THỰC HÀNH DI SẢN SỐNG VÀ VAI TRÒ CỦA THỂ CHẾ CỘNG ĐỒNG TRONG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CÁC MIẾU, HỘI QUÁN NGƯỜI HOA Ở CHỢ LỚN, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Từ khóa
DOI:
https://doi.org/10.34238/tnu-jst.15417Tóm tắt
Nghiên cứu nhằm làm rõ phương thức thực hành dựa trên năng lực của chủ thể cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị các miếu, hội quán người Hoa tại không gian đô thị Chợ Lớn, Thành phố Hồ Chí Minh. Nghiên cứu được tiến hành trong năm 2024 và 2025, vận dụng tiếp cận liên ngành giữa khảo cổ học, lịch sử, nhân học, kiến trúc và nghiên cứu di sản; kết hợp điền dã thực địa, khảo sát hiện trạng tại 9 di tích tiêu biểu, phỏng vấn sâu các bên liên quan và khảo sát cộng đồng bằng bảng hỏi sử dụng thang đo Likert với 127 mẫu khảo sát. Dữ liệu được tổng hợp và phân tích nhằm đánh giá nhận thức và động lực tham gia bảo tồn của cộng đồng. Kết quả nghiên cứu cho thấy hoạt động tu bổ di tích phản ánh sự chuyển dịch từ sửa chữa cục bộ sang xu hướng thay thế và gia cố bằng vật liệu hiện đại nhằm duy trì thực hành tín ngưỡng và đáp ứng nhu cầu sử dụng thực tế của cộng đồng. Đồng thời, động lực tham gia bảo tồn gắn chặt với giá trị tâm linh và nhận thức về tính cấp thiết của di sản hơn là tình trạng xuống cấp vật lý của công trình. Nghiên cứu khẳng định thể chế cộng đồng giữ vai trò quan trọng trong duy trì và tái tạo giá trị di sản, đồng thời cho thấy những khó khăn trong việc cân bằng giữa tri thức bản địa và cơ chế quản lý hành chính trong bối cảnh đô thị hóa.Lượt tải
Tài liệu tham khảo
T. Li and C. T. Nguyen, Chinese-Character Inscriptions in the Chinese Clan Halls of Ho Chi Minh City. Hanoi: Social Sciences Publishing House, 1999.
H. L. Tran, Chinese Culture in the South: Belief and Religions. Ho Chi Minh City: Southern Institute of Social Science, Vietnam Academy of Social Sciences, 2004.
A. Phan, The Chinese in Southern Vietnam. Hanoi: Social Sciences Publishing House, 2005.
UNESCO, UNESCO Culture for Development Indicators: Methodology Manual, Paris, 2012.
UNESCO, Basic Texts of the 2003 Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage, Paris, 2024.
C. Bortolotto, “From the ‘Monumental’ to the ‘Living’ Heritage: A Shift in Perspective,” in World Heritage: Global Challenges, Local Solutions. Coalbrookdale: Conference Proceedings, 2006, pp. 4–7.
National Assembly of Vietnam, Law on Cultural Heritage (No. 45/2024/QH15). Hanoi: Truth National Political Publishing House, 2024.
R. Likert, A Technique for the Measurement of Attitudes, New York: Archives of Psychology, 1932.
E. Waterton and L. Smith, “The recognition and misrecognition of community heritage,” International Journal of Heritage Studies, vol. 16, no. 1–2, pp. 4–15, 2010, doi: 10.1080/13527250903441671.
N. T. Nguyen, “The ritual incorporation and cross-cultural communication in Camau, Vietnam: A case study of the Tianhou cult,” Culture and Religion, vol. 23, no. 4, pp. 341–363, 2022, doi: 10.1080/14755610.2022.2140686.
T. H. L. Phan and H. M. T. Tran, “Mazu the Chinese sea goddess transforming into mother goddess in Vietnam urban areas: A case study at Mazu temple in Pho Hien, Vietnam,” Suvannabhumi, vol. 13, no. 2, pp. 37–69, 2021, doi: 10.22801/svn.2021.13.2.37.
T. H. Ha, “Changes in marital and familial perspectives of the Chinese Cantonese community: A case study in Ho Chi Minh City, Vietnam,” International Journal of Asia Pacific Studies, vol. 21, no. 1, pp. 179–209, 2025, doi: 10.21315/ijaps2025.21.1.7.
V. T. Bui and T. H. Tran, “Silent dissent and embodied memory: Reframing community participation in Vietnam’s peri-urban heritage,” Journal of Cultural Analysis and Social Change, vol. 10, no. 1, pp. 61–76, 2025, doi: 10.64753/jcasc.v10i1.462.
T. D. Quang, B. W. Noseworthy, and D. Paulson, “Rising tensions: Heritage-tourism development and the commodification of ‘authentic’ culture among the Cham community of Vietnam,” Cogent Social Sciences, vol. 8, no. 1, 2022, Art. no. 2116161, doi: 10.1080/23311886.2022.2116161.
T. P. Nguyen, V. H. Dao, T. A. T. Vo, and Y. N. Au, “Environmental and policy perspectives in managing revolutionary heritage under urbanization challenges,” Global Journal of Environmental Science and Management, vol. 12, no. 1, pp. 1–20, 2026, doi: 10.22034/gjesm.2026.01.14.
Ho Chi Minh City Department of Culture and Sports, “Works and sites ranked as monuments in Ho Chi Minh City (As of the end of 2024),” 2024. [Online]. Available: https://svhtt.hochiminhcity.gov.vn. [Accessed Apr. 12, 2026].
Ha Chuong Assembly Hall Management board, “Ha Chuong Assembly Hall – Mazu pagoda with sincere gratitude,” Liberated Saigon (Chinese) – Economic-Lifestyle-Advertising information, pp. 1-2, Jul. 29, 2025.
