Tạp chí của Trường Đại học Luật Hà Nội
Các biện pháp tạo thuận lợi cho thương mại phi giấy tờ xuyên biên giới trong ASEAN và đề xuất nâng cao hiệu quả thực hiện
Sự phát triển của khoa học công nghệ đã dẫn tới nhu cầu chuyển đổi số trong nhiều lĩnh vực, trong đó có thương mại quốc tế nhằm tăng tốc độ cho các giao dịch thương mại, tăng cường tính bảo mật và sự minh bạch, đồng thời giảm bớt chi phí kinh doanh cho doanh nghiệp và chi phí quản lí cho các chính phủ. Bài viết phân tích các biện pháp tạo thuận lợi cho thương mại phi giấy tờ xuyên biên giới trong ASEAN và đưa ra một số đề xuất nâng cao hiệu quả thực hiện. Kết quả nghiên cứu cho thấy tiếp cận của ASEAN với thương mại phi giấy tờ giống với WTO, là sử dụng nền tảng số để thay thế tài liệu giấy trong xuất nhập khẩu. Bên cạnh nhiều hoạt động chung đã được triển khai, ASEAN cần tiếp tục có sự đồng thuận về chính sách, hoàn thiện khung pháp lí và nâng cao hạ tầng công nghệ thông tin để triển khai thương mại phi giấy tờ xuyên biên giới trong khu vực.
Pháp luật Việt Nam về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất: Thực trạng và một số đề xuất hoàn thiện
Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (Extended producer responsibility - EPR) đã xuất hiện ở một số nước có nền kinh tế thị trường phát triển vào cuối những năm 80 của thế kỉ XX như một công cụ phản ứng trước những thách thức mà nhiều đô thị lúc bấy giờ đang phải đối mặt là lượng chất thải ngày càng gia tăng trong khi sự phản đối của công chúng đối với việc bố trí các bãi chôn lấp và lò đốt rác cũng ngày càng gay gắt. Ở Việt Nam, EPR đã được quy định tại Luật Bảo vệ môi trường năm 2005, tiếp đó là Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 và hiện nay là Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 cùng với các văn bản hướng dẫn thi hành mặc dù đã khắc phục về cơ bản những hạn chế của các luật bảo vệ môi trường trước đây về EPR nhưng vẫn chưa thể hình thành nên khuôn khổ pháp lí hoàn thiện cho việc thực hiện EPR tại Việt Nam. Trên cơ sở phân tích các quy định hiện hành của Việt Nam cũng như một số kinh nghiệm quốc tế về EPR, bài viết chỉ ra những hạn chế, đồng thời đề xuất một số khuyến nghị nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lí về EPR tại Việt Nam.
Một số bất cập của pháp luật về chủ thể bán hàng hoá qua mạng xã hội ở Việt Nam và hướng hoàn thiện
Sự phát triển nhanh chóng của hoạt động kinh doanh trên mạng xã hội đã đặt ra yêu cầu cấp thiết hoàn thiện pháp luật để bảo đảm môi trường kinh doanh hiệu quả, công bằng và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Xuất phát từ yêu cầu này, bài viết phân tích ba bất cập cơ bản của pháp luật Việt Nam hiện hành về chủ thể bán hàng hoá qua mạng xã hội, bao gồm: 1) bất cập về nghĩa vụ đăng kí kinh doanh của chủ thể bán hàng qua mạng xã hội; 2) bất cập về trách nhiệm, nghĩa vụ giao hàng và đảm bảo chất lượng hàng hoá của chủ thể bán hàng qua mạng xã hội; 3) bất cập về trách nhiệm của người có ảnh hưởng tới công chúng khi quảng cáo hàng hoá trên mạng xã hội. Từ việc phân tich thực trạng pháp luật và tham khảo kinh nghiệm của một số quốc gia, bài viết đề xuất hoàn thiện pháp luật về chủ thể bán hàng hoá qua mạng xã hội, bao gồm bổ sung nghĩa vụ đăng kí kinh doanh cho tổ chức, cá nhân bán hàng thường xuyên trên mạng xã hội; quy định nghĩa vụ cung cấp thông tin, áp dụng công nghệ hỗ trợ và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ giao hàng; quy định trách nhiệm của người bán và người có ảnh hưởng khi quảng cáo hàng hoá trên mạng xã hội.
