CÀ PHÊ SÀI GÒN TRONG ĐỜI SỐNG SỐ: THỰC HÀNH KHÔNG GIAN VÀ TRẢI NGHIỆM CỦA NGƯỜI TRẺ ĐÔ THỊ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Tóm tắt

Nghiên cứu này phân tích vai trò của quán cà phê như một không gian văn hóa - xã hội trọng yếu đối với giới trẻ tại TP.HCM trong bối cảnh đô thị hóa và số hóa sâu rộng. Thông qua phương pháp nghiên cứu định tính (phỏng vấn sâu và quan sát thực địa), tác giả tiếp cận việc đi cà phê như một thực hành không gian thường nhật, nơi các trải nghiệm cảm xúc và chiến lược kiến tạo bản sắc được kiến tạo giữa môi trường vật lý và không gian số. Kết quả cho thấy quán cà phê không chỉ đơn thuần là nơi tiêu dùng hay làm việc, mà còn là một không gian "ở lại", giúp cá nhân duy trì sự hiện diện xã hội tối thiểu. Các thực hành kỹ thuật số như chụp ảnh, đăng tải hoặc chủ động giữ riêng tư trên mạng xã hội được diễn giải là những "nghi thức xã hội kỹ thuật số". Qua đó, người trẻ vừa khẳng định sự hiện diện trong không gian số, vừa khéo léo thiết lập ranh giới giữa trình diễn bản thân và đời sống riêng tư. Đồng thời, quán cà phê vận hành như một không gian trung gian, nơi cảm giác thuộc về và ký ức đô thị được tích lũy thông qua các thực hành lặp lại. Từ góc nhìn nhân văn kỹ thuật số, bài viết lập luận rằng đời sống số là một không gian nhân văn được hình thành từ những trải nghiệm cụ thể thay vì một lĩnh vực công nghệ tách rời. Nghiên cứu góp phần làm rõ cách các thực hành đời thường kiến tạo nên đời sống đô thị lai ghép, đồng thời mở rộng thảo luận về vai trò của không gian bán công cộng trong việc định hình bản sắc giới trẻ đương đại.