Bạch Vân am thi tập tự và tư tưởng thi học của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Tóm tắt

Tóm tắt: Bài viết trình bày kết quả khảo đính, dịch thuật văn bản Bạch Vân am thi tập tự của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Bài viết cũng tiến hành đọc sâu và đọc liên văn bản bài tựa, từ đó bàn về tư tưởng thi học của ông. Bài viết chỉ ra ba quan niệm cơ bản trong tư tưởng thi học của Nguyễn Bỉnh Khiêm được trình bày trong bài Bạch Vân am thi tập tự và các tư liệu hữu quan, bao gồm: thuyết “thi ngôn chí”, thuyết “cảm vật” và mục đích sáng tác thơ. Ba quan niệm này có liên quan chặt chẽ đến nhau và có tác động qua lại với thực tiễn sáng tác thơ của ông. Từ đó, bài viết cũng đưa ra gợi ý về cách tiếp cận sáng tác thơ của Nguyễn Bỉnh Khiêm nói riêng và sáng tác thơ trung đại Việt Nam nói chung.

Abstract: This paper presents the results of a critical textual collation and translation of Nguyễn Bỉnh Khiêm’s Preface to The Poetry Collection at White Cloud Hermitage. It also conducts a close, intertextual reading of the preface to examine his poetic thought. Three fundamental conceptions in Nguyễn Bỉnh Khiêm’s poetics, articulated in the Preface to The Poetry Collection at White Cloud Hermitage and related documents, are identified: the idea that “poetry expresses the heart’s intent” (詩言志), the notion of “response to things” (感物), and the purpose of poetic composition. These conceptions are shown to be closely interconnected and to interact dynamically with Nguyễn Bỉnh Khiêm’s poetic practice. The paper proposes an approach for understanding the poetry of Nguyễn Bỉnh Khiêm and other Vietnamese medieval poets.