Vượt ra ngoài khuôn khổ DSM/ICD: Nhà tâm lý trị liệu hiểu sự bế tắc của thân chủ dựa trên điều gì?

Tóm tắt

Trong đào tạo và thực hành tâm lý lâm sàng hiện nay, việc phụ thuộc quá mức vào các hệ thống phân loại như DSM-5 và ICD-11 có thể làm hạn chế khả năng hiểu các khó khăn tâm lý phức tạp, đặc biệt ở nhóm thân chủ dưới ngưỡng chẩn đoán hoặc có biểu hiện đồng mắc. Bài viết này đề xuất một cách tiếp cận bổ sung dựa trên các mô hình xuyên chẩn đoán như Phân loại bệnh lý tâm thần theo thứ bậc và Trị liệu dựa theo tiến trình, nhấn mạnh sự chuyển dịch từ “chẩn đoán hội chứng” sang “phân tích quy trình tâm lý”. Thông qua phân tích một trường hợp lâm sàng điển hình kết hợp với tổng quan tài liệu, bài viết minh họa cách các can thiệp nhắm vào những quy trình cốt lõi như sự linh hoạt tâm lý, tự trắc ẩn và điều chỉnh cảm xúc có thể mang lại hiệu quả vượt ra ngoài việc giảm các triệu chứng đơn lẻ. Cách tiếp cận này cho phép thiết kế can thiệp cá nhân hóa và phù hợp với cả những thân chủ không đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chẩn đoán. Bài viết nhấn mạnh rằng việc thấu hiểu các quy trình vận hành của tâm trí là một hướng phát triển quan trọng của trị liệu tâm lý đương đại.