ĐÁNH GIÁ DIỄN BIẾN DÒNG CHẢY LƯU VỰC SÔNG CHỢ CHU SỬ DỤNG MÔ HÌNH SWAT
Từ khóa
DOI:
https://doi.org/10.34238/tnu-jst.13131Tóm tắt
Nghiên cứu tích hợp mô hình thủy văn SWAT với hệ thống thông tin địa lý (GIS) nhằm mô phỏng và đánh giá diễn biến dòng chảy tại lưu vực sông Chợ Chu trong giai đoạn 1990–2020. Tập dữ liệu đầu vào bao gồm mô hình số độ cao (DEM), bản đồ sử dụng đất, bản đồ thổ nhưỡng và chuỗi khí tượng dài hạn, được chuẩn hóa và xử lý trong môi trường GIS để đảm bảo tính nhất quán không gian – thời gian phục vụ mô hình hóa. Kết quả phân chia không gian lưu vực xác định được 26 tiểu lưu vực và 273 đơn vị thủy văn (HRU), đại diện cho các tổ hợp đặc trưng về địa hình, thảm phủ và loại đất. Mô hình cho thấy hiệu suất mô phỏng đáng tin cậy, với hệ số xác định R² = 0,803 giữa lượng mưa và lưu lượng dòng chảy, phản ánh mối tương quan chặt giữa hai đại lượng và khẳng định năng lực mô hình trong điều kiện địa hình miền núi. Dòng chảy mặt theo thời gian có mức độ phân hóa theo mùa rõ rệt, tập trung từ tháng 5 đến tháng 10, với các giá trị đỉnh lên tới 347,32 mm (tháng 7/2001). Ngược lại, mùa khô kéo dài với dòng chảy gần như bằng không. Về mặt không gian, dòng chảy mặt phân hóa đáng kể giữa các tiểu lưu vực, dao động trong khoảng 23,49–52,74 mm, phản ánh ảnh hưởng của địa hình, thảm phủ và mưa tại từng khu vực. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho công tác quy hoạch tài nguyên nước, quản lý sử dụng đất hợp lý, kiểm soát xói mòn và phát triển bền vững lưu vực sông trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét.Lượt tải
Tài liệu tham khảo
H. T. Le, T. H. Nguyen, T. H. Phan, N. D. P. Dang, T. N. Nguyen, M. H. Le, D. L. Nguyen, H. A. Hoang, G. D. Pham, and K. L. Nguyen, “Application of the SWAT model for surface water and soil erosion zoning in Gia Lai province,” Journal of Meteorology and Hydrology, vol. 732, pp. 13–27, 2021.
M. H. Le, B. H. Tran, D. K. Nguyen, and T. A. Tran, “Results of applying the SWAT model to estimate surface erosion in the lower Mekong river basin,” Journal of Water Resources Science and Technology, vol. 12, pp. 25–32, 2012.
T. M. D. Le, H. A. Bui, and T. L. Bui, “Application of SWAT/NAM/MIKE modeling for establishing hydrological and hydraulic parameters for streamflow simulation – Case study in the Ve River, Quang Ngai,” Journal of Meteorology and Hydrology, June 2019, doi: 10.36335/VNJHM.2019(702).1-12.
L. B. Nguyen and V. A. Nguyen, “Application of the SWAT model to assess the impact of agricultural practices on nutrient load in the Cong river basin, Thai Nguyen province,” Journal of Hydraulic and Environmental Engineering, vol. 69, pp. 117–124, 2020.
T. H. Nguyen, D. L. Nguyen, T. B. Nguyen, D. B. H. Le, H. T. Le, and K. L. Nguyen, “Application of GIS and SWAT model to assess land use change impacts on streamflow in the Vu Gia river basin,” VNU Journal of Science: Natural Sciences and Technology, vol. 30, no. 2S, pp. 80–91, 2014.
T. N. Q. Nguyen, D. L. Nguyen, and K. L. Nguyen, “Application of GIS and SWAT model to simulate streamflow in the Srepok river basin, Vietnam,” Proceedings of the National GIS Application Conference, 2013, pp. 1–9.
T. P. Nguyen, P. T. Trinh, N. A. Tran, X. H. Nguyen, and V. C. Bui, “Application of the SWAT model to assess climate change impacts on flood discharge at Dong Trang station, Cai Nha Trang river basin, Khanh Hoa province,” Journal of Meteorology and Hydrology, vol. 682, pp. 15 -22, October 2017.
T. T. H. Nguyen, V. H. Nguyen, T. H. Nguyen, D. C. Vu, and M. H. Hoang, “Application of the SWAT model to assess variations in flow and sediment in the Nhat Le river basin, Quang Binh province,” Journal of Water Resources Science and Technology, vol. 48, pp. 1–10, 2018.
