và bền vững. Bài viết giới thiệu về cơ chế điều tiết bằng biểu giá điện hỗ trợ ở Việt Nam, đồng thời tham khảo kinh nghiệm lập pháp của Cộng hoà Liên bang Đức, từ đó gợi mở hoàn thiện pháp luật Việt Nam theo hướng xác định biểu giá điện hỗ trợ theo quy luật thị trường và từng bước thúc đẩy cải tiến công nghệ kĩ thuật hiện đại trong sản xuất và vận hành các dự án điện năng lượng tái tạo.

Quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về tiếng ồn - Thực trạng và một số kiến nghị hoàn thiện

TRẦN LINH HUÂN

Tiếng ồn là một trong những yếu tố gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và chất lượng cuộc sống. Việc ban hành quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về tiếng ồn đã được thực hiện tại Việt Nam nhằm kiểm soát tiếng ồn nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập, đòi hỏi phải điều chỉnh và hoàn thiện. Bài viết phân tích, đánh giá, làm rõ tầm quan trọng của quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về tiếng ồn, chỉ ra những hạn chế, bất cập đang tồn tại như chưa phản ánh đầy đủ đặc thù các nguồn tiếng, còn đơn giản trong cách tiếp cận kĩ thuật và chưa tích hợp công nghệ đo lường hiện đại, thiếu sự lồng ghép vào các lĩnh vực pháp luật chuyên ngành, chưa được cập nhật kịp thời để phù hợp với bối cảnh mới và yêu cầu hội nhập quốc tế. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện xây dựng quy chuẩn kĩ thuật quốc gia về tiếng ồn theo từng nguồn tiếng ồn, tích hợp yếu tố công nghệ và dữ liệu thực tiễn vào quy chuẩn, rà soát và lồng ghép các quy định về tiếng ồn vào các lĩnh vực cụ thể, cập nhật quy chuẩn phù hợp với điều kiện phát triển hiện nay và các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường.

Xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại để thực hiện chức năng bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới

NGUYỄN MINH ĐOAN

Quân đội nhân dân Việt Nam là quân đội anh hùng của dân tộc Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng đã không ngừng lớn mạnh, trưởng thành. Bài viết phân tích nhu cầu, quan điểm, giải pháp tiếp tục xây dựng, phát triển quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại để bảo đảm thực hiện tốt chức năng bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa trong tình hình mới.

Hội nghị khoa học “Những định hướng lớn trong nghiên cứu khoa học pháp lí đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỉ nguyên mới”

NGUYỄN THỊ THU

Chính quyền cấp tỉnh của Canada - Quy định pháp luật và thực tiễn hoạt động

NGUYỄN SƠN BÁCH

Canada có hệ thống phân quyền mạnh mẽ, trao nhiều quyền lực cho chính quyền cấp tỉnh, thúc đẩy sự phát triển kinh tế-xã hội đa dạng. Bài viết nghiên cứu mô hình chính quyền cấp tỉnh của Canada, tập trung vào cơ cấu tổ chức, vị trí pháp lí, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ của các cơ quan chính quyền cấp tỉnh. Sự đa dạng trong hệ thống chính trị cấp tỉnh phản ánh sự đa dạng về văn hoá và địa lí của Canada. Mỗi tỉnh và vùng lãnh thổ có đặc điểm riêng, việc hiểu rõ cấu trúc và chức năng của chính quyền cấp tỉnh là cần thiết để nắm bắt đầy đủ hệ thống chính trị phức tạp nhưng hiệu quả của Canada.