CÔNG GIÁO BÌNH DƯƠNG TRONG CUỘC KHẨN HOANG VÀ KIẾN TẠO CỘNG ĐỒNG CƯ DÂN (CUỐI THẾ KỶ XVIII – ĐẦU THẾ KỶ XIX)

Tóm tắt

Từ cuối thế kỷ XVIII, cùng với dòng lưu dân từ miền Trung vào Nam, Công giáo đã hiện diện và góp phần quan trọng vào quá trình khẩn hoang, lập ấp tại vùng đất Bình Dương. Dựa trên nguồn văn liệu giáo xứ, thông tin giáo phận, các công trình của nhà truyền giáo, cùng với tư liệu điền dã (phỏng vấn linh mục, giáo dân và khảo cứu văn bia tại khu đất thánh), áp dụng hướng tiếp cận liên ngành sử học, dân tộc học và tôn giáo học, nghiên cứu này nhằm tái hiện bối cảnh lịch sử và phân tích chiều kích xã hội – văn hóa của Công giáo. Kết quả cho thấy những người Công giáo đầu tiên từ miền Trung vào định cư ở Bình Dương đã góp phần quan trọng vào quá trình khẩn hoang và kiến tạo cộng đồng cư dân ở Bình Dương xưa. Các họ đạo đầu tiên không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, mà còn là trung tâm gắn kết cộng đồng, hỗ trợ sản xuất, giáo dục và giữ gìn bản sắc văn hóa. Điều này khẳng định Công giáo là một tác nhân xã hội – văn hóa quan trọng, đồng hành cùng tiến trình hình thành diện mạo lịch sử – xã hội Bình Dương cuối thế kỷ XVIII – đầu thế kỷ XIX.