DỊCH CHUYỂN LAO ĐỘNG VÀ BẪY SINH THÁI - XÃ HỘI: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP TẠI HAI XÃ TỊNH KỲ VÀ BÌNH CHÂU TỈNH QUẢNG NGÃI
Từ khóa
DOI:
https://doi.org/10.34238/tnu-jst.14788Tóm tắt
Nghiên cứu này phân tích dịch chuyển lao động từ chiến lược chủ động sang cơ chế “bẫy sinh thái - xã hội” ở Việt Nam. Thông qua phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp điền dã dân tộc học tại xã Tịnh Kỳ và Bình Châu (tỉnh Quảng Ngãi), cùng phân tích dữ liệu thứ cấp, bài viết giải mã cách thức rủi ro địa chính trị ở Biển Đông và bất cập của chính sách hiện đại hóa (Nghị định 67) tạo ra “bẫy nợ”, đẩy ngư dân vào quỹ đạo di cư cưỡng ép. Kết quả nghiên cứu chỉ ra: (1) quá trình “rỗng hóa” lao động diễn ra trầm trọng (78,26% hộ khai thác hải sản thiếu nhân lực) dẫn đến đứt gãy tri thức sinh thái truyền thống và trạng thái “mù biển” ở thế hệ trẻ; (2) xuất hiện tình trạng “nữ hóa trách nhiệm sinh tồn” khi phụ nữ phải gánh vác kinh tế và quản lý nợ thay nam giới, làm gia tăng tính dễ bị tổn thương sinh thái - xã hội của gia đình. Nghiên cứu khẳng định dịch chuyển lao động trong bối cảnh này là biểu hiện của sự thích ứng sai lệch, đồng thời góp phần mở rộng thảo luận toàn cầu về khả năng phục hồi của cộng đồng ngư dân ven biển trước áp lực kép từ môi trường và địa chính trị.Lượt tải
Tài liệu tham khảo
W. J. Boonstra and T. T. H. Hanh, "Adaptation to climate change as social–ecological trap: a case study of fishing and aquaculture in the Tam Giang Lagoon, Vietnam," Environment, Development and Sustainability, vol. 17, no. 6, pp. 1527-1544, 2015.
M. King, "Climate Change and Vietnamese Fisheries: Opportunities for Conflict Prevention," The Center for Climate and Security (BRIEFER), Washington, DC, USA, 2015.
T. Andraena and I. F. Nugrah, "Pa'boya: The Adaptation of Coastal Communities in South Sulawesi to Maritime Migration Policies in Southeast Asia," Journal of Maritime Policy Science, vol. 1, no. 3, pp. 137-146, 2024.
L. Linh, "The State Bank of Vietnam responds to voters' petitions regarding measures to ease difficulties for fishermen building "Program 67 vesels," 2024. [Online]. Available: https://nhipsongkinhdoanh.vn/ngan-hang-nha-nuoc-tra-loi-kien-nghi-cu-tri-ve-go-kho-cho-ngu-dan-dong--tau-67-12056.htm. [Accessed March 10, 2026].
Committee Dong Son Commune People's, Report on economy, labor and employment, and social security for the first six months of 2025, 2025.
A. X. Nguyen, "International migration-a household survival strategy in coastal communities in Ha Tinh province," Journal of Social Sciences and Humanities, vol. 6, no. 1, pp. 1497-1506, 2022.
P. T. A. Huynh, N. D. Le, S. T. H. Le, and T. N. Tran, "Adaptive livelihood strategies among small-scale fishing households to climate change-related stressors in Central Coast Vietnam," International Journal of Climate Change Strategies and Management, vol. 13, no. 4/5, pp. 492-510, 2021.
G. T. Huong, P. N. Thanh, L. T. Pham, L. N. Hanh, and N. M. Tran, "Labour Resource Challenges in Fisheries-Based Communities in Quang Ngai Province, Vietnam," Hong Kong Journal of Social Sciences, no. 66, pp. 46-59, 2025.
S. Punch and F. Sugden, "Work, education and out-migration among children and youth in upland Asia: changing patterns of labour and ecological knowledge in an era of globalisation," Local Environment, vol. 18, no. 3, pp. 255-270, 2013.
W. N. Adger, P. M. Kelly, A. Winkels, L. Q. Huy, and C. Locke, "Migration, remittances, livelihood trajectories, and social resilience," Ambio: A Journal of the Human Environment, vol. 31, no. 4, pp. 358-366, 2002.
Office Quang Ngai Statistics, Quang Ngai Statistical Yearbook, 2023 year. Quang Ngai: Statistical Punlishing House, 2024.
Vietnam General Statistics Office, Vietnam Statistical Yearbook, 2023 year. 2024.
Tinh Khe Commune People's Committee, Report: Providing content for the working session of the Standing Committee of the Party Committee with the People's Committee of Tinh Khe Commune, 2025.
Government, Government Decree No. 67/2014/ND-CP: On several policies for the development of fisheries, 2014.
F. Ellis, "Household strategies and rural livelihood diversification," The Journal of Development Studies, vol. 35, no. 1, pp. 1-38, 1998.
R. A. Kramer, S. M. Simanjuntak, and C. Liese, "Migration and fishing in Indonesian coastal villages," AMBIO: A Journal of the Human Environment, vol. 31, no. 4, pp. 367-372, 2002.
Tinh Khe Commune People's commune, List of labor-age population in Tinh Khe commune, 2024.
Binh Chau Commune People's Commune, List of labor-age population in Binh Chau commune, 2024.
Y. Sun, B. Mallick, and M. M. Bayrak, "No fish–no fishermen”: staying as a voluntary choice despite environmental risks," Local Environment, vol. 29, no. 11, pp. 1470-1489, 2024.
T. L. Pham and I. Saizen, "Coastal fishers’ livelihood adaptations to extreme weather events: an analysis of household strategies in Quang Ngai Province, Vietnam," Humanities and Social Sciences Communications, vol. 10, no. 1, pp. 1-12, 2023.
