Tạp chí Khoa học và Công nghệ Lâm nghiệp
Tạp chí của Trường Đại học Lâm nghiệp
Định giá đất: Một số vấn đề lý luận, kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị cho Việt Nam
Nghiên cứu này tập trung hệ thống hóa các vấn đề lý luận về định giá đất, bao gồm khái niệm, nguyên tắc, phương pháp và mô hình định giá đất. Trên cơ sở phân tích kinh nghiệm quốc tế về định giá đất từ các quốc gia tiêu biểu như Cộng hòa Liên bang Đức và Hàn Quốc, nghiên cứu đề xuất một số khuyến nghị chiến lược nhằm hiện đại hóa công tác định giá đất tại Việt Nam, gồm: xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất đầy đủ, liên thông và minh bạch; thiết lập cơ chế kiểm soát chặt chẽ và chế tài xử phạt nghiêm minh đối với hành vi kê khai giá thấp; nâng cao chất lượng xây dựng bảng giá đất, đồng thời nghiên cứu ứng dụng mô hình hồi quy thống kê xây dựng hệ số điều chỉnh giá đất làm cơ sở xác định giá đất đối với các trường hợp không áp dụng bảng giá đất; đẩy mạnh số hóa, ứng dụng các mô hình định giá đất tiên tiến, trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) trong định giá đất; nâng cao năng lực và tính độc lập của đội ngũ định giá đất; hoàn thiện cơ chế giám sát, xử lý các vi phạm liên quan đến định giá đất. Mục tiêu cuối cùng của các khuyến nghị này là hướng tới một hệ thống định giá đất minh bạch, hiện đại, và tiệm cận thông lệ quốc tế, phục vụ hiệu quả cho quản lý và phát triển bền vững.
Đánh giá tác động của phát triển du lịch đến mẫu dạng cảnh quan quần đảo Côn Đảo bằng phương pháp tích hợp GeoAI và độ đo không gian
Phát triển không gian hành chính-kinh tế-xã hội, đặc biệt là việc mở rộng hạ tầng du lịch, là một trong các yếu tố thúc đẩy biến đổi sử dụng đất, gây ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống và cấu trúc cảnh quan tự nhiên. Trong bối cảnh đó, việc giám sát kịp thời các tác động lên hệ sinh thái bằng Công nghệ trí tuệ nhân tạo không gian địa lý (GeoAI) và chỉ số định lượng phân mảnh cảnh quan (QLFI) trở nên cấp thiết để hỗ trợ nhà quản lý ra quyết định kịp thời. Kết hợp phân tích ảnh viễn thám dựa trên đối tượng địa lý, nghiên cứu đã phân loại các kiểu cảnh quan một cách có kiểm định để đánh giá mức độ phân mảnh không gian tại Côn Đảo. Kết quả phân loại đạt độ chính xác tổng thể 91,68% và hệ số Kappa 0,89 cho thấy khả năng nhận diện tốt các kiểu cảnh quan. Phân tích QLFI chỉ ra rằng phân mảnh cảnh quan ở mức cao và rất cao chiếm khoảng 9% diện tích đất nổi tại các khu vực phát triển hạ tầng du lịch, gây ảnh hưởng đến kết nối sinh thái và giá trị tâm linh bản địa. Việc xây dựng chỉ số QLFI không chỉ hỗ trợ định lượng nhanh tác động của phát triển du lịch và hoạt động nhân sinh, mà còn cung cấp công cụ thiết thực trong điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất và bảo tồn không gian cảnh quan. Kết quả nghiên cứu đóng vai trò quan trọng trong định hướng phát triển du lịch gắn với bảo tồn tại Côn Đảo và có thể áp dụng rộng rãi cho các khu vực du lịch-bảo tồn khác.
Một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác kiểm kê đất đai tại thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội
Nghiên cứu nhằm đánh giá một số yếu tố ảnh hưởng đến công tác kiểm kê đất đai năm 2024 và đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác kiểm kê đất đai trên địa bàn thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội. Kết quả nghiên cứu đã xác định 4 nhóm yếu tố có ảnh hưởng đến công tác kiểm kê đất đai, gồm: nguồn lực thực hiện, công nghệ kỹ thuật, pháp lý và chất lượng tài liệu. Trong đó, mức độ phù hợp giữa hiện trạng sử dụng đất và hồ sơ địa chính, các yếu tố năng lực đơn vị tư vấn và hệ thống phần mềm áp dụng trong kiểm kê đất đai được đánh giá ảnh hưởng rất lớn đến công tác kiểm kê đất đai với chỉ số đánh giá lần lượt là 4,39 và 4,24 – 4,21 . Để nâng cao hiệu quả công tác kiểm kê đất đai, thị xã Sơn Tây cần triển khai đồng bộ và toàn diện các giải pháp, khai thác tối đa lợi thế về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên giúp công tác kiểm kê đất đai được triển khai một cách chính xác, kịp thời và minh bạch; qua đó tăng cường hiệu lực quản lý, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và hướng tới phát triển bền vững.
Nghiên cứu thành phần dinh dưỡng của măng Vầu đắng (Indosasa angustata McClure) tại một số tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam
Nghiên cứu này thu thập và phân tích thành phần dinh dưỡng của măng Vầu đắng (Indosasa angustata McClure) tại 12 khu vực đại diện cho 8 tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam. Kết quả phân tích thành phần dinh dưỡng của măng Vầu đắng (tính trên 100 g măng tươi) cho thấy: Protein dao động từ 2,37-4,14 g (trung bình 3,14 g); Lipid từ 0,08-0,33 g (trung bình 0,21 g); Độ ẩm trung bình là 91,6 g; Tro tổng số của các mẫu măng Vầu đắng biến động từ 0,76 g đến 1,29 g (trung bình là 0,99 g); Hàm lượng Carbohydrate khá cao từ 3,1-5,15 g (trung bình 4,03 g); Xơ tổng số biến động từ 2,33-4,51 g măng tươi (trung bình 3,09 g); Hàm lượng đường tổng số từ 0,27-1,86 g (trung bình 0,95 g); Sắt biến động từ 1,4-4,7 mg (trung bình 2,05 mg) và Canxi khá thấp từ 1,1-3,9 mg (trung bình 2,45 mg). Đáng chú ý, Cyanua đã được phát hiện trong các mẫu Măng Vầu đắng thu thập tại Ngọc Sơn (Phú Thọ), Nậm Xé (Lào Cai), Kim Phượng (Thái Nguyên) và Tri Phú (Tuyên Quang) với nồng độ dao động từ 0,16 mg/kg đến 3,88 mg/kg. Các mẫu còn lại chưa phát hiện được Cyanua trong ngưỡng thí nghiệm. Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu dinh dưỡng quan trọng về măng Vầu đắng và cảnh báo về nguy cơ an toàn thực phẩm tiềm tàng do sự hiện diện của Cyanua, là cơ sở để khuyến nghị phương pháp chế biến và sử dụng an toàn cho người dân địa phương.
Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc, cơ học và thành phần hóa học thân khí sinh cây Vầu đắng (Indosasa angustata McClure) tại một số tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam
Nghiên cứu được thực hiện nhằm xác định đặc điểm cấu tạo thô đại, cấu tạo hiển vi, hình thái sợi, khối lượng riêng, ứng suất chịu tách và thành phần hóa học của thân khí sinh cây Vầu đắng (Indosasa angustata McClure). Mẫu được thu thập tại 5 tỉnh miền núi phía Bắc đại diện cho vùng phân bố của loài, bao gồm: Sơn La, Phú Thọ, Tuyên Quang, Thái Nguyên và Cao Bằng. Kết quả nghiên cứu cấu tạo và sợi cho thấy, thân Vầu đắng thể hiện cấu tạo thô đại đặc trưng của tre nứa; tỷ lệ vách trên đường kính tăng dần từ ngọn xuống gốc. Cấu tạo hiển vi của bó mạch thể hiện sự phân bố không đồng đều theo chiều dày của thành cây, mật độ giảm dần từ cật vào ruột. Chiều dài sợi dao động 2.021–2.388 µm và chiều rộng 20–23 µm, các chỉ tiêu này đều tăng theo tuổi cây và vị trí thân. Khối lượng riêng dao động trong khoảng 0,52–1,21 g/cm³, ứng suất chống tách dao động trong khoảng 0,469–0,702 MPa (ở độ ẩm mẫu 11–12%), đạt giá trị cao nhất ở cây 3–4 tuổi. Thành phần hóa học thân Vầu đắng nhìn chung khá ổn định giữa các vùng, vị trí và cấp tuổi. Hàm lượng cellulose và lignin ở mức trung bình, phản ánh cấu trúc sợi phát triển tốt và mức lignin hóa tăng dần theo tuổi. Các chỉ tiêu pentozan, chất chiết, pH và tro dao động hẹp, cho thấy nguyên liệu có độ đồng nhất cao. Các kết quả này đã xác định được giá trị nguồn gen của Vầu đắng từ thân khí sinh, khẳng định tiềm năng lớn để sử dụng Vầu đắng như một nguồn nguyên liệu đa năng, không chỉ cho sản xuất vật liệu composite, ván dăm và bột giấy, mà còn cho các ứng dụng khác.
Tình trạng bẫy bắt động vật hoang dã tại các khu rừng đặc dụng của Việt Nam giai đoạn 2020-2024: mô hình, động lực và thách thức quản lý
Nghiên cứu này đánh giá tình trạng hoạt động đặt bẫy động vật hoang dã tại 46 khu rừng đặc dụng (RĐD) trên cả nước trong giai đoạn 2020–2024, đồng thời làm rõ quy mô, mẫu hình, động lực và thách thức trong quản lý. Kết quả cho thấy bẫy được ghi nhận tại 71,7% số khu RĐD khảo sát, với tổng cộng 173.897 bẫy được gỡ bỏ, phản ánh mức độ nghiêm trọng và phổ biến của hành vi này. Phần lớn là bẫy thòng lọng dây và bẫy kẹp tập trung ở các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt. Áp lực bẫy phân bố không đồng đều, với điểm nóng ở Trung Bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ - những khu vực có đa dạng sinh học cao, nhiều loài nguy cấp. Những động cơ chính bao gồm nhu cầu tiêu thụ thịt rừng, tập quán săn bắt, lợi ích kinh tế và nhận thức pháp luật hạn chế. Mặc dù nhiều biện pháp như tuần tra, tuyên truyền, hỗ trợ sinh kế và hợp tác bảo tồn đã được triển khai, hiệu quả thực thi pháp luật còn nhiều hạn chế, chỉ 244 vụ vi phạm được xử lý trong giai đoạn nghiên cứu. Các thách thức quản lý bao gồm: thiếu nhân lực, kinh phí, trang thiết bị, khung pháp lý chưa đủ mạnh và nhận thức cộng đồng thấp. Nghiên cứu kết luận rằng nạn đặt bẫy là mối đe dọa bảo tồn mang tính hệ thống tại các khu RĐD ở nước ta. Kiểm soát hiệu quả tình trạng này đòi hỏi cách tiếp cận tích hợp và đa ngành, kết hợp tăng cường thực thi pháp luật, giáo dục cộng đồng, giảm nhu cầu tiêu thụ thịt rừng, cải thiện sinh kế và đầu tư công nghệ giám sát hiện đại nhằm bảo vệ đa dạng sinh học hiệu quả.
Đề xuất bộ tiêu chí và xác định các mức độ suy thoái ao, đầm nước ngọt: trường hợp nghiên cứu điển hình tại tỉnh Ninh Bình
Tỉnh Ninh Bình có nhiều ao, đầm nhỏ, có tiềm năng lớn cho phát triển kinh tế. Tuy nhiên, việc quản lý và khai thác chưa hợp lý đã dẫn đến tình trạng suy thoái đáng kể về môi trường, giảm khả năng sản xuất. Bài báo này đề xuất bộ tiêu chí và xác định mức độ suy thoái của hệ thống ao, đầm nhỏ (diện tích 0,5 - 1 ha) tại tỉnh Ninh Bình bằng việc kết hợp các phương pháp thu thập số liệu thực địa, tổng hợp thông tin, tham vấn chuyên gia và áp dụng phương pháp phân tích thứ bậc (AHP) để xác định trọng số các tiêu chí. Kết quả trọng số các tiêu chí như sau: mất cân bằng sinh thái có trọng số lớn nhất (0,4641); suy thoái môi trường đất, suy thoái môi trường nước có trọng số bằng nhau (0,2017); sự xuất hiện của sinh vật ngoại lai xâm hại và có nguy cơ xâm hại là 0,0888; phân mảnh của ao, đầm và ô nhiễm rác thải là 0,0436. Thang điểm E để phân loại mức độ suy thoái ao, đầm từ “Không bị suy thoái” (3,5 ≤ E ≤ 4,567) đến “Suy thoái cực kỳ nghiêm trọng” (0,0 ≤ E < 2,5). Kết quả 46/50 ao, đầm đang bị suy thoái với suy thoái nhẹ (18 ao, đầm), suy thoái trung bình (15 ao, đầm); 13 ao, đầm suy thoái nghiêm trọng và cực kỳ nghiêm trọng. Đây là cơ sở khoa học quan trọng cho công tác quản lý tài nguyên, đề xuất biện pháp phục hồi và định hướng khai thác bền vững ao, đầm, góp phần phát triển kinh tế hiệu quả cho tỉnh Ninh Bình.
Kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và Google Earth Engine (GEE) để phân loại các lớp phủ từ ảnh Sentinel-2: trường hợp nghiên cứu tại xã Quảng Sơn và xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng
Nghiên cứu này đã tích hợp giữa mô hình học sâu Vision Transformer (ViT) và Google Earth Engine (GEE) để phân loại lớp phủ đất và thành lập bản đồ các khu vực canh tác cà phê và các khu vực có rừng từ ảnh Sentinel-2 năm 2020 tại xã Quảng Sơn và xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng. Tổng cộng 10.394 điểm mẫu được sử dụng, trong đó 8.352 điểm huấn luyện và 2.042 điểm kiểm tra. Kết quả đào tạo mô hình AI cho thấy độ chính xác tổng thể đạt 91%, điểm F1 trung bình có trọng số 0,91, điểm F1 trung bình không có trọng số đạt 0,92. Kết quả đánh giá độ chính xác bằng dữ liệu kiểm tra cho độ tin cậy cao với độ chính xác tổng thể đạt 88%, độ tin cậy của kết quả kiểm tra đối với cà phê đạt 83%, rừng đạt 96%, mặt nước 99%, đất nông nghiệp và cây trồng khác đạt 71%, đất xây dựng đạt 95%. Kết quả phân loại được kiểm chứng ngoài thực địa ở 46 điểm năm 2024 đạt 91,4%. Kết quả tính toán diện tích lớp phủ khu vực nghiên cứu cho thấy có khoảng 55.264 ha rừng (chiếm hơn 56% tổng diện tích của hai xã), hơn 26.000 ha cà phê (chiếm khoảng 26,5% tổng diện tích của hai xã). Kết quả nghiên cứu đã khẳng định hiệu quả của việc kết hợp thuật toán AI và GEE trong nhận diện các vùng canh tác cà phê và rừng điển hình ở vùng Tây Nguyên, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho giám sát và chứng minh vùng trồng cà phê không gây mất rừng nhằm đáp ứng Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).
