THIẾT KẾ HỆ THỐNG CÂU HỎI ĐỐI THOẠI TRONG DẠY HỌC ĐỌC HIỂU VĂN BẢN TRUYỆN Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Từ khóa
DOI:
https://doi.org/10.34238/tnu-jst.16169Tóm tắt
Trong bối cảnh dạy học Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực, câu hỏi là công cụ trung tâm để tổ chức đối thoại trong giờ đọc hiểu; tuy nhiên, không ít câu hỏi đọc hiểu văn bản truyện vẫn hướng tới một đáp án có sẵn, làm thu hẹp không gian kiến tạo nghĩa của học sinh. Nghiên cứu nhằm đề xuất cách thiết kế hệ thống câu hỏi đối thoại cho dạy học đọc hiểu văn bản truyện ở trung học phổ thông. Bằng cách tiếp cận lí luận có vận dụng minh họa, nghiên cứu kết hợp phân tích, tổng hợp tài liệu với thiết kế minh họa trên một văn bản. Nghiên cứu xây dựng một hệ phân loại câu hỏi đối thoại theo hai trục: trục đặc trưng thi pháp gồm người kể chuyện và điểm nhìn, nhân vật, cốt truyện và tình huống, khoảng trống và chi tiết đa nghĩa; và trục chức năng đối thoại gồm khởi phát, duy trì, đào sâu và mở rộng. Từ đó, nghiên cứu đề xuất một quy trình thiết kế bốn bước và minh họa qua truyện ngắn “Cải ơi” của Nguyễn Ngọc Tư. Kết quả cung cấp một khung tham chiếu hỗ trợ giáo viên thiết kế câu hỏi khơi gợi đối thoại thay cho việc chủ yếu sử dụng câu hỏi tái hiện, phù hợp với định hướng phát triển năng lực của Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn 2018.Lượt tải
Tài liệu tham khảo
Ministry of Education and Training, General Education Curriculum: Literature, Hanoi, Vietnam, 2018.
M. M. Bakhtin, The Dialogic Imagination: Four Essays, M. Holquist, Ed. Austin, TX: University of Texas Press, 1981.
W. Iser, The Act of Reading: A Theory of Aesthetic Response. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1978.
L. M. Rosenblatt, The Reader, the Text, the Poem: The Transactional Theory of the Literary Work. Carbondale, IL: Southern Illinois University Press, 1978.
P. K. Murphy, I. A. G. Wilkinson, A. O. Soter, M. N. Hennessey, and J. F. Alexander, “Examining the effects of classroom discussion on students' comprehension of text: A meta-analysis,” Journal of Educational Psychology, vol. 101, no. 3, pp. 740-764, 2009, doi: 10.1037/a0015576.
F. Maine, “How children talk together to make meaning from texts: A dialogic perspective on reading comprehension strategies,” Literacy, vol. 47, no. 3, pp. 150-156, 2013, doi: 10.1111/lit.12010.
R. Alexander, A Dialogic Teaching Companion. London, UK: Routledge, 2020.
M. Nystrand, Opening Dialogue: Understanding the Dynamics of Language and Learning in English Classrooms. New York, NY: Teachers College Press, 1997.
M. Magirius, D. Scherf, and M. Steinmetz, “Instructive dialogues on literary texts: A framework for dialogic teaching promoting high-level comprehension in the literature classroom,” L1-Educational Studies in Language and Literature, vol. 23, pp. 1-27, 2023, doi: 10.21248/l1esll.2023.23.2.584.
A. Nissen, “Whole-class discussions about literary texts: Engaging in dialogue and eliciting literary competence,” Nordic Journal of Literacy Research, vol. 10, no. 1, pp. 23-40, 2024, doi: 10.23865/njlr.v10.5720.
A. F. Gourvennec and M. Sønneland, “Examining the value of literary conversations: A critical mapping review of research into literary conversations in Scandinavian L1 classrooms,” L1-Educational Studies in Language and Literature, vol. 23, no. 2, pp. 1-28, 2023, doi: 10.21248/l1esll.2023.23.2.573.
M. S. Norup, S. T. Gissel, and A. A. Bueie, “Use of didactic learning materials during whole-class literary conversations,” L1-Educational Studies in Language and Literature, vol. 25, pp. 1-36, 2025, doi: 10.21248/l1esll.2025.25.1.740.
M. Tengberg, M. Blikstad-Balas, and A. Roe, “Missed opportunities of text-based instruction: What characterises learning of interpretation if strategies are not taught and students not challenged?,” Teaching and Teacher Education, vol. 115, pp. 1-13, 2022, doi: 10.1016/j.tate.2022.103698.
T. N. T. Nguyen, “Proposing a system of questions for teaching narrative text reading comprehension toward competence development,” (in Vietnamese), Journal of Science, Ho Chi Minh City University of Education, vol. 14, no. 4b, pp. 138-148, 2017.
T. H. H. Dao, “Dialogic pedagogy for narrative text comprehension in digital learning environments,” in Proc. Int. Conf. Psychology and Education in the Digital Era. Hanoi, Vietnam: The Gioi Publishers, 2025, pp. 440-448.
A. Reznitskaya, “Dialogic teaching: Rethinking language use during literature discussions,” The Reading Teacher, vol. 65, no. 7, pp. 446-456, 2012, doi: 10.1002/TRTR.01066.
