RƯỢU TRONG VĂN HỌC DÂN GIAN NGƯỜI VIỆT

Tóm tắt

Rượu là đồ uống có cồn được lên men từ tinh bột, đường hoặc pha chế từ cồn thực phẩm, xuất hiện phổ biến trong văn học dân gian người Việt. Bài viết sử dụng các phương pháp thống kê, phân tích và liên ngành để làm rõ vai trò quan trọng của rượu trong phong tục, nghi lễ và giao tiếp của người Việt, đặc biệt là trong các nghi lễ truyền thống như cúng tế, cưới hỏi, hội hè. Trong hôn nhân, rượu không chỉ là sính lễ mà còn mang ý nghĩa biểu trưng cho sự gắn kết và hòa hợp giữa hai bên gia đình và đôi vợ chồng. Dân gian ca ngợi lối uống rượu thanh tao của bậc hiền nhân, đồng thời phê phán mạnh mẽ thói nghiện rượu và hành vi sa đà vào tửu sắc, thông qua các truyện cười, ca dao trào phúng. Không chỉ thường dân, nhiều nhân vật có địa vị như quan chức, sư sãi cũng bị chỉ trích khi vi phạm chuẩn mực đạo đức do rượu gây ra. Rượu còn gắn với các làng nghề truyền thống nổi tiếng như Kẻ Mơ, làng Vân, Bàu Đá, Gò Đen, được xem là niềm tự hào địa phương và một phần bản sắc văn hóa ẩm thực Việt Nam. Dưới thời Pháp thuộc, rượu trở thành vấn đề chính trị – kinh tế khi chính quyền thực dân kiểm soát rượu gạo và đàn áp các hình thức sản xuất rượu truyền thống. Thông qua ca dao, tục ngữ và truyện cười, bài viết góp phần làm rõ quan niệm của dân gian về rượu, từ đó cung cấp cái nhìn sâu sắc về truyền thống, ứng xử và quan niệm sống của người Việt.