Pháp luật chống giao dịch nội gián: Hướng tiếp cận mới từ lí thuyết
Trong nhiều thập kỉ qua, pháp luật chống giao dịch nội gián chịu sự ảnh hưởng sâu sắc từ các học thuyết được thiết lập bởi toà án Hoa Kỳ. Ngay cả khi hoạt động lập pháp của quốc gia này có bước tiến quan trọng đầu tiên về các quy định chống giao dịch nội gián trong Đạo luật Giao dịch chứng khoán được ban hành năm 1934 thì nội hàm và phạm vi điều chỉnh của đạo luật này vẫn chịu sự lệ thuộc và tác động to lớn từ các học thuyết. Trong đó, Học thuyết Cổ điển về giao dịch nội gián và Học thuyết Biển thủ đóng vai trò là nền tảng nguyên lí của pháp luật chống giao dịch nội gián, với tất cả hàm ý đều xoay quanh phạm vi truy cứu trách nhiệm pháp lí theo Quy tắc SEC10(5)-b được áp dụng mạnh mẽ kể từ những năm 1960. Tuy nhiên, chính sự không thống nhất trong các phán quyết của toà án Hoa Kỳ đã dấy lên ý kiến gay gắt khi cho rằng: đã đến lúc các học thuyết trên hoàn thành sứ mệnh của mình và nhường lại vị trí đó cho các học thuyết khác. Bài viết này mở ra hướng tiếp cận mới cho pháp luật chống giao dịch nội gián dựa trên nguyên lí cơ bản của Học thuyết Trò chơi và Học thuyết Thị trường thông tin không cân xứng.
Pháp luật về trái phiếu xanh hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam
Pháp luật về trái phiếu xanh hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn là nội dung quan trọng và còn mới tại Việt Nam. Trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam đang hướng tới nền kinh tế tuần hoàn với cơ chế điều chỉnh bằng pháp luật đầy đủ và rõ ràng, trong đó nguồn vốn từ trái phiếu xanh là nguồn tài chính quan trọng từ giai đoạn xuất xứ để thực hiện các giai đoạn của kinh tế tuần hoàn. Bài viết này hướng tới vấn đề lí luận về trái phiếu xanh, kết cấu pháp luật của trái phiếu xanh, mối quan hệ của việc hình thành trái phiếu xanh với phát triển kinh tế tuần hoàn ở góc độ kinh tế và yêu cầu về khía cạnh pháp lí. Từ các vấn đề lí luận và kinh nghiệm của một số quốc gia, bài viết đánh giá pháp luật Việt Nam để kiến nghị giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về trái phiếu xanh hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn.
Những vấn đề pháp lí về xác định giá đất tính bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất theo Luật Đất đai năm 2024 và một số kiến nghị
Theo Luật Đất đai năm 2024, các trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế-xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng là những trường hợp quan trọng, góp phần bảo đảm lợi ích chung và sự phát triển bền vững của quốc gia. Ở đây, người sử dụng đất không phải là chủ thể có lỗi dẫn đến hệ quả là thu hồi đất như một biện pháp xử phạt mà trái lại, họ đang “hi sinh” quyền lợi của mình vì những lợi ích chung của quốc gia, công cộng. Chính vì vậy, bên cạnh việc tuân thủ nguyên tắc “công khai, minh bạch và được bồi thường theo quy định của pháp luật” thì vấn đề xác định giá đất tính bồi thường là nội dung then chốt bảo đảm hiệu quả công tác thu hồi đất. Bài viết phân tích những điểm mới của Luật Đất đai năm 2024 về nguyên tắc, phương pháp, quy trình và thời điểm xác định giá đất bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất cùng một số bất cập trong thực tiễn áp dụng; trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.
Kinh nghiệm của Nam Phi cho việc hoàn thiện thủ tục xử lí chuyển hướng người chưa thành niên phạm tội tại Việt Nam
Bài viết đánh giá một cách toàn diện biện pháp xử lí chuyển hướng trong tư pháp người chưa thành niên của Nam Phi, bao gồm bản chất, thẩm quyền, thủ tục áp dụng, hiệu quả và các trở ngại của biện pháp này tại Nam Phi. Trên cơ sở phân tích quy định về xử lí chuyển hướng người chưa thành niên tại Việt Nam, bài viết làm rõ những điểm khác biệt giữa hai quốc gia, từ đó đề xuất các định hướng gợi mở cho Việt Nam trong áp dụng và hoàn thiện thủ tục này. Theo đó, Việt Nam cần xác định đúng đắn bản chất phục hồi của xử lí chuyển hướng, xác định rõ vị trí của nhân viên công tác xã hội trong thủ tục, bổ sung các quy định để chuẩn hóa tiêu chuẩn sàng lọc, thủ tục tiến hành, quy trình giám sát sau xử lí chuyển hướng và bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích của người chưa thành niên trong quá trình xử lí chuyển hướng.
