Tạp chí Những vấn đề kinh tế và chính trị thế giới

TĂNG TRƯỞNG 10% CÓ PHẢI LÀ ƯỚC MƠ VIỂN VÔNG? GÓC NHÌN TỪ MÔ HÌNH MUNDELL-FLEMING

Lê Việt Đức — 2026-03-20

Nghiên cứu sử dụng mô hình Mundell-Fleming mở rộng (MFV) để đánh giá khả năng tăng trưởng GDP 10%/năm của Việt Nam trong giai đoạn 2026 - 2030. Mô hình được hiệu chỉnh cho phù hợp với đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam đang phát triển, bằng việc bổ sung các biến phản ánh hiệu quả đầu tư (ICOR), tác động của tỷ giá thực và cầu thế giới có trọng số dựa theo xuất khẩu. Kết quả mô phỏng cho thấy, nếu các chính sách hiện hành không thay đổi, tăng trưởng chỉ đạt khoảng 7,3%/năm; ngược lại, khi ICOR giảm còn 3,5 - 4 và môi trường quốc tế thuận lợi, tăng trưởng có thể vượt ngưỡng 10% mà vẫn giữ ổn định vĩ mô. Bài viết đưa ra báo cáo kịch bản hướng tới mục tiêu tăng trưởng 10% và gợi ý một số phối hợp chính sách.

VAI TRÒ CỦA CÁC HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO THẾ HỆ MỚI TRONG VIỆC ĐIỀU CHỈNH RÀO CẢN THƯƠNG MẠI SỐ VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM

Lê Thị Việt Nga — 2026-03-20

Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, các rào cản thương mại số như yêu cầu bản địa hóa dữ liệu, hạn chế dòng chảy dữ liệu xuyên biên giới, yêu cầu tiết lộ mã nguồn và thuế dịch vụ số đang trở thành thách thức lớn đối với thương mại quốc tế. Bài viết phân tích vai trò của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (CPTPP, EVFTA, RCEP) trong việc giảm thiểu các rào cản này thông qua các cam kết về tự do hóa dòng chảy dữ liệu, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, xóa bỏ thuế quan sản phẩm số, công nhận chữ ký điện tử và bảo vệ người tiêu dùng trực tuyến. Trên cơ sở đánh giá thực trạng thực thi cam kết tại Việt Nam, bài viết đề xuất sáu nhóm hàm ý chính sách nhằm nâng cao mức độ tương thích pháp lý, tăng cường năng lực số và tận dụng hiệu quả các cam kết quốc tế để thúc đẩy phát triển bền vững thương mại số.

PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN THEO HƯỚNG CÔNG NGHIỆP XANH: KINH NGHIỆM TỪ NHẬT BẢN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM

Lê Đăng Minh — 2026-03-20

Bài nghiên cứu này phân tích kinh nghiệm phát triển kinh tế biển theo hướng công nghiệp xanh của Nhật Bản, quốc gia tiên phong trong chuyển đổi cấu trúc kinh tế biển gắn với bảo vệ môi trường và đổi mới sáng tạo. Trên cơ sở đó, bài viết đánh giá thực trạng phát triển kinh tế biển và công nghiệp xanh tại Việt Nam, chỉ ra những rào cản thể chế, công nghệ và nguồn lực. Từ đó, đề xuất các định hướng và chính sách như quy hoạch tích hợp không gian biển, thúc đẩy chuyển đổi số, cải cách thể chế và nâng cao vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong chuỗi giá trị biển nhằm thúc đẩy phát triển bền vững.

KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC ĐỔI MỚI SÁNG TẠO CẤP ĐỊA PHƯƠNG

Trần Thị Thanh Huyền — 2026-03-20

Bài viết này nghiên cứu cơ sở lý thuyết về đổi mới sáng tạo cấp địa phương và phân tích kinh nghiệm của Phần Lan, Hàn Quốc, Trung Quốc, Hà Lan nhằm đề xuất giải pháp cho Việt Nam. Dựa trên khung lý thuyết hệ thống đổi mới sáng tạo và mô hình Liên kết Ba/Bốn Nhà, nghiên cứu làm rõ vai trò của các chủ thể và mô hình quản trị đổi mới sáng tạo. Kết quả cho thấy, các hệ sinh thái thành công thường sở hữu: (i) thực thể dẫn dắt “mỏ neo”, (ii) chính sách chuyên môn hóa thông minh và (iii) cơ chế quản trị đa cấp liên kết trung ương - địa phương. Từ đó, bài viết rút ra các bài học và hàm ý chính sách quan trọng nhằm nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo cấp địa phương tại Việt Nam.

PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH VÀ CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU: BẰNG CHỨNG TỪ CƠ SỞ DỮ LIỆU QUỐC TẾ

Nguyễn Thị Cẩm Thủy — 2026-03-20

Nghiên cứu này kiểm định tác động của phát triển tài chính đến sự tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của các quốc gia thuộc các nhóm thu nhập khác nhau trong giai đoạn 2005 - 2022, sử dụng các mô hình hồi quy dữ liệu bảng và phương pháp PCSE. Kết quả cho thấy, phát triển tài chính, đặc biệt là sự mở rộng chiều sâu và hiệu quả của thị trường tài chính, có tác động tích cực đến mức độ tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Hiệu quả của hệ thống tài chính đóng vai trò nổi bật hơn so với khả năng tiếp cận. Đồng thời, tác động này rõ rệt hơn ở nhóm nước thu nhập trung bình và cao. Từ phát hiện đó, nghiên cứu đề xuất hai khuyến nghị chính: (i) các quốc gia cần chú trọng cải thiện hiệu quả hoạt động của hệ thống tài chính thay vì chỉ mở rộng quy mô; (ii) chính sách phát triển tài chính nên được thiết kế phù hợp với từng nhóm thu nhập để nâng cao khả năng tham gia và vị thế trong mạng lưới chuỗi giá trị toàn cầu toàn cầu.

ẢNH HƯỞNG CỦA CHỈ SỐ ESG ĐẾN GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP: BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TỪ CÁC QUỐC GIA ĐANG PHÁT TRIỂN THUỘC KHU VỰC ASEAN

Mai Bảo Ngọc — 2026-03-20

Nghiên cứu này nhằm đánh giá tác động của chỉ số ESG (môi trường, xã hội và quản trị) đến giá trị doanh nghiệp tại năm quốc gia đang phát triển trong ASEAN, bao gồm Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Philippines và Malaysia, trong giai đoạn 2014 - 2023. Dữ liệu được thu thập từ Refinitiv Eikon, với hai chỉ tiêu đo lường giá trị doanh nghiệp là Tobin’s Q và ROA. Kết quả phân tích hồi quy cho thấy ESG có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến cả Tobin’s Q và ROA, phản ánh vai trò quan trọng của các yếu tố bền vững trong việc thu hút đầu tư, giảm chi phí vốn và cải thiện hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, mức độ tác động khác nhau giữa các quốc gia. Nghiên cứu đề xuất doanh nghiệp nên lồng ghép ESG vào chiến lược kinh doanh dài hạn để nâng cao lợi thế cạnh tranh và phát triển bền vững. Đồng thời, chính phủ cần xây dựng cơ chế hỗ trợ phù hợp nhằm khuyến khích doanh nghiệp thực hiện ESG, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong khu vực.

ÁP DỤNG MÔ HÌNH SAI BIỆT KÉP ĐỂ ĐO LƯỜNG TÁC ĐỘNG CỦA EVFTA ĐẾN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM

Nguyễn Quang Linh — 2026-03-20

Bài viết này, áp dụng mô hình sai biệt kép (Difference-in-Differences), đánh giá tác động nhân quả của EVFTA đến kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang các quốc gia đối tác trong giai đoạn 2014 - 2024. Kết quả nghiên cứu cho thấy, EVFTA có tác động tích cực đến xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang EU trong trung và dài hạn, mặc dù vẫn còn hạn chế. Đồng thời, tác động của EVFTA đến xuất khẩu của Việt Nam mang tính phân hóa theo thời gian, phản ánh sự khác biệt về mức độ ảnh hưởng trong từng giai đoạn thực thi hiệp định. Thêm vào đó, tác động của EVFTA đến xuất khẩu của Việt Nam không đồng nhất giữa các quốc gia thành viên EU, mà có sự phân hóa đáng kể tùy theo đặc điểm kinh tế của mỗi quốc gia. Dường như các quốc gia EU có quy mô kinh tế và mức sống cao hơn là những thị trường tiềm năng hơn đối với xuất khẩu của Việt Nam dưới tác động của EVFTA