Tạp chí Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ

Đổi mới mô hình quản trị phát triển trong kỷ nguyên số: Động lực cho mục tiêu tăng trưởng bứt phá của Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn 2045

2026-04-06T09:35:23+07:00

Trong bối cảnh thế kỷ XXI được định hình bởi các đặc tính VUCA và sự chuyển đổi số mạnh mẽ, các mô hình quản trị đơn tuyến truyền thống đang bộc lộ sự “lệch pha hệ thống” nghiêm trọng trước các thách thức an ninh phi truyền thống. Nghiên cứu này đề cao “Mô hình quản trị phát triển tích hợp đa tầng” dựa trên lý thuyết “Xếp lớp thể chế tối ưu”. Lấy hình tượng cơ thể sống làm ẩn dụ các chức năng then chốt, mô hình tích hợp bốn phân lớp quản trị phát triển biện chứng: (1) “Hệ xương sống” (Hành chính công truyền thống) kiến tạo sự ổn định và kỷ cương nền tảng; (2) “Hệ cơ bắp” (Quản lý công mới) thúc đẩy hiệu năng và sự tinh gọn thông qua công cụ thị trường; (3) “Hệ thần kinh” (Quản trị công mới) tối ưu hóa phân bổ nguồn lực qua cơ chế kết nối mạng lưới; và (4) “Bộ não” (Nhà nước kiến tạo phát triển số) đóng vai trò dẫn dắt chiến lược, sử dụng dữ liệu và công nghệ để định hình thị trường. Phân tích trường hợp Việt Nam cho thấy, quốc gia đang chuyển dịch thành công từ việc củng cố nền tảng thể chế và tinh gọn bộ máy sang giai đoạn kết nối và kiến tạo đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số. Nghiên cứu khẳng định rằng, việc vận hành đồng bộ bốn phân lớp này sẽ tạo ra trạng thái “Cân bằng động”, giúp Việt Nam giải quyết “nghịch lý quản trị phát triển” giữa yêu cầu ổn định và nhu cầu bứt phá. Đây là chìa khóa để nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, qua đó góp phần chuyển đổi trọng tâm của mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.

Chỉ thị Thẩm định tính bền vững doanh nghiệp của Liên minh châu Âu đối với chuỗi giá trị dệt may Việt Nam: Thách thức và lộ trình thích ứng cho các doanh nghiệp gia công

2026-04-06T09:43:09+07:00

Trong bối cảnh Chỉ thị Thẩm định tính bền vững doanh nghiệp (CSDDD) của Liên minh châu Âu không chỉ là quy định nội khối, mà còn xác lập một tiêu chuẩn mới cho chuỗi giá trị toàn cầu, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam - đặc biệt nhóm gia công (CMT), đang đối mặt với những thách thức mang tính sống còn. Bằng phương pháp nghiên cứu tại bàn dựa trên nguồn tài liệu thứ cấp hệ thống, từ các báo cáo chiến lược của VCCI và các tổ chức quốc tế, kết hợp với phân tích dữ liệu hành vi trên các nền tảng số, bài viết đánh giá thực trạng nhận thức và sẵn sàng của nhóm doanh nghiệp trước các yêu cầu về môi trường và trách nhiệm xã hội. Kết quả cho thấy, phần lớn doanh nghiệp vẫn ở trạng thái bị động, hạn chế về năng lực quản trị dữ liệu và đối mặt với sự bất cân xứng của người mua quốc tế. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp thúc đẩy chuyển đổi “kép” (số và xanh) nhằm giúp doanh nghiệp nâng cấp vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Nhìn lại chính sách thuế quan trong năm đầu tiên nhiệm kỳ hai của Tổng thống Donald Trump

2026-04-06T09:50:49+07:00

Tháng 4 năm 2025, ngay sau khi nhậm chức nhiệm kỳ hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố chính sách thuế quan mới (chính sách thuế quan 2.0) - một sáng kiến thương mại mang tính tiếp nối và tăng cường từ nhiệm kỳ đầu, với mục tiêu ưu tiên tuyệt đối cho sản xuất nội địa, giảm thâm hụt thương mại và gia tăng sức ép đàm phán với các đối tác. Chính sách này nhanh chóng định hình lại tình hình thương mại thế giới và tạo ra những tác động lan tỏa mạnh mẽ đến các nền kinh tế đối tác.