Quy định về khám xét thiết bị điện tử cá nhân tại Việt Nam: Tiếp cận dưới góc độ quyền riêng tư
Bài viết phân tích quy định của pháp luật Việt Nam về khám xét thiết bị điện tử cá nhân dưới góc độ bảo vệ quyền riêng tư trong bối cảnh số hoá; làm rõ một số bất cập và vướng mắc có thể ảnh hưởng đến quyền riêng tư; trên cơ sở đó bài viết đưa ra một số kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật, hướng tới sự cân bằng giữa việc khám xét thiết bị điện tử và bảo vệ quyền riêng tư cá nhân trong điều kiện công nghệ số ngày càng phát triển.
Hoàn thiện pháp luật về uỷ quyền lập pháp đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỉ nguyên mới
Uỷ quyền lập pháp thể hiện khả năng và hành động của cơ quan lập pháp quốc gia giao cho chủ thể khác trong bộ máy nhà nước thực hiện quyền ban hành văn bản lập pháp. Đây là nhu cầu tất yếu và phổ biến trong xây dựng pháp luật ở nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Trong bối cảnh kỉ nguyên mới, đặc trưng bởi xu thế toàn cầu hoá, hội nhập quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, yêu cầu hoàn thiện pháp luật về ủy quyền lập pháp càng trở thành vấn đề cấp thiết, nhất là trong điều kiện đổi mới tư duy lập pháp ở nước ta hiện nay. Bài viết tập trung làm rõ khái niệm, đặc điểm của uỷ quyền lập pháp, đánh giá thực trạng pháp luật về uỷ quyền lập pháp ở Việt Nam, từ đó đặt ra một số yêu cầu hoàn thiện pháp luật như xác định rõ chủ thể, phạm vi, nội dung, giới hạn của ủy quyền lập pháp; tăng cường trách nhiệm của các chủ thể trong mối quan hệ ủy quyền lập pháp; xây dựng, hoàn thiện cơ chế kiểm soát ủy quyền lập pháp. Hoàn thiện pháp luật về ủy quyền lập pháp là điều kiện quan trọng góp phần đổi mới công tác xây dựng pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỉ nguyên mới.
Quyền của nữ giới trong pháp luật Việt Nam trước năm 1945 và những giá trị tham khảo
Bài viết phân tích, luận giải, so sánh quy định pháp luật của Việt Nam thời kì phong kiến và thời kì thuộc Pháp về quyền của người phụ nữ để thấy được sự phát triển và ngày càng tiến bộ của pháp luật trong việc ghi nhận và bảo đảm nhiều quyền hơn cho nữ giới. Trong thời kì phong kiến, do chịu sự chi phối bởi hệ tư tưởng Nho giáo theo nguyên tắc “tam tòng, tứ đức”, mặc dù một số quyền của nữ giới đã được ghi nhận và bảo vệ trong cổ luật nhưng cũng chỉ ở chừng mực nhất định, vị thế của người phụ nữ nhìn chung vẫn thấp kém hơn so nam giới. Sang thời kì cận đại, do ảnh hưởng của pháp luật phương Tây, đặc biệt là nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật cho mọi công dân, nhiều quyền nhân thân và tài sản của nữ giới được ghi nhận ngang với nam giới. Cùng với cải cách pháp lí, phong trào nữ quyền đầu thế kỉ XX đã đặt nền tảng cho quá trình đấu tranh bình đẳng giới ở Việt Nam. Sự ghi nhận trên phương diện pháp lí cùng các cuộc vận động để nâng cao nhận thức xã hội, bảo đảm quyền cho nữ giới vẫn còn giá trị tham khảo đối với Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.
