Tạp chí Luật học

Xã hội hoá công tác phổ biến, giáo dục pháp luật – Các mô hình tiêu biểu trên thế giới và gợi mở cho Việt Nam

ĐÀO LỆ THU, NHÓM TÁC GIẢ

Xã hội hoá công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng sự tham gia của toàn xã hội cùng với nhà nước thực hiện công tác nâng cao nhận thức và hiểu biết về pháp luật của người dân. Trong khi Việt Nam đang phải trăn trở với việc triển khai phương thức xã hội hoá công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, việc tìm hiểu những mô hình tiểu biểu trên thế giới và phát hiện những yếu tố hợp lí để áp dụng trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nam là rất cần thiết. Bài viết trước hết chỉ ra nhu cầu, cơ sở của việc xã hội hoá công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trên thế giới và đặc biệt là tại Việt Nam. Tiếp đó, trên cơ sở nghiên cứu một số mô hình tiêu biểu về xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại các quốc gia, bài viết đề xuất một số gợi mở về tiếp thu những mô hình thích hợp với Việt Nam cũng như tiếp tục tăng cường hiệu quả của những mô hình hiện có.

Công chứng hồ sơ doanh nghiệp - Pháp luật một số nước trên thế giới và gợi mở cho Việt Nam

LÊ THỊ HỒNG LIỄU, HỒ THỊ THANH TRÚC

Công chứng hồ sơ doanh nghiệp là hoạt động cần thiết trong quá trình thành lập và phát triển công ti, giúp thúc đẩy lòng tin và sự an toàn trong nhiều giao dịch truyền thống và hiện đại. Tuy nhiên, tại Việt Nam hiện nay các giao dịch hay hồ sơ doanh nghiệp chưa quy định bắt buộc phải công chứng. Việc thiếu tính xác thực trong hồ sơ doanh nghiệp có khả năng xảy ra những tranh chấp hoặc bị kẻ gian lợi dụng lập hồ sơ khống nhằm thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật. Vì vậy, việc quy định công chứng bắt buộc hồ sơ doanh nghiệp là điều cần thiết, nhằm hướng đến mục tiêu kép là phát huy vai trò của công chứng và đồng bộ với các quy định pháp luật có liên quan. Bài viết nghiên cứu kinh nghiệm pháp luật mốt số quốc gia trên thế giới, điển hình như Hoa Kỳ, Bỉ, Indonesia, Liên minh châu Âu về công chứng hồ sơ doanh nghiệp. Trên cơ sở kế thừa có chọn lọc, bài viết hướng đến đề xuất hoàn thiện pháp luật về công chứng hồ sơ doanh nghiệp tại Việt Nam trong thời gian tới.

Hoàn thiện pháp luật về hợp tác quốc tế trong thu hồi tài sản do phạm tội mà có trong bối cảnh hội nhập quốc tế

NGUYỄN VĂN VƯƠNG

Với xu hướng tiếp tục thực hiện chủ trương cải cách tư pháp, thể chế hoá quan điểm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự, đặc biệt là hợp tác thu hồi tài sản do phạm tội mà có, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, công dân, bài viết tìm hiểu khái quát thực trạng pháp luật về hợp tác quốc tế của Việt Nam trong thu hồi tài sản do phạm tội mà có, từ đó cung cấp những cơ sở thực tiễn và xây dựng phương hướng hoàn thiện pháp luật về hợp tác quốc tế trong thu hồi tài sản do phạm tội mà có đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Trách nhiệm chứng minh tội phạm theo nguyên tắc suy đoán vô tội trong pháp luật tố tụng hình sự Hungary và kinh nghiệm cho Việt Nam

TRẦN HỒNG CA

Nguyên tắc suy đoán vô tội được áp dụng rộng rãi trong tư pháp hình sự trên thế giới, tuy nhiên, nội dung và hệ quả của nguyên tắc này không đồng nhất ở các quốc gia. Bài viết này chỉ nghiên cứu về một trong những hệ quả của nguyên tắc suy đoán vô tội là trách nhiệm chứng minh tội phạm theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự Hungary. Trên cơ sở kinh nghiệm lập pháp của Hungary, bài viết đề xuất một số giải pháp phù hợp để hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam liên quan đến trách nhiệm chứng minh của tòa án trong tố tụng hình sự, trách nhiệm của kiểm sát viên trong chứng minh tội phạm và quyền im lặng.

Xử lí dữ liệu cá nhân không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu nhằm mục đích nghiên cứu khoa học phi thương mại

HỒ BẢO

Nghị định số 13/2023/NĐ-CP ngày 17/4/2023 của Chính phủ về bảo vệ dữ liệu cá nhân cho phép xử lí dữ liệu cá nhân mà không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu trong một số trường hợp cụ thể nhưng không bao gồm mục đích nghiên cứu khoa học phi thương mại. Bài viết này phân tích các căn cứ pháp lí nhằm đề xuất rằng nghiên cứu khoa học phi thương mại nên được công nhận là một cơ sở độc lập để xử lí dữ liệu cá nhân mà không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu. Đồng thời, bài viết trình bày các “giới hạn hợp lí” và nêu một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật để đảm bảo việc xử lí dữ liệu không xâm phạm quyền riêng tư của cá nhân, từ đó tạo sự cân bằng giữa quyền lợi của chủ thể dữ liệu và lợi ích xã hội.

Hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam trước yêu cầu phát triển bền vững

TRẦN PHƯƠNG THẢO

Phát triền bền vững là xu thế phát triển chung của thế giới và là yêu cầu xuyên suốt mà Đảng và Nhà nước Việt Nam đặt ra trong các hoạt động xây dựng, phát triển đất nước nói chung cũng như hoạt động xây dựng, hoàn thiện pháp luật (trong đó có pháp luật tố tụng dân sự) nói riêng. Bài viết này nghiên cứu khái quát về phát triển bền vững; mối liên quan giữa phát triển bền vững với việc xây dựng, hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự; phân tích, đánh giá một số nội dung pháp lí được quy định trong Bộ luật Tố tụng dân sự Việt Nam năm 2015, trên cơ sở đó đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển bên vững trong thời gian tới.

Thực trạng pháp luật về kinh doanh bất động sản nghĩa trang tại Việt Nam – Kiến nghị hoàn thiện

VŨ THỊ HƯƠNG, NGUYỄN VĂN PHÚC

Thị trường bất động sản gần đây ngày càng đa dạng với nhiều loại hình mới được đưa vào kinh doanh, trong đó loại hình bất động sản nghĩa trang đang được đánh giá là lĩnh vực kinh doanh tiềm năng có giá trị cao và phù hợp với văn hoá Việt Nam. Tuy nhiên, thực trạng các quy định pháp lí về kinh doanh bất động sản nghĩa trang hiện nay vẫn còn nhiều bất cập và chưa tương thích với các quy định đang có hiệu lực. Bài viết tập trung phân tích các quy định pháp luật về kinh doanh bất động sản nghĩa trang (quyền sử dụng đất nghĩa trang gắn với hạ tầng) trong Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, Luật Đất đai năm 2024 và các quy định pháp luật liên quan. Trên cơ sở phân tích những điểm bất cập và chưa tương thích, bài viết đề xuất các giải pháp định hướng hoàn thiện pháp luật về kinh doanh bất động sản nghĩa trang tại Việt Nam.

Hoàn thiện pháp luật về điều kiện của doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài

NGUYỄN LÂM SƠN

Dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài là hình thức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài được thực hiện bởi các doanh nghiệp dịch vụ hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận. Do vậy, xuất phát từ yêu cầu bảo vệ người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài, pháp luật cần quy định cụ thể và chặt chẽ điều kiện của doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài. Bài viết phân tích và đánh giá các quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành về điều kiện kinh doanh của doanh nghiệp dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, từ đó đề xuất một số kiến nghị nhằm tiếp tục hoàn thiện quy định về vấn đề này để nâng cao chất lượng của doanh nghiệp dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài

Pháp luật về quản lí thông tin người nộp thuế trong hoạt động thương mại điện tử

NGUYỄN THÌ HỒNG NHẬT, TRẦN VŨ HẢI

Pháp luật về quản lí thông tin người nộp thuế trong hoạt động thương mại điện tử là một nội dung quan trọng của pháp luật quản lí thuế. Pháp luật quản lí thuế đã có những quy định nhằm quản lí thông tin người nộp thuế nói chung, quản lí thông tin người nộp thuế trong hoạt động thương mại điện tử nói riêng. Bài viết phân tích một số vấn đề lí luận pháp luật về quản lí thông tin người nộp thuế trong hoạt động thương mại điện tử; phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật quản lí thông tin người nộp thuế trong hoạt động thương mại điện tử và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện các quy định pháp luật về quản lí thông tin người nộp thuế trong hoạt động thương mại điện tử ở Việt Nam.

Nhận diện điều ước quốc tế, thoả thuận quốc tế từ quy định của pháp luật và thực tiễn

LÊ THỊ ANH ĐÀO

Các quốc gia kí kết nhiều loại thoả thuận quốc tế, trong đó có điều ước. Khái niệm “điều ước” trong luật quốc tế được diễn đạt theo cách hàm ý, trong khi pháp luật các quốc gia lại quy định khác nhau về khái niệm này. Thực tế đó tạo ra những thách thức lớn đối với các cố vấn pháp lí trong việc nhận diện điều ước trong số các thoả thuận quốc tế khác để từ đó đưa ra cách xử lí chúng theo quy trình phù hợp. Bài viết này nhằm tháo gỡ thách thức trên bằng cách phân tích các nguyên nhân và hệ quả có thể nảy sinh do không nhận diện đúng văn bản là điều ước, khảo sát và so sánh thực tiễn các quốc gia, từ đó đưa ra hướng dẫn kĩ thuật nhận diện điều ước quốc tế trên cơ sở văn bản và các yếu tố khác liên quan đến văn bản điều ước.