Tạp chí Khoa học Kiểm sát

Cơ sở của sự tồn tại Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân trong giai đoạn cải cách tư pháp hiện nay

ThS.NCS. Nguyễn Khánh Vân — Tue, 07 Apr 2026 05:54:16 +0700

Hiện nay có một số quan điểm cho rằng không nên tồn tại Cơ quan điều tra (CQĐT) trong ngành Kiểm sát nhân dân, và nên chuyển thẩm quyền điều tra của hệ thống cơ quan này cho các Cơ quan An ninh điều tra thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng. Tuy nhiên, qua phân tích các cơ sở của sự tồn tại CQĐT Viện kiểm sát nhân dân (VKSND), bao gồm: Cơ sở chính trị - pháp lý, cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn, thấy rằng sự tồn tại của hệ thống cơ quan này trong bộ máy Nhà nước ta là một tất yếu khách quan.

Xu hướng phát triển của tội phạm học hiện thực – Tiếp cận đa ngành, liên ngành và ứng dụng công nghệ thông tin

TS. Hoàng Anh Tuyên — Tue, 07 Apr 2026 06:17:08 +0700

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, tội phạm học hiện thực đang có xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình nghiên cứu đơn ngành sang tiếp cận đa ngành và liên ngành. Bài viết phân tích những xu hướng phát triển chủ yếu của tội phạm học hiện đại, tập trung vào việc tích hợp tri thức từ các lĩnh vực như xã hội học, tâm lý học, kinh tế học, chính trị học và khoa học công nghệ nhằm giải thích toàn diện các nguyên nhân và cơ chế của hành vi phạm tội. Đồng thời, nghiên cứu làm rõ vai trò ngày càng quan trọng của các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và học máy trong việc dự báo, phát hiện và phòng ngừa tội phạm, đặc biệt trong bối cảnh gia tăng của tội phạm mạng và tội phạm kinh tế. Trên cơ sở phân tích lý luận và tổng hợp các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước, bài viết khẳng định rằng việc phát triển tội phạm học theo hướng tích hợp và ứng dụng công nghệ là xu thế tất yếu, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm trong giai đoạn hiện nay.

Nghiên cứu khoa học pháp lý góp phần phòng, chống lợi ích nhóm trong xây dựng pháp luật

PGS.TS. Trần Quang Huyên — Tue, 07 Apr 2026 06:20:34 +0700

Trên cơ sở nhận diện khái niệm lợi ích nhóm trong xây dựng pháp luật và phân tích vai trò của nghiên cứu khoa học pháp lý trong phòng, chống lợi ích nhóm, bài viết đã đánh giá khái quát về thực trạng nghiên cứu khoa học pháp lý ở Việt Nam gắn với xây dựng pháp luật. Từ đó, bài viết đề xuất một số giải pháp thúc đẩy nghiên cứu khoa học pháp lý góp phần phòng, chống lợi ích nhóm trong xây dựng pháp luật.

Hoàn thiện quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam về hình phạt chính không giam giữ

ThS. Phạm Thái Anh — Tue, 07 Apr 2026 06:24:37 +0700

Bài viết phân tích chế định hình phạt chính không giam giữ trong Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025 - sau đây gọi là BLHS), làm rõ khái niệm, đặc điểm, phạm vi và điều kiện áp dụng các hình phạt. Trên cơ sở đánh giá thực tiễn áp dụng các hình phạt chính không giam giữ trong giai đoạn 2021 - 2025, tác giả chỉ ra những hạn chế trong quy định pháp luật và những bất cập trong áp dụng hình phạt, từ đó đề xuất các kiến nghị sửa đổi, bổ sung BLHS góp phần hoàn thiện chính sách hình sự theo hướng nhân đạo, bảo đảm tính khả thi, thống nhất trong áp dụng pháp luật, tăng cường bảo đảm quyền con người trong tư pháp hình sự Việt Nam.

Xu hướng quốc tế hóa chính sách pháp luật hình sự Việt Nam về các tội phạm tham nhũng

ThS.NCS. Phạm Việt Nghĩa, Phạm Trung Đức, Đỗ Thanh Phong — Tue, 07 Apr 2026 06:28:25 +0700

Các xu hướng hoàn thiện chính sách pháp luật hình sự (PLHS) Việt Nam về tội phạm tham nhũng (TPTN) được xây dựng dựa trên các nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước ta. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, quốc tế hóa đã trở thành một nhân tố chủ đạo và là một xu hướng khách quan, tất yếu. Bài viết này tập trung phân tích và làm rõ xu hướng quốc tế hóa trong chính sách PLHS Việt Nam đối với các TPTN, đề xuất những định hướng và giải pháp phát triển cụ thể nhằm thúc đẩy mạnh mẽ xu hướng quan trọng này.

