CÁC HÌNH THỨC BIỂU ĐẠT MÀU SẮC TRONG BÚT KÝ “CÔ TÔ” CỦA NGUYỄN TUÂN

Tóm tắt

Như một hiện tượng phổ quát, bất kỳ ngôn ngữ nào cũng tồn tại nhóm từ biểu đạt màu sắc. Trả lời câu hỏi hệ thống từ vựng biểu đạt màu sắc trong tiếng Việt vận hành ra sao và Nguyễn Tuân đã khai thác hệ thống đó như thế nào trong tác phẩm kí “Cô Tô”, bài viết hướng đến mô tả cấu trúc hình thức, đặc điểm ngữ nghĩa và khả năng kết hợp của các đơn vị biểu đạt màu sắc, từ đó làm rõ vai trò của chúng trong việc xây dựng phong cách nghệ thuật của tác giả. Phương pháp nghiên cứu kết hợp phân tích ngữ nghĩa – ngữ pháp với miêu tả định tính; ngữ liệu màu sắc thu thập từ “Cô Tô” được phân loại theo cấu tạo, trường nghĩa và quan hệ kết hợp, đồng thời đối chiếu với hệ thống từ vựng biểu đạt màu sắc trong tiếng Việt để xác định những điểm độc đáo trong cách sử dụng của Nguyễn Tuân. Kết quả cho thấy hệ thống từ ngữ màu sắc trong “Cô Tô’ vừa phong phú về số lượng vừa đa dạng về cấu trúc, được sử dụng với tần suất cao, mang tính gợi tả mạnh, thể hiện rõ sự tinh tế trong quan sát và khả năng liên tưởng của tác giả. Những lớp nghĩa mở rộng và chuyển nghĩa góp phần tạo nên sắc thái thẩm mĩ đặc trưng của văn phong Nguyễn Tuân. Nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của từ vựng màu sắc trong kiến tạo hình tượng nghệ thuật và thể hiện quan điểm thẩm mỹ của nhà văn, đồng thời góp phần làm sáng tỏ sự giàu có của hệ thống màu sắc trong tiếng Việt.