Thực trạng triển khai một số thị trường các-bon và gợi ý cho Việt Nam

Tóm tắt

Thị trường các-bon hay còn gọi là thị trường trao đổi tín chỉ giảm phát thải khí nhà kính (KNK) là loại hình thị trường mà hàng hóa được mua và bán trong thị trường là lượng KNK được cắt giảm của một đơn vị phát thải/hấp thụ khi hoạt động giữa bên mua và bên bán. Thị trường này hình thành từ Nghị định thư Kyoto của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (BĐKH) được thông qua vào năm 1997. Nguồn doanh thu từ tín chỉ các-bon sẽ là nguồn hỗ trợ tài chính cho các dự án giảm (hay dự kiến làm giảm) phát thải KNK dưới dạng đặt mua lượng giảm phát thải này. Tại Việt Nam, việc phát triển thị trường các-bon tuân thủ sẽ góp phần thực hiện mục tiêu giảm nhẹ phát thải KNK theo đóng góp do quốc gia tự quyết định với chi phí của doanh nghiệp và xã hội thấp, tạo dòng tài chính mới cho hoạt động cắt giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển công nghệ phát thải thấp. Điều này góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam ở trong nước và trên thị trường thế giới, phát triển nền kinh tế các-bon thấp và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, hướng tới đạt mức phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Tuy nhiên, việc hình thành và vận hành thị trường tín chỉ các-bon tại Việt Nam hiện đang đối diện với nhiều khó khăn và thách thức. Bối cảnh đó đòi hỏi Việt Nam phải dựa trên những bài học kinh nghiệm từ các quốc gia đã vận hành thành công thị trường này như: Thị trường giao dịch tín chỉ châu Âu, Thị trường giao dịch tín chỉ New Zealand, Thị trường Giao dịch tín chỉ Trung Quốc. Ngoài các thị trường này, thế giới còn có nhiều thị trường các-bon lớn khác như: Hệ thống giao dịch khí thải California (Mỹ), hệ thống giao dịch khí thải Hàn Quốc (KETS), hệ thống giao dịch khí thải Vương quốc Anh (UK ETS)…