Đánh giá đa dạng tài nguyên cây thuốc thân thảo và dây leo tại Ban Quản lý rừng phòng hộ Ialy, tỉnh Gia Lai
Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá tính đa dạng thành phần loài cây thuốc thuộc nhóm thân thảo và dây leo tại Ban Quản lý rừng phòng hộ Ialy, tỉnh Gia Lai, sử dụng phương pháp điều tra tuyến. Kết quả đã ghi nhận được 32 loài thuộc 30 chi và 19 họ,nằm trong 2 ngành thực vật có mạch là Dương xỉ (Polypodiophyta) và Mộc lan (Magnoliophyta). Ngành Mộc lan chiếm ưu thế rõ ràng với 30 loài, thuộc 17 họ (chiếm 93,75% số loài, và 89,47% số họ). Về dạng sống, 19 loài thân thảo đã được xác định chiếm 59,38%, và 13 loài dây leo chiếm 40,64%. Về giá trị sử dụng, thân cây là bộ phận được sử dụng nhiều nhất với 20 loài (62,50%), tiếp đến là cả cây với 15 loài (46,88%). Các bộ phận khác như lá 5 loài (15,63%), củ và hạt có 2 loài (6,25%). Các loài cây thuốc phân bố chủ yếu trong rừng với 22 loài (68,75%), ven suối và đường mòn có 14 loài (43,75%), và ít nhất là trảng cỏ có 6 loài (18,75%). Nghiên cứu cho thấy hệ sinh thái rừng là nơi tập trung đa dạng dược liệu nhất, do đó, cần ưu tiên bảo vệ tốt các hệ sinh thái rừng. Hơn nữa, cần tập trung nghiên cứu thuần hóa và phát triển cây dược liệu bản địa dưới tán rừng nhằm tạo sinh kế bền vững cho người dân và góp phần bảo tồn các bài thuốc dân gian ở địa phương.
Đặc điểm tự nhiên nơi có Kiền kiền phú quốc (Hopea pierrei Hance.) phân bố tại Việt Nam
Kiền kiền phú quốc (Hopea pierrei Hance.) là loài cây gỗ quý, hiếm, được xếp vào nhóm Nguy cấp (EN) trong Sách Đỏ Việt Nam 2024. Đây là loài gỗ lớn có phân bố ở khu vực Đông Nam Á (Campuchia, Lào, Thái Lan và Malaisia). Tại Việt Nam, loài này bước đầu được xác định có phân bố ở Vườn Quốc gia (VQG) Bạch Mã (thành phố Huế), VQG Phú Quốc (tỉnh An Giang) và khu vực Bảo Lâm (cũ) của tỉnh Lâm Đồng. Nghiên cứu này đánh giá đặc điểm điều kiện tự nhiên nơi có loài Kiền kiền phú quốc phân bố. Kết quả cho thấy loài có xuất hiện ở đai cao dưới 300 m ở Phú Quốc, 300 – 450 m ở Bạch Mã, 400 – 700 m so với mực nước biển ở Lộc Bắc (Bảo Lâm) và trong kiểu rừng lá rộng thường xanh mưa ẩm nhiệt đới, trên các loại đất feralit phát triển từ đá macma axit, đá sét và biến chất, đá bazan và đá cát. Nhiệt độ trung bình năm là 240C ở Nam Đông (Huế), 260C ở Bảo Lâm; 27,10C ở Phú Quốc. Lượng mưa bình quân năm 3.440 mm/năm ở Bạch Mã, 2.400 mm/năm ở Bảo Lâm và 3.037 mm/năm ở Phú Quốc. Những thông tin chi tiết này là cơ sở khoa học quan trọng, hữu ích cho việc xây dựng chiến lược bảo tồn và phát triển nguồn gen loài Kiền kiền phú quốc tại Việt Nam.
Ảnh hưởng của ánh sáng và phân bón đến sinh trưởng cây con Kiền kiền phú quốc (Hopea pierrei Hance.) trong giai đoạn vườn ươm
Kiền kiền phú quốc (Hopea pierrei Hance.) là loài cây gỗ lớn, quý hiếm thuộc họ Dầu (Dipterocarpaceae), phân bố tự nhiên tại một số tỉnh miền Trung và miền Nam Việt Nam (như Thừa Thiên Huế, Đắk Lắk và An Giang), đồng thời được tìm thấy ở Thái Lan, Campuchia, Malaysia và Lào. Nghiên cứu này trình bày kết quả đánh giá ảnh hưởng của chế độ chiếu sáng và hàm lượng phân bón đến các chỉ tiêu sinh trưởng của cây Kiền kiền phú quốc phú quốc trong giai đoạn vườn ươm. Kết quả cho thấy trong giai đoạn 3 tháng tuổi, chế độ chiếu sáng có tác động rõ rệt tới tỷ lệ sống và sinh trưởng của cây con Kiền kiền phú quốc. Mức che sáng 50% cho hiệu quả tốt nhất, với tỷ lệ sống đạt 95,70%; đường kính gốc đạt 1,59 mm và chiều cao là 11,17 cm. Tương tự, hàm lượng phân bón cũng có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ sống và sinh trưởng của cây. Liều lượng phân bón NPK phù hợp nhất trong giai đoạn ươm là 60 g NPK/2 lít nước/100 bầu. Ở chế độ này, tỷ lệ sống của cây con đạt 93,46%; đường kính gốc đạt 1,59 và chiều cao Kiền kiền phú quốc đạt 13,30 cm. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng để hoàn thiện quy trình kỹ thuật nhân giống Kiền kiền phú quốc, góp phần bảo tồn và phát triển nguồn gen loài cây quý này.