Tương trợ tư pháp về dân sự và thương mại trong bối cảnh công nghệ số: Kinh nghiệm của Liên minh châu Âu cho ASEAN và Việt Nam
Trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập quốc tế, các vụ tranh chấp dân sự và thương mại có yếu tố nước ngoài có sự gia tăng mạnh mẽ. Tại khu vực Đông Nam Á, tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại giữa các quốc gia thành viên ASEAN đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các tranh chấp xuyên biên giới, đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của công nghệ và xu hướng chuyển đổi số, các vấn đề phức tạp mới cũng đang đặt ra nhiều thách thức đối với hoạt động tương trợ tư pháp trong khu vực. Bên cạnh đó, bối cảnh số hoá, toàn cầu hoá về dữ liệu đòi hỏi hoạt động tương trợ tư pháp cần được thay đổi cho phù hợp. Trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm của Liên minh châu Âu, bài viết tập trung nghiên cứu những vấn đề đặt ra đối với các hoạt động tương trợ tư pháp của Việt Nam và ASEAN, từ đó đề xuất một số phương hướng hoàn thiện pháp luật của ASEAN và Việt Nam
Vận dụng lí thuyết đại diện và lí thuyết thông tin bất cân xứng trong hoàn thiện pháp luật về niêm yết cổ phiếu tại Việt Nam
Trong cấu trúc pháp luật điều chỉnh thị trường chứng khoán, các quy định về niêm yết cổ phiếu giữ vai trò trung tâm trong việc định hình khuôn khổ quản trị thị trường, không chỉ kiểm soát điều kiện gia nhập thị trường chính thức mà còn góp phần thiết lập cơ chế thực thi các nguyên tắc minh bạch, trách nhiệm giải trình và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành pháp luật tại Việt Nam vẫn tồn tại hạn chế về công bố thông tin, giám sát hậu kiểm và kiểm soát xung đột lợi ích. Bài viết tiếp cận vấn đề hoàn thiện pháp luật về niêm yết cổ phiếu từ hai học thuyết nền tảng: Lí thuyết Đại diện và Lí thuyết Thông tin bất cân xứng. Trên cơ sở phân tích mối quan hệ giữa doanh nghiệp phát hành, nhà đầu tư và thị trường dưới góc nhìn hai học thuyết này, bài viết xác định những yêu cầu đặt ra đối với hoạt động lập pháp; đánh giá mức độ tương thích của pháp luật hiện hành; chỉ ra những khoảng trống pháp lí cần được điều chỉnh và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật theo hướng nâng cao hiệu quả hoạt động công bố thông tin, cải thiện năng lực giám sát và củng cố cơ chế bảo vệ nhà đầu tư phù hợp với thông lệ quốc tế.
Quỹ hưu trí - Nhà đầu tư trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tiềm năng: Kinh nghiệm Thái Lan và gợi mở cho Việt Nam
Bài viết nhấn mạnh sự cần thiết xác lập vai trò nhà đầu tư trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ của quỹ bảo hiểm xã hội và quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp tại Việt Nam. Dựa trên việc phân tích quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động đầu tư trái phiếu doanh nghiệp của Quỹ hưu trí Chính chủ Thái Lan, bài viết làm rõ những điểm tương thích cũng như khác biệt giữa pháp luật Thái Lan và Việt Nam về vấn đề này. Cuối cùng, bài viết đề xuất các giải pháp phù hợp cho nước ta nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng hành lang pháp lí hỗ trợ cho hoạt động đầu tư của quỹ bảo hiểm xã hội và quỹ hưu trí bổ sung vào thị trường trái phiếu doanh nghiệp.
Nghĩa vụ cung cấp thông tin của người lao động trong giao kết hợp đồng lao động
Cung cấp thông tin trung thực là nghĩa vụ quan trọng của các bên trong giao kết hợp đồng nói chung và hợp đồng lao động nói riêng. Vi phạm nghĩa vụ này, bên vi phạm sẽ phải gánh chịu những hậu quả pháp lí nhất định. Bộ luật Lao động năm 2019 đã bổ sung một số quy định mới, nhất là quy định về hậu quả pháp lí của việc vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin các bên trong giao kết hợp đồng lao động. Do pháp luật lao động quy định về những thông tin mà người lao động cần cung cấp mang tính định tính nên việc áp dụng hậu quả pháp lí nào phụ thuộc vào ý chí của người sử dụng lao động; thực tiễn xét xử cũng cho thấy có những vướng mắc nhất định trong cách hiểu, áp dụng quy định về nghĩa vụ cung cấp thông tin này. Trên cơ sở quy định pháp luật và thực tiễn xét xử, bài viết phân tích một số vướng mắc pháp lí trong nhận thức, áp dụng pháp luật, từ đó đề xuất hoàn thiện quy định pháp luật liên quan về nghĩa vụ cung cấp thông tin trung thực của người lao động khi giao kết hợp đồng lao động, tránh tình trạng người sử dụng lao động lợi dụng kẽ hở của pháp luật đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động.
