TÁC ĐỘNG CỦA HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG ĐẾN QUẢN TRỊ LỢI NHUẬN: VAI TRÒ ĐIỀU TIẾT CỦA CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN TẠI CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

Tóm tắt

Nghiên cứu này phân tích tác động của hiệu quả hoạt động (HQHĐ) đến hành vi quản trị lợi nhuận (QTLN), đồng thời xem xét vai trò điều tiết của chất lượng kiểm toán (CLKT) trong mối quan hệ này. Dựa trên dữ liệu của 350 doanh nghiệp (DN) phi tài chính niêm yết tại Việt Nam trong giai đoạn 2020 – 2024 và áp dụng phương pháp hồi quy dữ liệu bảng, kết quả chỉ ra rằng, HQHĐ có tác động ngược chiều đến QTLN, cho thấy các DN hoạt động hiệu quả hơn ít có xu hướng thực hiện hành vi QTLN. Bên cạnh đó, CLKT được đo lường thông qua sự hiện diện của kiểm toán viên Big 4, thể hiện vai trò điều tiết đáng kể khi làm suy yếu mối quan hệ giữa HQHĐ và QTLN. Điều này khẳng định rằng, tại các DN được kiểm toán bởi Big 4, động cơ điều chỉnh lợi nhuận khi HQHĐ thấp bị kiềm chế rõ rệt hơn. Những phát hiện của nghiên cứu góp phần bổ sung bằng chứng thực nghiệm về vai trò của HQHĐ và CLKT đối với QTLN trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam. Trên cơ sở đó, nghiên cứu gợi mở các hàm ý quản trị nhằm nâng cao HQHĐ, tăng cường lựa chọn công ty kiểm toán có chất lượng và cải thiện tính minh bạch của báo cáo tài chính.