NHỮNG BIẾN ĐỔI VỀ CẤU TRÚC “ĐIỂN MẪU” CỦA HÌNH TƯỢNG NGUYỄN HUỆ TRONG VĂN XUÔI VIỆT NAM SAU 1986

Tóm tắt

Bài viết tập trung làm rõ những biến đổi trong cấu trúc điển mẫu của hình tượng người anh hùng Nguyễn Huệ dưới tác động của quá trình đổi mới tư duy nghệ thuật. Từ việc khảo sát các phương thức kiến tạo hình tượng trên các bình diện ngoại hình, hành động, ứng xử và đối thoại, bài viết chỉ ra rằng, nhiều tác phẩm đã không còn tuyệt đối hóa các dấu hiệu điển mẫu truyền thống mà từng bước tái cấu trúc hình tượng nhân vật bằng việc bổ sung các yếu tố đời thường, cảm xúc cá nhân và những giá trị nhân bản. Quá trình biến đổi này không phá vỡ nền tảng điển mẫu vốn có mà làm cho cấu trúc của nó trở nên linh hoạt, có tính “mở” và giàu khả năng đối thoại hơn. Qua đó, nhân vật Nguyễn Huệ vừa tiếp tục được khẳng định như một biểu tượng anh hùng lịch sử, vừa hiện lên như một hình tượng nghệ thuật đa diện, phản ánh sự chuyển dịch quan niệm về con người trong văn học Việt Nam sau 1986.