SÁNG KIẾN “VÀNH ĐAI VÀ CON ĐƯỜNG”: ĐẠI CHIẾN LƯỢC CỦA TRUNG QUỐC

Tóm tắt

Sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI) có thể được tiếp cận như một khuôn khổ chiến lược dài hạn của Trung Quốc, được triển khai theo phương thức đặc thù khác với mô hình đại chiến lược trong tư duy phương Tây vốn thường được thể hiện bằng các học thuyết công bố rõ ràng. Thay vì định hình bằng một văn kiện chiến lược thống nhất, tư duy chiến lược của Trung Quốc chủ yếu được nhận diện thông qua thực tiễn chính sách và các mẫu hình hành vi tương đối ổn định theo thời gian. Từ góc nhìn này, BRI thể hiện ba đặc trưng thường gắn với khái niệm “đại chiến lược” theo nghĩa hành vi: (i) gắn với tầm nhìn chính trị dài hạn về phục hưng dân tộc, trong đó mốc 2049 thuộc về mục tiêu quốc gia chung chứ không phải thời hạn hoàn tất riêng của BRI; (ii) khả năng huy động và phối hợp đồng bộ các nguồn lực quốc gia trên các lĩnh vực kinh tế, ngoại giao và địa chính trị; và (iii) sự hình thành một mô hình hành vi tương đối nhất quán trong không gian Á – Âu, đặc biệt tại khu vực Rimland.. Thông qua phân tích trường hợp BRI, bài viết lập luận rằng Trung Quốc đang thiết lập một mô hình quan hệ quốc tế mới, trong đó kết nối hạ tầng - thay vì sức mạnh quân sự - trở thành công cụ cấu trúc quyền lực. Từ đó, nghiên cứu góp phần bổ sung cách tiếp cận lý luận cho rằng “Vành đai và Con đường” không thể được hiểu như một sáng kiến kinh tế thuần túy, mà cần được xem là phương tiện chiến lược then chốt để Trung Quốc định vị lại vai trò của mình trong trật tự quốc tế đang trong quá trình chuyển đổi.