Kỹ thuật dòng ý thức trong tiểu thuyết của James Joyce và Mario Vargas Llosa: Những sự tương đồng và khác biệt

Tóm tắt

Khởi nguồn từ tâm lý học, dòng ý thức đã trở thành một phương thức nghệ thuật quan trọng trong văn học làm thay đổi cách miêu tả tâm lý nhân vật, đưa người đọc đến gần hơn với những suy nghĩ phức tạp và chân thực của con người. Dưới góc nhìn so sánh, bài viết nghiên cứu kỹ thuật dòng ý thức trong tiểu thuyết của James Joyce và Mario Vargas Llosa trong mối tương quan với các lý thuyết phân tâm học, hậu hiện đại và hậu thực dân. Cả hai nhà văn đều sử dụng dòng ý thức để phá vỡ cấu trúc tường thuật truyền thống, tạo nên một thực tại phân mảnh và đa chiều. Nếu như Joyce tập trung khắc họa cuộc đấu tranh nội tâm và khủng hoảng bản sắc để phơi bày những mâu thuẫn hiện sinh và áp lực thuộc địa, thì Llosa vận dụng dòng ý thức nhằm phản ánh chấn thương tâm lý và bất công xã hội trong bối cảnh hậu thực dân. Những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai nhà văn không chỉ phản ánh bối cảnh văn hóa - xã hội khác nhau mà còn làm nổi bật vai trò của kỹ thuật dòng ý thức trong việc cách tân nghệ thuật tiểu thuyết thế kỷ 20. Dòng ý thức không chỉ là một kỹ thuật tự sự mà còn là một lăng kính nghệ thuật để soi chiếu bản chất con người và xã hội trong các giai đoạn chuyển giao lịch sử.