Pháp luật về kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản ở Việt Nam: Bất cập trong thực tiễn thi hành và một số đề xuất, kiến nghị
Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang chuyển biến mạnh mẽ, hoạt động môi giới bất động sản ngày càng phát triển và giữ vai trò trung gian quan trọng trong hàng triệu giao dịch giá trị lớn. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy lĩnh vực này vẫn tồn tại nhiều hạn chế như thiếu tính chuyên nghiệp, cạnh tranh không lành mạnh, nhiều cá nhân hành nghề tự do chưa qua đào tạo, thiếu chứng chỉ, dẫn tới tình trạng thông tin thiếu chính xác, vi phạm pháp luật và thiếu minh bạch. Bài viết tập trung phân tích, đánh giá thực trạng thực hiện pháp luật về kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản, qua đó nhận diện những bất cập, hạn chế trong khung pháp luật hiện hành điều chỉnh hoạt động này. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lí nhà nước, tăng cường tính minh bạch, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các chủ thể tham gia, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của hoạt động môi giới bất động sản ở Việt Nam.
Vướng mắc pháp luật ảnh hưởng tới quá trình triển khai dự án đầu tư có sử dụng đất và kiến nghị hoàn thiện
Việc triển khai các dự án đầu tư có sử dụng đất giữ vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội của đất nước. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy quá trình triển khai các dự án này còn nhiều khó khăn mà một trong những nguyên nhân chính là do những vướng mắc, hạn chế của các quy định pháp luật liên quan. Những “điểm nghẽn” này là rào cản doanh nghiệp tiếp cận đất đai, gây lãng phí thời gian, đẩy chi phí tăng cao, giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai. Bài viết phân tích một số vướng mắc của các quy định pháp luật hiện hành ảnh hưởng tới quá trình triển khai dự án có sử dụng đất và kiến nghị hoàn thiện
Pháp luật về kiểm soát nội bộ trong công ti niêm yết tại Hoa Kỳ: Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
Gian lận báo cáo tài chính tại nhiều công ti niêm yết ở Việt Nam đang là vấn đề được quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh hệ thống kiểm soát nội bộ chưa phát huy tối đa hiệu quả. Việc thiếu sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ khiến cho tình trạng gian lận tài chính có thể xảy ra dễ dàng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính minh bạch và ổn định của thị trường tài chính. Chính vì vậy, việc nghiên cứu và học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia có hệ thống pháp luật phát triển về kiểm soát nội bộ là rất quan trọng. Hoa Kỳ với những quy định chặt chẽ trong Đạo luật Sarbanes-Oxley (SOX), đã xây dựng hệ thống kiểm soát tài chính nghiêm ngặt, mang lại nhiều bài học có thể tham khảo để cải thiện khung pháp lí và hệ thống kiểm soát nội bộ tại Việt Nam, nhằm nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và đảm bảo tính minh bạch trong các hoạt động tài chính.
Chuyển đổi cơ chế thực thi quyền sở hữu trí tuệ trong giai đoạn hiện nay ở Việt Nam
Hiện nay, thực thi quyền sở hữu trí tuệ bằng biện pháp hành chính vẫn được coi là biện pháp chủ đạo tại Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam đang quyết liệt thực hiện tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị, nâng cao vai trò chủ động của doanh nghiệp trong phát triển và bảo vệ tài sản (trong đó có các tài sản trí tuệ) thì việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ bởi các cơ quan hành chính nhà nước đã và đang bộc lộ rất nhiều bất cập. Bài viết phân tích một số vấn đề lí luận và thực tiễn về thực thi quyền sở hữu trí tuệ ở Việt Nam, qua đó đề xuất một số giải pháp chuyển đổi cơ chế thực thi quyền sở hữu trí tuệ để đáp ứng yêu cầu về “hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả” trong giai đoạn hiện nay.
Bảo đảm, bảo vệ quyền trẻ em trên không gian mạng: Kinh nghiệm quốc tế và đề xuất giải pháp cho Việt Nam
Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, việc bảo đảm, bảo vệ quyền trẻ em trên không gian mạng đã trở thành thách thức toàn cầu. Bài viết nghiên cứu kinh nghiệm hoàn thiện pháp luật của một số khu vực và quốc gia tiên tiến trên thế giới trong việc bảo đảm và bảo vệ quyền trẻ em trên không gian mạng, từ đó rút ra bài học cho Việt Nam. Thông qua phương pháp nghiên cứu so sánh luật học và phân tích chính sách, bài viết chỉ ra những điểm mạnh trong khung pháp lí của các nước và khu vực như Hoa Kỳ, Úc, Trung Quốc, Liên minh châu Âu. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật ở Việt Nam về bảo đảm, bảo vệ quyền trẻ em trên không gian mạng.
