Ý nghĩa lịch sử của tư tưởng vô ngã trong triết học Phật giáo sơ kỳ

Tóm tắt

Bài viết phân tích ý nghĩa lịch sử của tư tưởng Vô ngã trong triết học Phật giáo sơ kỳ trên hai phương diện lý luận và thực tiễn. Về mặt lý luận, thông qua việc phủ định “cái Tôi thường hằng”, tư tưởng Vô ngã góp phần tạo ra bước ngoặt bản thể luận mang tính cách mạng của Phật giáo sơ kỳ, đồng thời, phê phán trực diện nền tảng cấu trúc xã hội dựa trên chế độ đẳng cấp hà khắc trong xã hội Ấn Độ cổ đại. Về mặt thực tiễn, Vô ngã có giá trị định hướng trong giáo dục nhân cách, xây dựng đạo đức xã hội, phê phán chủ nghĩa cá nhân cực đoan và gợi mở khả năng đối thoại với các vấn đề của con người hiện đại. Qua đó, bài viết khẳng định Vô ngã là một di sản triết học - đạo đức có giá trị bền vững trong lịch sử tư tưởng và đời sống xã hội hiện nay.