Biện pháp khẩn cấp tạm thời trong giải quyết vụ án kinh doanh, thương mại tại tòa án – Những vấn đề cần hoàn thiện

ThS.NCS. Nguyễn Thành Minh Chánh — Tue, 07 Apr 2026 09:22:57 +0700

Trong quá trình giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại, bảo vệ kịp thời quyền và lợi ích hợp pháp của các bên đương sự là yêu cầu cấp thiết, đặc biệt trong những tình huống tiềm ẩn nguy cơ tẩu tán tài sản, tiêu hủy chứng cứ hoặc làm mất đi điều kiện thi hành án. Trong bối cảnh đó, biện pháp khẩn cấp tạm thời (BPKCTT) không chỉ là công cụ pháp lý mang tính phòng ngừa và bảo toàn mà còn phản ánh mức độ hiệu quả và năng lực phản ứng của hệ thống tư pháp trước những tình huống cấp bách. Bài viết phân tích cơ sở pháp lý và thực tiễn áp dụng các biện pháp này, từ đó đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện khung pháp luật theo hướng minh bạch, khả thi và phù hợp với thông lệ quốc tế

Chế định tài sản hôn nhân theo pháp luật một số quốc gia và gợi mở cho phát triển kinh tế tư nhân tại Việt Nam

ThS. Nguyễn Vương Thùy Dương — Tue, 07 Apr 2026 11:04:07 +0700

Trong bối cảnh kinh tế tư nhân được xác định là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, yêu cầu hoàn thiện pháp luật về tài sản, đặc biệt là tài sản trong hôn nhân, trở nên cấp thiết. Thực tiễn cho thấy, nhiều doanh nghiệp gia đình gặp rủi ro khi phát sinh tranh chấp tài sản giữa vợ và chồng do thiếu quy định rõ ràng về xác lập, định đoạt và bảo vệ tài sản gắn với hoạt động kinh doanh. Trên cơ sở phân tích những hạn chế của pháp luật Việt Nam hiện hành và tham chiếu kinh nghiệm lập pháp của một số quốc gia, bài viết đề xuất định hướng cải cách chế định tài sản hôn nhân nhằm bảo đảm sự phát triển lành mạnh, bền vững của khu vực kinh tế tư nhân.

Pháp luật Việt Nam về khái niệm hoạt động ngân hàng và quyền hoạt động ngân hàng: Nghiên cứu so sánh và kiến nghị hoàn thiện

PGS.TS. Bùi Hữu Toàn, TS. Đỗ Mạnh Phương — Tue, 07 Apr 2026 11:15:35 +0700

Bằng các phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, bài viết nghiên cứu quy định của pháp luật Việt Nam về khái niệm hoạt động ngân hàng và quyền hoạt động ngân hàng. Trên cơ sở nghiên cứu, so sánh với quy định của Pháp, Hàn Quốc, Trung Quốc và Philippines, bài viết chỉ ra những hạn chế, bất cập trong quy định của pháp luật về khái niệm hoạt động ngân hàng, quyền hoạt động ngân hàng tại Việt Nam, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật về khái niệm hoạt động ngân hàng, quyền hoạt động ngân hàng, bảo đảm sự chặt chẽ, nhất quán và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Tổ chức và hoạt động của quỹ tín dụng nhân dân theo pháp luật của một số quốc gia trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

ThS. Vũ Như Quỳnh — Tue, 07 Apr 2026 11:18:27 +0700

Theo báo cáo thường niên năm 2024 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đến 31/12/2024, hệ thống quỹ tín dụng nhân dân ở Việt Nam có 1.176 quỹ, được phân bố ở tỉnh, thành phố của cả nước, với tổng tài sản là 194.421 tỉ đồng. Bài viết so sánh mô hình quỹ tín dụng nhân dân tại Hoa Kỳ, Canada, Đức và Trung Quốc – những quốc gia có khuôn khổ pháp lý chặt chẽ, bảo đảm minh bạch và ổn định, từ đó rút ra kinh nghiệm cho Việt Nam theo hướng hoàn thiện pháp luật, mở rộng hoạt động và tái cấu trúc hệ thống quỹ tín dụng nhân dân một cách chuyên nghiệp, bền vững.

Năng lực thi hành pháp luật của công chức đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật ở Việt Nam

TS. Vũ Thị Thu Hằng — Tue, 07 Apr 2026 11:21:18 +0700

Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới (gọi tắt là Nghị quyết số 66-NQ/TW) yêu cầu phải tạo đột phá trong công tác thi hành pháp luật, bảo đảm pháp luật được thực hiện công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực và hiệu quả; gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật. Để thực hiện được yêu cầu đó, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thực hiện công tác xây dựng pháp luật và thi hành pháp luật là giải pháp trọng yếu. Trên cơ sở phương pháp phân tích chính sách, phương pháp so sánh, đánh giá số liệu thống kê, bài viết tập trung nghiên cứu, đề xuất năng lực cốt lõi trong khung năng lực thi hành pháp luật của công chức nhằm góp phần đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong kỷ nguyên mới của Việt Nam.

Quy định về hình phạt và biện pháp phi hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội theo pháp luật hình sự Thụy Điển và một số kinh nghiệm cho Việt Nam

ThS.NCS. Dương Thị Cẩm Nhung, ThS.NCS. Phạm Phương Thảo — Tue, 07 Apr 2026 11:25:18 +0700

Người chưa thành niên (NCTN) phạm tội bị áp dụng hình phạt tù và phạt tù nhưng cho hưởng án treo hiện nay ở Việt Nam đang chiếm tỷ lệ rất lớn, trong khi Luật Tư pháp người chưa thành niên (Luật TPNCTN) còn quy định các hình phạt khác như cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ. Điều này chưa đảm bảo quyền lợi tốt nhất đối với NCTN. Bài viết nghiên cứu quy định của pháp luật hình sự Thụy Điển về hình phạt và biện pháp phi hình phạt đối với NCTN, từ đó rút ra một số bài học cho Việt Nam.