PHỨC HỢP ẨN DỤ - HOÁN DỤ TRONG THÀNH NGỮ LIÊN QUAN ĐẾN ‘ĐẦU/HEAD’: NGHIÊN CỨU ĐỐI CHIẾU VIỆT - ANH

Tóm tắt

Bài báo khảo sát 94 thành ngữ tiếng Việt và tiếng Anh có chứa từ “đầu/ head” nhằm phân
tích cơ chế tương tác giữa ẩn dụ và hoán dụ. Nghiên cứu dựa trên khung về phức hợp ẩn dụ - hoán dụ
(metaphtonomy) của Goossens (1990), trong đó kết hợp phân loại ẩn dụ thuần, hoán dụ thuần và bốn
dạng phức hợp: ẩn dụ từ hoán dụ, hoán dụ trong ẩn dụ, phi hoán dụ hóa và ẩn dụ trong hoán dụ. Kết quả
cho thấy xét về tương tác giữa ẩn dụ và hoán dụ, các thành ngữ chủ yếu rơi vào nhóm hoán dụ trong ẩn
dụ và ẩn dụ từ hoán dụ. Đồng thời, nghiên cứu chỉ ra sự khác biệt văn hóa- tri nhận giữa Việt Nam và
phương Tây trong cách mô hình hóa cơ thể người, khiến “đầu/head” vừa mang nghĩa cụ thể vừa mang
các giá trị trừu tượng và biểu tượng xã hội khác nhau