Nguyên tắc công dân được làm tất cả những gì pháp luật không cấm trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật ở Việt Nam
Để công dân thực sự được tự do, dân chủ thì pháp luật của nhà nước phải thể hiện rõ nét nguyên tắc công dân được làm tất cả những gì pháp luật không cấm. Điều này đặt ra việc phải xoá bỏ tư duy “không quản được thì cấm” trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật, khơi thông các điểm nghẽn pháp lí cản trở việc phát huy dân chủ, thực hiện các quyền của người dân, qua đó giúp công dân, xã hội phát huy tối đa năng lực của mình. Bài viết phân tích cơ sở lí luận của nguyên tắc công dân được làm tất cả những gì pháp luật không cấm, sự cần thiết phải ghi nhận nguyên tắc này trong Hiến pháp, pháp luật của nhà nước. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất một số giải pháp giúp thực hiện tốt nguyên tắc này trong quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật ở Việt Nam hiện nay.
Kinh nghiệm lấy dân làm trung tâm, phát huy sức mạnh đoàn kết dân tộc của Thụy Điển: Giá trị tham khảo cho Việt Nam
Thuỵ Điển được đánh giá là quốc gia có nền dân chủ vững mạnh. Kết quả này có được một phần quan trọng là nhờ Thuỵ Điển đã thành công trong việc thúc đẩy đoàn kết dân tộc thông qua cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm trong quá trình xây dựng, thực hiện chính sách, pháp luật, cơ cấu tổ chức và phát huy các giá trị văn hoá, xã hội. Bài viết xem xét vai trò của nhà nước Thụy Điển trong việc thực hiện nguyên tắc lấy người dân làm trung tâm nhằm tăng cường đoàn kết dân tộc. Trên cơ sở rà soát, phân tích nội dung các tài liệu, số liệu hiện có và phương pháp phân tích chính sách liên quan, bài viết làm rõ vai trò của nhà nước trong việc thực hiện nguyên tắc lấy người dân làm trung tâm nhằm phát huy sức mạnh đoàn kết dân tộc ở Thuỵ Điển, từ đó rút ra kinh nghiệm tham khảo cho Việt Nam.
Minh bạch hoá quy tắc xuất xứ hàng hoá theo ATIGA và một số vướng mắc trong thực tiễn thực thi
Minh bạch hoá là một trong những nguyên tắc cơ bản của thương mại quốc tế nói chung và thương mại trong ASEAN nói riêng. Trong đó, minh bạch hoá quy tắc xuất xứ có thể giúp thuận lợi hoá thương mại và tạo điều kiện cho các doanh nghiệp hưởng ưu đãi trong nội khối dễ dàng hơn. Tuy các quy định về minh bạch hoá quy tắc xuất xứ rải rác ở nhiều điều luật trong Hiệp định thương mại hàng hoá ASEAN (ASEAN Trade in Goods Agreement - ATIGA) nhưng lại thiếu rõ ràng khiến việc thực thi tại các quốc gia có nhiều khác biệt. Bài viết nghiên cứu các quy định của ATIGA về minh bạch hoá quy tắc xuất xứ và rà soát việc thực thi tại các quốc gia thành viên ASEAN. Thông qua đó, bài viết chỉ ra một số bất cập trong quy định của ATIGA về minh bạch hoá quy tắc xuất xứ bao gồm nghĩa vụ công bố quy tắc xuất xứ và thiết lập cơ sở dữ liệu dẫn đến sự khác biệt trong thực thi giữa các quốc gia thành viên, từ đó đề xuất một số kiến nghị nhằm tăng cường sự thống nhất và hiệu quả trong thực thi nghĩa vụ minh bạch hoá quy tắc xuất xứ tại ASEAN.
