Con đường dẫn Immanuel Kant đến việc xây dựng lý thuyết về tri thức khoa học

Tóm tắt

Từ ảnh hưởng của Copernicus, Newton, Descartes, Leibniz và Wolff, Kant tiếp thu tinh thần duy lý, vai trò của chủ thể nhận thức và yêu cầu về tính phổ quát, tất yếu của khoa học; đồng thời, từ Locke, Berkeley và đặc biệt là Hume, ông nhận thấy vai trò không thể thiếu của kinh nghiệm cảm tính cũng như giới hạn của chủ nghĩa kinh nghiệm truyền thống. Trên cơ sở đó, Kant xác lập lập trường triết học tiên nghiệm, khẳng định tri thức khoa học là sự thống nhất giữa chất liệu cảm tính và các hình thức, phạm trù tiên nghiệm của chủ thể nhận thức. Bên cạnh đó, bài viết phân tích nội dung của lý thuyết về tri thức khoa học của Kant qua vấn đề phán đoán tổng hợp tiên nghiệm, giới hạn của nhận thức, sự phân biệt giữa hiện tượng và “vật tự nó”, từ đó chỉ ra giá trị cũng như những hạn chế trong lý thuyết tri thức khoa học của Kant đối với tiến trình phát triển của triết học phương Tây.