Đánh giá giá trị canh tác và sử dụng của một số giống Nghệ trắng (Curcuma aromatica Salisb.) bản địa tại Quảng Ninh làm cơ sở chọn giống dược liệu triển vọng
Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá giá trị canh tác và sử dụng (VCU) của bốn giống Nghệ trắng (Curcuma aromatica Salisb.) bản địa tại Cẩm Phả, Quảng Ninh. Kết quả cho thấy cả bốn giống đều có sinh trưởng khá, ổn định cao về các giai đoạn phát triển, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, và ít bị đổ ngã. Các giống phân hóa rõ về các chỉ tiêu sinh trưởng chính, đặc biệt là chiều cao cây, số lá/cây, và chỉ số LAI. Giống NTC3 nổi bật với chiều cao 157,4 cm và số lá 7,4 lá/cây, trong khi giống NTC1 thể hiện ưu thế vượt trội về sinh trưởng, năng suất, và chất lượng. Năng suất cá thể trung bình đạt 2,23 kg/khóm (KTC 95%: 2,15–2,30 kg/khóm), cao hơn 10,9% so với trung bình khảo nghiệm và vượt từ 13,2–17,4% so với ba giống còn lại; năng suất thực thu đạt 21,70 tấn/ha, cao nhất trong các giống. Về hình thái, củ có độ đồng đều cao, mẫu mã đẹp, phù hợp với sản xuất hàng hóa. Cả bốn giống đều đạt tiêu chuẩn chế biến dược liệu với hàm lượng tinh dầu ≥ 0,56%. Đặc biệt giống NTC1 có chất lượng nổi bật với hàm lượng ethanol không bay hơi đạt 7,72%, alkaloid tổng 122,21 mg/g cao chiết, tinh dầu 0,63% và hàm lượng tinh bột 43,6%. Kết quả khẳng định giống NTC1 có tiềm năng cao cả về năng suất và chất lượng, cần được tiếp tục khảo nghiệm ở các vụ tiếp theo và các vùng sinh thái tương đồng để hoàn thiện cơ sở khoa học cho việc mở rộng sản xuất.
Cấu trúc rừng, đa dạng loài cây gỗ và trữ lượng carbon trên mặt đất ở rừng tự nhiên lá rộng thường xanh giàu tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai, tỉnh Đồng Nai
Rừng tự nhiên lá rộng thường xanh giàu (TXG) là một kiểu rừng có giá trị sinh thái và kinh tế cao, đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ đất, điều hòa khí hậu, duy trì đa dạng sinh học và hấp thụ carbon. Nghiên cứu cấu trúc, tái sinh, đa dạng loài cây gỗ và trữ lượng carbon là cơ sở khoa học cho quản lý rừng bền vững, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy thoái rừng ngày càng gia tăng. Nghiên cứu này được thực hiện tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai, với 10 ô tiêu chuẩn (1.000 m²/ô). Kết quả cho thấy có 56 loài cây gỗ thuộc 32 họ, trong đó bốn họ ưu thế lần lượt là: Sao Dầu (Dipterocarpaceae), Xoài (Anacardiaceae), Bồ hòn (Sapindaceae) và Trôm (Sterculiaceae) với IVi% = 58,3%. Một số loài bản địa chiếm ưu thế rõ rệt (IVi% = 46,5%) gồm: Chò chai (Hopea recopei), Xuân thôn (Swintonia floribunda), Trường (Xerospermum noronnhianum), Ươi (Scaphium macropodium). Mật độ rừng đạt 1.112 cây/ha, trữ lượng gỗ trung bình 295,3 m³/ha. Cây tái sinh đạt mật độ 5.662 cây/ha, chủ yếu từ hạt, với tỷ lệ cây triển vọng 84,5%. Sinh khối trung bình đạt 254,8 tấn/ha, tương ứng trữ lượng carbon tích tụ 119,8 tấn/ha. Các loài ưu thế đóng vai trò chính trong tích lũy carbon. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu tham chiếu cho quản lý, bảo tồn và định hướng phục hồi rừng hiệu quả tại khu vực nghiên cứu.Rừng tự nhiên lá rộng thường xanh giàu (TXG) là một kiểu rừng có giá trị sinh thái và kinh tế cao, đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ đất, điều hòa khí hậu, duy trì đa dạng sinh học và hấp thụ carbon. Nghiên cứu cấu trúc, tái sinh, đa dạng loài cây gỗ và trữ lượng carbon là cơ sở khoa học cho quản lý rừng bền vững, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy thoái rừng ngày càng gia tăng. Nghiên cứu này được thực hiện tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên – Văn hóa Đồng Nai, với 10 ô tiêu chuẩn (1.000 m²/ô). Kết quả cho thấy có 56 loài cây gỗ thuộc 32 họ, trong đó bốn họ ưu thế lần lượt là: Sao Dầu (Dipterocarpaceae), Xoài (Anacardiaceae), Bồ hòn (Sapindaceae) và Trôm (Sterculiaceae) với IVi% = 58,3%. Một số loài bản địa chiếm ưu thế rõ rệt (IVi% = 46,5%) gồm: Chò chai (Hopea recopei), Xuân thôn (Swintonia floribunda), Trường (Xerospermum noronnhianum), Ươi (Scaphium macropodium). Mật độ rừng đạt 1.112 cây/ha, trữ lượng gỗ trung bình 295,3 m³/ha. Cây tái sinh đạt mật độ 5.662 cây/ha, chủ yếu từ hạt, với tỷ lệ cây triển vọng 84,5%. Sinh khối trung bình đạt 254,8 tấn/ha, tương ứng trữ lượng carbon tích tụ 119,8 tấn/ha. Các loài ưu thế đóng vai trò chính trong tích lũy carbon. Nghiên cứu cung cấp dữ liệu tham chiếu cho quản lý, bảo tồn và định hướng phục hồi rừng hiệu quả tại khu vực nghiên cứu.
Nghiên cứu nhân giống loài Én hồng (Mussaenda philippica cv. Queen Sirkit) bằng phương pháp giâm hom
Én hồng (Mussaenda philippica cv. Queen Sirikit) là cây bụi thường xanh thuộc họ Cà phê (Rubiaceae). Cây có hoa màu vàng tươi, lá bắc mỏng, mềm, màu hồng phấn, rủ xuống phía dưới. Cây có hình thái, tán lá đẹp, ra hoa gần như quanh năm, hoa nở rộ và rất có tiềm năng sử dụng trong trang trí cảnh quan. Bài báo này trình bày kết quả nghiên cứu nhân giống cây Mussaenda philippica cv. Queen Sirikit bằng phương pháp giâm hom. Kết quả nghiên cứu cho thấy việc sử dụng chất điều hòa sinh trưởng thực vật, cùng với thời gian và phương pháp xử lý, có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ sống, tỷ lệ ra rễ và chất lượng rễ của hom giâm. Trong các công thức thí nghiệm, hom được xử lý bằng chất điều hòa sinh trưởng N3M ở nồng độ 700 ppm trong 20 phút và trồng trên giá thể cát mịn 100% cho tỷ lệ sống và tỷ lệ ra rễ cao nhất, đồng thời chất lượng rễ tốt nhất. Sau 30 ngày giâm hom, tỷ lệ sống và ra rễ đạt 85,6%, và chỉ số ra rễ đạt 33,17%. Kết quả nghiên cứu này có thể được ứng dụng trong nhân giống cây Mussaenda philippica cv. Queen Sirikit nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường về hoa và cây cảnh.
