Nguyễn Huy Thiệp: Thiên nhiên như biểu tượng và nguyên tắc tâm linh (Một khía cạnh của mã văn hóa Việt)

Tóm tắt

Tóm tắt: Theo lối tiếp cận kí hiệu học văn hóa, tác giả nghiên cứu những hình ảnh thiên nhiên trong truyện của Nguyễn Huy Thiệp, xem xét chúng như các biểu tượng biểu đạt mã văn hoá cộng đồng và phong cách của nhà văn. Các biểu tượng như các đơn vị “ngôn ngữ”, còn nguyên tắc tâm linh như là “ngữ pháp” liên kết chúng, tạo nên diễn ngôn huyền thoại. Các biểu tượng thiên nhiên tiêu biểu được phân tích là hoa, sông, rừng, các thiên tượng, nông thôn. Trên cơ sở đó, tác giả chỉ ra nội dung thông điệp triết học tự nhiên của nhà văn và cộng đồng dân tộc Việt. Ngoài ra, bài viết cũng giới thiệu cách hiểu các phạm trù lí luận của kí hiệu học văn hóa như hình ảnh (kí hiệu), biểu tượng, mã văn hóa, diễn ngôn và cách vận dụng chúng để nghiên cứu văn bản văn học.

Abstract: This article adopts a cultural semiotics approach to examine natural images in Nguyễn Huy Thiệp’s stories, interpreting them as symbols that convey both the community’s cultural codes and the author’s stylistic features. In this framework, symbols function as “linguistic units,” while spiritual principles serve as the “grammar” that links these units, thereby generating legendary discourse. The analysis focuses on prominent natural symbols such as flowers, rivers, forests, unusual natural phenomena, and rural landscapes. Based on this analysis, the article elucidates the philosophical messages about nature articulated by the author and the broader Vietnamese community. Furthermore, the article clarifies key theoretical concepts in cultural semiotics, including images (signs), symbols, cultural codes, and discourse, and demonstrates their application to literary analysis.