Từ “tự chủ chiến lược” đến quan hệ đối tác chiến lược Pháp - Ấn Độ: Một số phân tích so sánh và đánh giá tác động

2026-04-06T09:55:32+07:00

Trong quan hệ quốc tế hiện nay, hiếm có hai quốc gia nào có sự khác biệt về trình độ phát triển, lịch sử, văn hóa chiến lược và khu vực địa lý lại có khá nhiều sự tương đồng về tư duy chiến lược như Pháp và Ấn Độ. Theo đó, cả hai nước đều có chung quan điểm về việc duy trì quyền tự chủ chiến lược, nghĩa là khả năng đưa ra quyết định độc lập khỏi áp lực bên ngoài, đặc biệt là từ các cường quốc, trong các lĩnh vực chính sách đối ngoại. Mặc dù, “tự chủ chiến lược” trong quan điểm của Pháp và Ấn Độ phản ánh hai sắc thái của hai nền văn hóa chiến lược phương Tây và phương Đông nhưng rõ ràng giữa hai nước có nhiều điểm tương đồng và hội tụ. Phương châm “đồng minh nhưng không liên kết” của Pháp khá trùng khớp với quan điểm “xây dựng các quan hệ đối tác, không xây dựng liên minh và quyền có lập trường riêng” của Ấn Độ. Sự tương đồng này chính là nền tảng quan trọng cho sự phát triển quan hệ đối tác chiến lược Pháp - Ấn Độ trong nhiều thập niên qua. Đồng thời, sự khác biệt trong quá trình triển khai nguyên tắc tự chủ chiến lược khiến cặp quan hệ Pháp - Ấn Độ được xem là mô hình phản ánh sự hội tụ của hệ giá trị Đông - Tây dựa trên khuôn khổ “đối tác chiến lược” và “đối tác tự chủ”.

Cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc về tài nguyên đất hiếm: Cơ hội và hàm ý cho Việt Nam

2026-04-06T09:59:11+07:00

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung Quốc ngày càng gay gắt, đất hiếm đã nổi lên như một mặt trận cạnh tranh quan trọng, định hình lại cán cân quyền lực và chuỗi cung ứng toàn cầu. Bài viết phân tích vai trò của đất hiếm trong cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc thông qua việc làm rõ sự thống trị của Trung Quốc trong chuỗi giá trị đất hiếm, các nỗ lực của Mỹ nhằm giảm phụ thuộc và tái cấu trúc chuỗi cung ứng, cũng như những tác động địa chính trị phát sinh từ quá trình này. Trên cơ sở đó, bài viết đánh giá tiềm năng tham gia của Việt Nam vào chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu, đồng thời chỉ ra các hạn chế về công nghệ, hạ tầng và quản trị. Thông qua phân tích về khả năng thúc đẩy, đồng thời hợp tác giữa Trung Quốc và Mỹ cùng các đối tác của Mỹ, bài viết cho rằng, Việt Nam vừa đứng trước cơ hội nâng cao vị thế kinh tế và công nghệ, vừa đối mặt với rủi ro phụ thuộc và sức ép địa chính trị. Từ đó, nhóm tác giả khuyến nghị Việt Nam cần có cách tiếp cận cân bằng và linh hoạt trong lĩnh vực đất hiếm để thúc đẩy hợp tác quốc tế, phát triển năng lực khai thác và chế biến trong nước, qua đó tối đa hóa lợi ích, đồng thời duy trì tự chủ chiến lược.

Phát huy vai trò tự phê bình và phê bình trong xây dựng Đảng đáp ứng yêu cầu Việt Nam đổi mới và phát triển

2026-04-06T10:11:31+07:00

Trong tiến trình đổi mới và phát triển đất nước, công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng Cộng sản Việt Nam. Bài viết phân tích vai trò của sinh hoạt tự phê bình và phê bình trong chi bộ đối với công tác xây dựng Đảng trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế. Trên cơ sở tổng hợp và phân tích các tài liệu lý luận của Đảng, kết hợp với phương pháp phân tích, tổng hợp và đánh giá thực tiễn, bài viết làm rõ thực trạng tổ chức sinh hoạt tự phê bình và phê bình trong chi bộ hiện nay, chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân chủ yếu. Từ đó, bài viết đưa ra một số hàm ý nhằm nâng cao chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình trong chi bộ, góp phần xây dựng tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo sự nghiệp đổi mới và phát triển bền vững của Việt Nam trong giai đoạn mới.