Nghiên cứu nhân giống Dó vân nam (Aquilaria yunnanensis S.C.Huang) và Dó quả nhăn (Aquilaria rugosa K.le-Cong & Kessler) bằng kỹ thuật nuôi cấy in vitro
Nghiên cứu này trình bày quy trình nhân giống in vitro hai loài Dó quý là Dó vân nam (Aquilaria yunnanensis S.C.Huang) và Dó quả nhăn (Aquilaria rugosa K.le-Cong & Kessler). Kết quả nghiên cứu cho thấy có hiệu quả cao trong việc khử trùng và nhân nhanh chồi. Việc xử lý mẫu chồi bằng HgCl₂ 0,1% trong 4 phút kết hợp với cefotaxime 200 mg/l trong 15 phút đạt tỉ lệ mẫu sạch nảy chồi cao nhất (28,89% đối với Dó vân nam và 37,78% đối với Dó quả nhăn) sau 8 tuần nuôi cấy. Môi trường để tạo cụm chồi và kích thích tăng trưởng chồi đối với loài Dó vân nam là WPM* + 0,1 mg/l BAP + 0,1 mg/l kinetin + 0,3 mg/l NAA + 4 mg/l GA3 + 10 g/l Sucrose và 10 g/l Glucose đạt kết quả 6,59 chồi/mẫu,3,68 chồi hữu hiệu/mẫu) với chiều cao chồi trung bình 3,38 cm, chồi có chất lượng tốt; đối với loài Dó quả nhăn là WPM* + 0,1 mg/l BAP + 0,1 mg/l kinetin + 0,3 mg/l NAA + 6 mg/l GA3 + 10 g/l Sucrose và 10g/l Glucose đạt 7,29 chồi/mẫu,3,26 chồi hữu hiệu/mẫu với chiều cao chồi trung bình 3,61 cm, chồi có chất lượng tốt sau 8 tuần nuôi cấy. Môi trường tạo cây hoàn chỉnh là WPM* + 0,5 mg/l NAA + 0,25 mg/l IBA + 0,5 mg/l IAA+ 1mg/l than hoạt tính với tỉ lệ chồi ra rễ đạt 88,9%, 4,15 rễ/chồi và chiều dài rễ đạt 3,57 cm đối với Dó vân nam và 87,78% chồi ra rễ, 4,35 rễ/chồi và chiều dài rễ đạt 3,78 cm đối với Dó quả nhănsau 8 tuần nuôi cấy. Nghiên cứu đã thiết lập thành công quy trình nhân giống in vitro cho cả hai loài Dó, cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho việc bảo tồn và phát triển nguồn gen quý hiếm này.
Đánh giá biến động diện tích và đề xuất các giải pháp bảo vệ tài nguyên nước mặt khu vực ngoại thành thành phố Hà Nội
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh tại khu vực ngoại thành Hà Nội, tài nguyên nước mặt đang chịu áp lực lớn do chuyển đổi mục đích sử dụng đất và phát triển hạ tầng. Bài báo này đánh giá biến động diện tích nước mặt tại hai huyện Gia Lâm và Thanh Trì giai đoạn 2000–2020, sử dụng ảnh viễn thám từ JAXA kết hợp công nghệ GIS. Kết quả cho thấy, từ 2000–2010, Gia Lâm tăng khoảng 378 ha diện tích mặt nước, còn Thanh Trì tăng khoảng 235 ha. Giai đoạn này gắn liền với các hoạt động cải tạo hồ, xây dựng hồ điều hòa và phát triển thủy lợi theo chương trình nông thôn mới. Tuy nhiên, từ 2010–2020, cả hai huyện đều chứng kiến sự suy giảm mạnh của diện tích nước mặt như huyện Gia Lâm mất 413,8 ha, chỉ tạo mới 57 ha; huyện Thanh Trì mất 385 ha, chỉ bổ sung 38 ha. Sự mất cân đối giữa diện tích mất và được tạo mới phản ánh tác động tiêu cực của đô thị hóa thiếu kiểm soát và thiếu quy hoạch đồng bộ trong bảo tồn nước mặt. Từ các phân tích trên, bài báo đề xuất nhóm giải pháp quản lý bền vững tài nguyên nước mặt gồm tích hợp quy hoạch sử dụng đất, ứng dụng công nghệ số, hoàn thiện khung pháp lý và tăng cường sự tham gia của cộng đồng địa phương.
Phân tích dấu vết các-bon trong sản xuất ván sàn gỗ Sồi trắng tại Công ty sản xuất đồ gỗ ở Thành phố Hồ Chí Minh
Bài báo trình bày nghiên cứu đánh giá dấu vết các-bon của ván sàn làm bằng gỗ Sồi trắng được sản xuất từ một công ty sản xuất sản phẩm gỗ nội ngoại thất tại Thành phố Hồ Chí Minh. Phạm vi của nghiên cứu Đánh giá Vòng đời (LCA) là “từ khai thác đến cổng nhà máy” (cradle to gate) với các giai đoạn tùy chọn (các giai đoạn cuối vòng đời C1–C4 và D) theo tiêu chuẩn ISO 14040, ISO 14044 và ISO 14067, sử dụng các hệ số phát thải từ cơ sở dữ liệu ecoinvent thông qua phần mềm SimaPro (phiên bản 9.5.0.1). Kết quả cho thấy giai đoạn sản xuất (các mô-đun A1–A3) là nguồn đóng góp chính, chiếm 12,2 kgCO₂tđ/m², trong đó công đoạn sản xuất (mô-đun A3) là nguồn phát thải lớn nhất. Giai đoạn xử lý cuối vòng đời (C4) đóng góp 1,74 kgCO₂tđ/m², trong khi các giai đoạn C1, C2 và C3 lần lượt đóng góp 0; 0,147; và 0,260 kgCO₂tđ/m². Giai đoạn D mang lại một khoản tín dụng –0,442 kgCO₂tđ/m² nhờ tái chế vào cuối vòng đời của sản phẩm. Những kết quả nghiên cứu thu được đã chỉ ra vai trò thiết yếu của việc giảm phát thải các-bon trong giai đoạn sản xuất, đặc biệt thông qua việc sử dụng nguồn điện tái tạo và tối ưu hóa hiệu suất vận hành. Khi được kết hợp với các giải pháp thu hồi và tái chế ở giai đoạn cuối vòng đời, các cách tiếp cận này có khả năng làm giảm đáng kể tổng dấu vết các-bon, đồng thời khẳng định vai trò của ván sàn gỗ Sồi trắng như một sản phẩm xây dựng từ gỗ có đóng góp quan trọng trong việc giảm thiểu phát thải khí nhà kính.
Tiềm năng và giải pháp phát triển bền vững du lịch sinh thái ở rừng phòng hộ Tà Thiết
Bằng việc áp dụng công cụ SWOT, phương pháp phỏng vấn, kế thừa tư liệu và khảo sát hiện trạng, vốn nhân văn và tài nguyên rừng ở khu vực rừng phòng hộ Tà Thiết (RPHTT) đã được ghi nhận. Tà Thiết chứa đựng nhiều thế mạnh cho phát triển nhiều loại hình dịch vụ du lịch sinh thái (DLST). RPHTT có 86 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 46 họ; hệ động vật với 58 loài cá, 52 loài chim, 26 loài côn trùng, 14 loài thú, 12 loài bò sát, 3 loài lưỡng cư. Hơn nữa, Tà Thiết có 19 loài sinh vật nằm trong Sách đỏ thế giới IUCN. Mặt khác, sông Măng và khoảng 20 con suối tự nhiên đẹp làm cho RPHTT thêm hấp dẫn. Đặc biệt, Tà Thiết có nhiều di tích lịch sử của thời kì kháng chiến chống Mỹ và là khu vực cư trú của đồng bào thiểu số S’tiêng và Khmer với những nét đặc trưng tạo sức hút đối với khách du lịch. Tuy vậy, hoạt động DLST ở Tà Thiết còn thiếu nhiều nguồn lực, gặp nhiều khó khăn và chưa phát triển tương xứng với các thế mạnh về vốn tự nhiên cũng như nhân văn. Do đó, các nhóm giải pháp đã được đề xuất nhằm phát triển bền vững DLST cho RPHTT.
Đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch sử dụng đất hàng năm huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa
Kế hoạch sử dụng đất hàng năm (KHSDĐ) cấp huyện là công cụ quan trọng trong quản lý tài nguyên đất, giúp định hướng và tối ưu hóa việc sử dụng đất đai phục vụ cho các mục tiêu phát triển địa phương. Nghiên cứu nhằm đánh giá kết quả và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện KHSDĐ hàng năm tại huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp: điều tra thứ cấp, sơ cấp; đánh giá theo thang đo Likert, đánh giá theo thời gian và theo chỉ tiêu sử dụng đất. Kết quả nghiên cứu cho thấy, KHSDĐ hàng năm thường được phê duyệt chậm hơn so với quy định của pháp luật. Trong giai đoạn 2021 - 2024, kết quả thực hiện KHSDĐ khá tốt với 69,23% chỉ tiêu thực hiện ở mức rất tốt; 5,49% chỉ tiêu thực hiện ở mức tốt; 3,30% chỉ tiêu thực hiện ở mức trung bình; 4,40% chỉ tiêu thực hiện ở mức kém; 17,58% chỉ tiêu thực hiện ở mức rất kém. Tỉ lệ thực hiện các công trình, dự án rất thấp với 13,36% dự án đã thực hiện. Kết quả điều tra 30 cán bộ có liên quan đến thực hiện KHSDĐ cho thấy có 1/8 tiêu chí được đánh giá ở mức rất tốt, 7/8 tiêu chí ở mức tốt. Để nâng cao hiệu quả thực hiện KHSDĐ cần thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp sau: giải pháp về quản lý; về huy động nguồn lực; về tuyên truyền phổ biến pháp luật; và xây dựng cơ sở dữ liệu tổng thể.
Nghiên cứu ảnh hưởng của lớp phủ thực vật đến lượng dòng chảy mặt tại lưu vực sông Bùi
Biến đổi khí hậu và biến động lớp phủ đất là những yếu tố then chốt chi phối dòng chảy mặt và nguy cơ lũ lụt tại các lưu vực sông. Tại lưu vực sông Bùi – nơi đang diễn ra sự thay đổi sử dụng đất và khí hậu rõ rệt – nghiên cứu này ứng dụng mô hình SWAT tích hợp ArcGIS để mô phỏng và đánh giá tác động của hai yếu tố này. Dữ liệu lớp phủ (2021, 2024) được giải đoán từ ảnh viễn thám; dữ liệu khí hậu được hiệu chỉnh theo các kịch bản RCP4.5 và RCP8.5 cho giai đoạn 2025–2059. Kết quả cho thấy rừng giảm 4%, mặt nước và đất xây dựng tăng, làm giảm khả năng thấm và giữ nước. Dòng chảy mặt có xu hướng tăng theo thời gian, đặc biệt dưới RCP8.5, với mức tăng cực đại 24–25% vào mùa mưa so với giai đoạn cơ sở. Nghiên cứu khẳng định vai trò điều tiết dòng chảy của rừng và tác động cộng hưởng của mất rừng và mưa cực đoan, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho quản lý tài nguyên nước, cảnh báo lũ và quy hoạch sử dụng đất bền vững tại lưu vực sông Bùi.
Điều tra, cập nhật danh lục các loài lưỡng cư (Amphibia) ở Vườn Quốc gia Cát Tiên
Nghiên cứu này được thực hiện nhằm cập nhật danh lục và đánh giá hiện trạng các loài lưỡng cư (Amphibia) tại Vườn Quốc gia Cát Tiên, một trong những khu vực có giá trị sinh học cao tại Đông Nam Bộ Việt Nam. Nghiên cứu thực hiện điều tra khảo sát theo tuyến thu thập mẫu lưỡng cư, sau đó định loại dựa trên đặc điểm hình thái và đối chiếu với các tài liệu phân loại học. Khảo sát thực địa trên 35 tuyến trong năm 2024 kết hợp với tổng hợp các tài liệu trước đó, tổng cộng đã ghi nhận 49 loài lưỡng cư thuộc 2 bộ, 7 họ và 23 giống tại Cát Tiên, chiếm khoảng 15,8% tổng số loài lưỡng cư của Việt Nam. Trong số này, có 3 loài được ghi nhận lần đầu tại Cát Tiên gồm Kurixalus gryllus, Rhacophorus helenae và Rhacophorus robertingeri. Các họ có mức độ đa dạng thành phần loài cao nhất gồm Nhái bầu (Microhylidae, 14 loài), Ếch cây (Rhacophoridae, 11 loài) và Ếch nhái (Ranidae, 10 loài). Nghiên cứu ghi nhận 10 loài Lưỡng cư đặc hữu hoặc nằm trong các danh mục ưu tiên bảo tồn quốc gia và quốc tế, trong đó 2 loài đặc hữu chỉ ghi nhận tại Vườn Quốc gia Cát Tiên. Kết quả cũng chỉ ra sự phân hóa theo sinh cảnh của các loài. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu cập nhật, làm nền tảng cho các chương trình giám sát và kế hoạch bảo tồn dài hạn tại khu vực này.
Nghiên cứu chọn lọc cây trội Re gừng Cinnamomum bejolghota (Buch-Ham) Sweet theo hướng lấy gỗ kết hợp lấy tinh dầu tại một số tỉnh miền núi phía Bắc
Re gừng (Cinnamomum bejolghota (Buch-Ham) Sweet) là một loài cây lâm nghiệp đa tác dụng, có giá trị kinh tế cao, được ưa chuộng lấy gỗ để chế biến ván đóng đồ, đồ nội thất và nông cụ. Đồng thời tinh dầu từ Re gừng được sử dụng rộng rãi trong công nghệ hoá mỹ phẩm, thực phẩm và dược phẩm. Nghiên cứu này được thực hiện tại các lâm phần Re gừng trồng 16 năm tuổi tại hai tỉnh Hòa Bình và Phú Thọ nhằm mục tiêu tuyển chọn cây trội. Kết quả điều tra các OTC cho thấy, mật độ cây dao động từ 500 - 600 cây/ha, trong đó mật độ Re gừng là 240 - 400 cây/ha. Các chỉ tiêu sinh trưởng trung bình của lâm phần khá cao; đường kính trung bình (D) dao động từ 20,8 - 29,8 cm, và chiều cao vút ngọn trung bình (Hvn) đạt 16,4 m (dao động từ 13,3 - 17,9 m). Nghiên cứu đã chọn lọc được 37 cây trội Re gừng đáp ứng mục tiêu lấy gỗ kết hợp lấy tinh dầu (15 cây tại Hòa Bình và 22 cây tại Phú Thọ). Các cây trội này thể hiện khả năng sinh trưởng vượt trội với D dao động từ 26,5 - 49,4 cm, và HVn từ 16,0 - 22,0 m, cùng với hàm lượng tinh dầu lá tương đối cao, đạt từ 0,024 - 0,035%. Các cây trội Re gừng được chọn sẽ là nguồn giống có sinh trưởng tốt và hàm lượng tinh dầu cao, đóng góp quan trọng vào việc phát triển rừng trồng Re gừng theo mục đích lấy gỗ kết hợp lấy tinh dầu tại một số tỉnh miền núi phía Bắc Viêt Nam.