Tạo thuận lợi thương mại cho doanh nghiệp vừa và nhỏ trong RCEP: Quy định, xu hướng phát triển và thực tiễn thực thi của Việt Nam
Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (Regional Comprehensive Economic Partnership - RCEP) là hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đầu tiên ở ASEAN có nội dung cam kết riêng cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs). Các quy định về tạo thuận lợi thương mại cho SMEs trong RCEP không đơn thuần là sự kế thừa từ các hiệp định thương mại trước đó của ASEAN mà còn thể hiện sự phát triển đáng kể về nội dung và cấu trúc cam kết. Bài viết phân tích các quy định tạo thuận lợi thương mại cho SMEs trong RCEP, so sánh các hiệp định của ASEAN và một số hiệp định thương mại tự do thế hệ mới khác, dự báo xu hướng phát triển quy định tạo thuận lợi thương mại cho SMEs trong các hiệp định thương mại của ASEAN trong tương lai. Bài viết cũng phân tích thực tiễn thực thi của Việt Nam đối với cam kết về tạo thuận lợi thương mại trong RCEP, qua đó cho thấy Việt Nam vẫn đang bảo đảm thực hiện cam kết theo RCEP, tuy nhiên việc triển khai hiệu quả các chương trình hỗ trợ cho SMEs của Việt Nam vẫn gặp khó khăn để có thể được hưởng ưu đãi từ RCEP.
Pháp luật về công khai thông tin môi trường trong kinh doanh – Một số vấn đề lí luận, kinh nghiệm quốc tế và giá trị tham khảo cho Việt Nam
Pháp luật về công khai thông tin môi trường trong kinh doanh là nội dung quan trọng trong quản trị môi trường hiện đại, nhằm bảo đảm thực thi quyền tiếp cận thông tin của cộng đồng và thúc đẩy phát triển bền vững. Trên thế giới, nhiều quốc gia đã xây dựng hệ thống pháp luật điều chỉnh trách nhiệm công khai thông tin môi trường của doanh nghiệp, góp phần tăng cường minh bạch, trách nhiệm giải trình và sự tham gia của xã hội. Bài viết phân tích một số vấn đề lí luận về pháp luật công khai thông tin môi trường trong kinh doanh, khảo cứu kinh nghiệm pháp luật của Liên minh châu Âu, Hoa Kỳ và Nhật Bản, từ đó rút ra các giá trị tham khảo phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra một số đề xuất nhằm hoàn thiện pháp luật Việt Nam, góp phần bảo đảm quyền tiếp cận thông tin môi trường trong kinh doanh và thúc đẩy hội nhập quốc tế.
Thoả thuận hạn chế cạnh tranh trong lĩnh vực lao động - Pháp luật của một số quốc gia và gợi mở cho Việt Nam
Hiện nay thoả thuận hạn chế cạnh tranh trong lĩnh vực lao động đang được rất nhiều doanh nghiệp sử dụng. Đây là thoả thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động có nội dung giới hạn quyền làm việc của người lao động trong tương lai nhằm bảo vệ những lợi ích hợp pháp của người sử dụng lao động. Bài viết làm rõ một số vấn đề lí luận về thoả thuận hạn chế cạnh tranh trong lĩnh vực lao động như: nguồn gốc ra đời, khái niệm, đặc điểm của thoả thuận hạn chế cạnh tranh trong lĩnh vực lao động; tác động của thoả thuận hạn chế cạnh tranh trong lĩnh vực lao động đối với các bên trong quan hệ lao động và các chủ thể có liên quan. Bài viết cũng phân tích sự điều chỉnh pháp luật của một số quốc gia về điều kiện có hiệu lực của loại thoả thuận này, trên cơ sở đó đề xuất những gợi mở cho pháp luật lao động Việt Nam.
Vai trò của quyền sở hữu tài sản đối với phát triển kinh tế dưới góc nhìn của kinh tế học thể chế
Hiện nay có nhiều lí thuyết về nguồn gốc của sự phát triển và thịnh vượng của quốc gia. Những năm gần đây, vai trò của thể chế đối với sự phát triển ngày càng được đề cao với sự lên ngôi của trường phái tân kinh tế học thể chế. Trong các thể chế pháp lí, quyền sở hữu tài sản và pháp luật hợp đồng giữ vị trí quan trọng. Bài viết phân tích chức năng của kinh tế học thể chế trong nghiên cứu về tác động của pháp luật đối với quá trình phát triển, đặc biệt tập trung làm rõ vai trò của quyền sở hữu tài sản đối với sự phát triển và thịnh vượng của quốc gia. Cách tiếp cận của kinh tế học thể chế về tầm quan trọng của quyền sở hữu tài sản có giá trị đối với Việt Nam trong quá trình phát triển hiện nay.