Thị trường các-bon rừng: từ chính sách đến thực tiễn và khuyến nghị cho Việt Nam
Việt Nam đã cam kết mạnh mẽ đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 tại Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (COP26), đồng thời cũng đang tích cực, chủ động triển khai các chiến lược và chương trình hành động giảm thiểu, thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh đó, xây dựng và phát triển thị trường các-bon nhằm thúc đẩy các hoạt động giảm phát thải khí nhà kính và tăng cường hấp thụ các-bon trong ngành lâm nghiệp càng trở nên quan trọng, phù hợp với xu thế và sự phát triển của thị trường các-bon rừng trên thế giới. Việt Nam đang dần từng bước phát triển khung thể chế rõ ràng như quyền các-bon, cơ chế cấp tín chỉ, hệ thống giao dịch, giám sát minh bạch và cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng. Để phát triển thị trường các-bon trong nước kết nối hiệu quả giữa cung và cầu, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện các hướng dẫn kỹ thuật cho hoạt động lâm nghiệp, thiết kế và ban hành bộ tiêu chuẩn quốc gia về tín chỉ các-bon rừng và tạo cơ chế phù hợp để tín chỉ các-bon rừng tham gia vào thị trường các-bon bắt buộc. Trong thời gian tới, Việt Nam cũng cần phân định rõ ràng mục đích và quyền sử dụng tín chỉ trong nước như cho Đóng góp do quốc gia tự quyết (NDC), cho thị trường quốc tế (sau năm 2029), phân bổ hạn ngạch cho doanh nghiệp theo các giai đoạn phù hợp và khuyến khích tận dụng vai trò của các bên trung gian trong phát triển dự án các-bon rừng để tối ưu hóa nguồn lực tài chính xanh.
Cơ sở thực tiễn về phục hồi và phát triển rừng ngập mặn tại Khu Dự trữ sinh quyển sông Hồng
Khu Dự trữ sinh quyển đất ngập nước liên tỉnh ven biển đồng bằng châu thổ sông Hồng (DTSQSH), được UNESCO công nhận là khu Dự trữ sinh quyển thế giới năm 2004, đóng vai trò quan trọng về phòng hộ, môi trường và kinh tế biển. Tuy nhiên, nhiều năm qua, rừng ngập mặn tại đây chịu ảnh hưởng nghiêm trọng từ thiên tai như bão, triều cường, sạt lở bờ biển, sâu bệnh hại, gia tăng độ mặn, khai thác cát ngoài khơi và đặc biệt là việc chuyển đổi rừng ngập mặn sang nuôi trồng thủy sản trong giai đoạn 1990-2000. Hậu quả là hàng nghìn ha rừng ngập mặn đã bị mất và hiện nay không thể phục hồi tự nhiên. Để phục hồi và phát triển bền vững rừng ngập mặn tại Khu DTSQSH, cần nghiên cứu, đánh giá hiện trạng và đề xuất các giải pháp khoa học công nghệ dựa trên cơ sở thực tiễn. Các giải pháp kỹ thuật lâm sinh, công trình thủy lợi thuận theo tự nhiên, nhằm tái tạo điều kiện lập địa phù hợp cho cây ngập mặn sinh trưởng. Việc phân tích các nghiên cứu ứng dụng liên quan đến phục hồi và phát triển rừng ngập mặn là bài học kinh nghiệm quan trọng để đảm bảo hiệu quả phục hồi.
Tái sinh tự nhiên đóng vai trò quan trọng trong phục hồi hệ sinh thái rừng ngập mặn (RNM) nhờ khả năng duy trì đa dạng sinh học và thích nghi với điều kiện môi trường. Bài báo này tổng hợp và phân tích các nghiên cứu trong và ngoài nước về quá trình tái sinh RNM, nhằm xác định các yếu tố quyết định đến sự thiết lập thành công của cây con trên bãi triều. Tái sinh RNM bắt đầu từ quá trình phát tán nguồn giống (trụ mầm, quả hoặc hạt), chịu ảnh hưởng bởi độ mặn, thời gian và biên độ ngập triều, sóng, dòng chảy, đặc điểm thể nền và đặc tính sinh học của loài. Khả năng phát tán và cố định trụ mầm phụ thuộc vào hình thái, trọng lượng, khả năng nổi và thời gian tiếp xúc thể nền. Bên cạnh đó, các yếu tố như nuôi trồng thủy sản, thay đổi dòng chảy, xói lở và bồi tụ cũng ảnh hưởng đáng kể đến quá trình tái sinh tự nhiên. Tại Việt Nam, các nghiên cứu định lượng về thiết lập tái sinh còn hạn chế, đặc biệt trong việc xác định điều kiện môi trường thuận lợi và khoảng thời gian cần thiết để cây con phát triển ổn định trên bãi triều. Bài báo tổng quan này góp phần làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tái sinh, vai trò của loài tiên phong, kỹ thuật lâm sinh trong phục hồi RNM. Kết quả tổng hợp là cơ sở định hướng các nghiên cứu tiếp theo và hỗ trợ xây dựng chiến lược phục hồi RNM bằng con đường tự nhiên, dựa trên sự kết hợp giữa hiểu biết sinh thái, lựa chọn loài phù hợp, kỹ thuật lâm sinh hợp lý và quản lý nhân văn.
Đánh giá đặc điểm nông sinh học của các dòng lúa triển vọng mang đa gen kháng sâu bệnh (bạc lá, đạo ôn và rầy nâu)
Nghiên cứu này đánh giá đặc điểm nông sinh học, khả năng nhiễm sâu bệnh và chất lượng cơm của năm dòng lúa mang đa gen kháng bệnh bạc, bệnh đạo ôn và rầy nâu, gồm AGI-6, BT7.2.17, BT7.9.15, BT7.10.20 và BT7.11.25. Thí nghiệm đồng ruộng được tiến hành trong vụ Xuân và vụ Mùa năm 2024. Kết quả cho thấy tất cả các dòng đều có thời gian sinh trưởng ngắn và các đặc điểm nông học tương tự giống gốc Bắc thơm 7 (BT7) như sức sống của mạ, trỗ tập trung, độ thoát cổ bông và độ tàn lá. Năng suất thực thu cao hơn giống BT7 từ 14–20% ở vụ Xuân và từ 7,4–17,0% ở vụ Mùa, với năng suất cao nhất ở dòng BT7.9.15 (6,0 tấn/ha) vụ Xuân và dòng AGI-6 (5,7 tấn/ha) vụ Mùa. Kết quả đánh giá cảm quan cho thấy hai dòng AGI-6 và BT7.9.15 có chất lượng cơm tương đương BT7, trong khi các dòng còn lại có độ mềm và vị ngon thấp hơn nhưng vẫn giữ được mùi thơm nhẹ đặc trưng của giống gốc. Trong điều kiện đồng ruộng không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, cả năm dòng đều không nhiễm (điểm 0–1) với ba đối tượng sâu bệnh, trong khi giống BT7 nhiễm bạc lá ở mức nhẹ đến vừa (điểm 3–5) trong vụ Mùa và nhiễm nhẹ rầy nâu ở cả hai vụ. Dựa trên kết quả tổng hợp, hai dòng AGI-6 và BT7.9.15 được lựa chọn để tiếp tục phát triển dòng thuần, xây dựng quy trình kỹ thuật canh tác và khảo nghiệm tính thích nghi tại các vùng sinh thái, hướng tới đăng ký giống và triển khai sản xuất nhằm góp phần phát triển sản xuất lúa bền vững.
Khảo sát hoạt tính kháng oxy hóa và ức chế tyrosinase của Gừng xoài (Curcuma amada Roxb.)
Chiết xuất từ thực vật từ lâu đã được xem là phương thuốc quan trọng giúp duy trì sức khỏe, tăng cường miễn dịch và phòng ngừa, điều trị bệnh mạn tính. Các hợp chất tự nhiên có trong thảo mộc, gia vị, trái cây và rau củ không chỉ tạo hương vị cho thực phẩm mà còn mang lại nhiều lợi ích sức khỏe. Các thành phần hoạt tính như polyphenol, terpenoid, alkaloid và flavonoid trong thực vật đã chứng minh cơ sở khoa học cho việc sử dụng rộng rãi của chúng trong y học và dinh dưỡng. Gừng xoài (Curcuma amada Roxb.) là một loại gia vị có giá trị được ứng dụng rộng rãi trong ẩm thực và y học cổ truyền. Nghiên cứu này tiến hành so sánh các loại chiết xuất từ rễ củ C. amada dạng tươi và khô bằng các dung môi khác nhau nhằm đánh giá khả năng chống oxy hóa và ức chế enzyme tyrosinase. Kết quả cho thấy chiết xuất ethyl acetate từ mẫu tươi thể hiện hoạt tính mạnh nhất, với giá trị IC₅₀ đối với DPPH và ABTS lần lượt là 8,3 ± 0,007 µg/mL và 4,9 ± 0,87 µg/mL. Đồng thời, chiết xuất này cũng cho thấy khả năng ức chế enzyme tyrosinase hiệu quả nhất (IC₅₀ = 42,64 ± 0,41 µg/mL), vượt trội so với các chiết xuất từ acetone, methanol, ethanol và nước. Ngoài ra, mẫu tươi nhìn chung cho hoạt tính sinh học cao hơn mẫu khô, cho thấy tiềm năng sử dụng nguyên liệu tươi trong các ứng dụng chống oxy hóa và ức chế tyrosinase.
Ứng dụng kỹ thuật nuôi cấy in vitro trong nhân giống lan hoàng thảo hương vani (Dendrobium linguella)
Nghiên cứu này đã thành công trong việc vi nhân giống lan hoàng thảo hương vani (Dendrobium linguella) bằng kỹ thuật nuôi cấy in vitro. Kết quả cho thấy, sau khi khử trùng, hạt đạt tỉ lệ nảy mầm 100% trên môi trường cơ bản MS sau 28,67 ngày. Môi trường MS được bổ sung 0,7 mg/l BAP + 0,2 mg/l Kinetin mang lại hệ số nhân nhanh thể chồi đạt 8,4 lần sau 6 tuần nuôi cấy, đồng thời cho chất lượng thể chồi tốt. Tuy nhiên, môi trường tối ưu cho cảm ứng tạo đa chồi là môi trường MS bổ sung 0,5 mg/l BAP + 0,2 mg/l Kinetin + 0,1 mg/l NAA + 30 g/l dịch nghiền khoai tây + 50 g/l dịch nghiền chuối, đạt hệ số nhân chồi cao nhất 12,43 lần sau 6 tuần. Để kích thích ra rễ, khi nuôi cấy trên môi trường MS bổ sung 0,5 mg/l NAA sau 6 tuần, tỉ lệ chồi ra rễ đạt 98,96%, với trung bình 7,44 rễ/cây và chiều dài rễ trung bình đạt 4,54 cm. Giá thể rêu rừng được xác định là phù hợp nhất để huấn luyện cây in vitro. Việc chăm sóc cây con giai đoạn đầu bằng dung dịch ½ MS mang lại kết quả tốt: tỉ lệ cây sống đạt 94,42%, chiều cao cây tăng thêm sau 8 tuần đạt 2,81 cm, cây phát triển khỏe mạnh và ra rễ mới.
Tuyển chọn chủng vi khuẩn có hoạt lực cao về khả năng phân giải cellulose từ đất trồng chè tại xã Tân Cương, tỉnh Thái Nguyên
Mục tiêu của nghiên cứu là lựa chọn chủng vi khuẩn tiềm năng có khả năng phân giải cellulose. Từ 15 mẫu đất trồng chè thu được tại xã Tân Cương, tỉnh Thái Nguyên đã tuyển chọn được chủng DECE-18 có hoạt tính sinh enzyme cellulase cao nhất, thể hiện ở hoạt độ của 3 enzyme Endoglucanase, Exoglucanase và β-glucosidase lần lượt đạt: 25,56 (U/ml); 3,65(U/ml) và 46,28 (U/ml). Trình tự gen 16S rRNA của chủng DECE-18 được so sánh với các loài đã công bố trên EzTaxon cho thấy, DECE-18 có mức độ tương đồng cao nhất (99,36%) với chủng Cellulomonas shaoxiangyii Z28T (MK761147). Sơ đồ phả hệ cho thấy chủng DECE-18 thuộc chi Cellulomonas, cùng nhánh và gần nhất với Cellulomonas shaoxiangyii Z28T (MK761147). Vì vậy, chủng DECE-18 được xác định danh pháp khoa học là Cellulomonas shaoxiangyii DECE-18. Khảo sát một số điều kiện nuôi cấy chủng DECE-18 trên môi trường CMC cho thấy, ở 40oC và pH 6,0-8,0 là thích hợp để chủng thể hiện hoạt tính enzyme cellulase cao nhất. Với hoạt tính đã thể hiện, chủng Cellulomonas shaoxiangyii DECE-18 rất có tiềm năng cho việc nghiên cứu tạo chế phẩm góp phần xử lý cellulose làm giàu thêm chất hữu cơ dễ hấp thụ cho cây chè được trồng tại xã Tân Cương, tỉnh Thái Nguyên.
Xây dựng cơ sở dữ liệu độ phì đất phục vụ phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số tại xã Đại Tự, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc
Nghiên cứu nhằm xây dựng và đề xuất giải pháp quản lý, sử dụng hiệu quả cơ sở dữ liệu độ phì đất cho phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững tại xã Đại Tự. Các phương pháp sử dụng là: thu thập số liệu thứ cấp; điều tra thực địa; phân tích đất; xây dựng cơ sở dữ liệu độ phì đất với các chỉ tiêu chính là pHKCl, %OM, P2O5 và K2O dễ tiêu, CEC. Xã Đại Tự có tổng diện tích tự nhiên là 896,99 ha, diện tích điều tra là 546,62 ha chiếm 60,94%. Chồng xếp 5 bản đồ đơn tính để xây dựng bản đồ độ phì đất với kết quả độ phì cao có 239,52 ha, chiếm 43,82%; độ phì trung bình có 231,26 ha, chiếm 42,31%; độ phì thấp có 75,84 ha, chiếm 13,87% diện tích điều tra. Mô hình cơ sở dữ liệu độ phì đất gồm 6 module chính (hệ thống; cập nhật cơ sở dữ liệu; xử lý dữ liệu; khai thác cơ sở dữ liệu; quản lý và khai thác trực tuyến; hỗ trợ), thiết kế trên nền WebGIS với các chức năng thống kê, tra cứu thông tin, chỉ đạo sản xuất và tích hợp cơ sở dữ liệu. Để quản lý và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu cần thực hiện các giải pháp sau: hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật; đồng bộ cơ sở dữ liệu và kết nối thông tin; nguồn nhân lực; và tổ chức thực hiện.