Pháp luật một số quốc gia trên thế giới về loại trừ trách nhiệm do vi phạm hợp đồng và những gợi mở cho Việt Nam
Loại trừ trách nhiệm do vi phạm hợp đồng là cơ chế pháp lí được ghi nhận trong Bộ luật Dân sự năm 2015 giúp giải phóng bên vi phạm nghĩa vụ khỏi trách nhiệm dân sự. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy rằng vẫn còn tồn tại một số điểm hạn chế, bất cập, chưa rõ ràng cần hoàn thiện về vấn đề này. Bài viết nghiên cứu pháp luật của Pháp, Đức, Nga, Trung Quốc về loại trừ trách nhiệm do vi phạm hợp đồng, trong đó tập trung vào cách thức nhận diện các căn cứ loại trừ trách nhiệm, đồng thời đối sánh với pháp luật Việt Nam để chỉ ra những tồn tại trong quy định pháp luật và gợi mở một số vấn đề cần tham khảo liên quan tới các tiêu chí nhận diện, phạm vi áp dụng căn cứ loại trừ trách nhiệm để hoàn thiện pháp luật dân sự Việt Nam trong lĩnh vực này.
Tiêu chí đánh giá và giải pháp hoàn thiện thủ tục tư pháp dân sự ở Việt Nam
Bài viết nghiên cứu các tiêu chí đánh giá thủ tục tư pháp dân sự theo quan điểm của Liên hợp quốc, Liên minh châu Âu và một số nhà nghiên cứu trên thế giới; kết nối các tiêu chí này với các yêu cầu hoàn thiện thủ tục tư pháp dân sự theo Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khoá XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Dựa trên kết quả nghiên cứu đối sánh các tiêu chí đánh giá thủ tục tư pháp dân sự, yêu cầu hoàn thiện thủ tục tư pháp dân sự theo Nghị quyết số 27-NQ/TW, bài viết đánh giá tồn tại, hạn chế trong pháp luật Việt Nam và đề xuất giải pháp cụ thể cho việc hoàn thiện thủ tục tư pháp dân sự Việt Nam phù hợp với bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển.
Phương sách trọng dụng người hiền tài thời quân chủ và giá trị đối với chính sách sử dụng, đãi ngộ nhân tài ở Việt Nam hiện nay
Trọng dụng nhân tài là truyền thống của dân tộc Việt Nam, là cơ sở để quyết định sự thịnh suy của đất nước. Các bậc quân vương trong lịch sử Việt Nam không chỉ quan tâm đến việc thu hút, tuyển dụng nhân tài mà còn chú trọng các chính sách sử dụng, đãi ngộ với những người có tài năng, đạo đức phụng sự cho đất nước. Những phương sách trọng dụng người hiền tài đó đã giúp các bậc quân vương trong lịch sử tạo dựng được đội ngũ nhân tài cùng trị nước, chăm dân. Bài viết phân tích các biện pháp sử dụng, đãi ngộ đội ngũ hiền tài thời phong kiến; đồng thời, từ thực trạng chính sách pháp luật về thu hút, đãi ngộ người có tài ở Việt Nam hiện nay, bài viết đưa ra những giải pháp có thể kế thừa để hoàn thiện chính sách pháp luật về thu hút, trọng dụng nhân tài trong bối cảnh đất nước có nhiều đổi mới.
Một số vấn đề lí luận và giải pháp xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật ở Việt Nam hiện nay
Tuân thủ pháp luật là vấn đề quan trọng và có tính thời sự, luôn thu hút sự quan tâm của nhiều người, nhiều giới và đông đảo các tầng lớp xã hội. Trong khoa học pháp lí, tuân thủ pháp luật là một trong những khái niệm cơ bản được sử dụng với tần suất cao trong tất cả các lĩnh vực pháp luật. Tuy nhiên, việc tiếp cận tuân thủ pháp luật từ góc độ văn hoá còn hạn chế, do đó khái niệm văn hoá tuân thủ pháp luật chưa được nhận thức một cách thống nhất và còn nhiều ý kiến khác nhau. Bài viết phân tích một số vấn đề có tính lí luận về văn hoá tuân thủ pháp luật, bao gồm khái niệm văn hoá tuân thủ pháp luật, cấu trúc của văn hoá tuân thủ pháp luật, các yếu tố tác động và ảnh hưởng đến văn hoá tuân thủ pháp luật, trên cơ sở đó, liên hệ với thực tiễn đời sống pháp luật đề xuất một số giải pháp xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam.