Tạp chí của Hội Y học dự phòng Việt Nam
Sốt xuất huyết dengue tại Việt Nam giai đoạn 1999 – 2020
Nghiên cứu mô tả cắt ngang nhằm xác định tỷ lệ và mô tả xu hướng sốt xuất huyết dengue (SXHD) tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 1999 – 2020. Kết quả cho thấy, có tổng số 1.844.407 trường hợp mắc SXHD và 1.250 trường hợp tử vong trong giai đoạn 1999 - 2020. Tỷ lệ mắc SXHD/100.000 dân tại Việt Nam có xu hướng tăng lên, trung bình hằng năm tăng 9,6% (95% CI: 1,4% – 18,6 %). Tỷ lệ chết/mắc SXHD có xu hướng giảm, trung bình hằng năm bằng 11,7% (95%CI: 8,4 – 14,9%). Tháng 2 đến tháng 4 có số mắc trung bình thấp nhất, số mắc cao tập trung vào các tháng 7 đến tháng 11 với 1 tháng đỉnh dịch vào thời gian này. Tỷ lệ mắc SXHD/100.000 dân có sự phân bố không đồng đều giữa các tỉnh/ thành và vùng trong cả nước và có xu hướng tăng dần từ Bắc vào Nam. Cần tăng cường hơn nữa công tác phòng bệnh SXHD trong bối cảnh bệnh vẫn đang có xu hướng tăng dần.
Đặc điểm dịch tễ học bệnh sốt xuất huyết dengue tại miền Bắc Việt Nam từ năm 1998 - 2020
Giám sát bệnh sốt xuất huyết dengue (SXHD) là một công việc thường xuyên rất quan trọng trong dịch tễ học nhằm đánh giá tình hình bệnh dịch cũng như giúp các nhà chuyên môn đưa ra các chiến lược phòng chống dịch kịp thời, hiệu quả. Sử dụng phương pháp nghiên cứu dịch tễ học mô tả, hồi cứu số liệu của hệ thống giám sát thường xuyên tại miền Bắc, Việt Nam giai đoạn 1998 - 2020 nhằm mô tả đặc điểm dịch tễ học bệnh sốt xuất huyết dengue. Kết quả cho thấy SXHD là bệnh truyền nhiễm lưu hành tại miền Bắc, Việt Nam. Trong giai đoạn từ 1998 - 2020 tại miền Bắc Việt Nam, trung bình mỗi năm ghi nhận 8.683 trường hợp mắc, trong đó chỉ có từ 1 - 2 trường hợp tử vong. Năm 2017 có số mắc cao nhất trong lịch sử ghi nhận của hệ thống giám sát với 55.531 trường hợp mắc, 7 trường hợp tử vong. Số mắc và tử vong do SXHD chủ yếu tại khu vực Đồng bằng sông Hồng (chiếm 72,6% ca mắc toàn khu vực). Lứa tuổi mắc nhiều nhất là người trưởng thành > 15 tuổi. Số ca mắc SXHD đang gia tăng theo từng năm và có chu kỳ khoảng 10 năm lại có một năm ghi nhận số mắc tăng cao. Số ca mắc SXHD gia tăng vào các tháng 6 đến tháng 11 tuy nhiên vẫn xuất hiện rải rác tại tất cả các tháng trong năm.
Đặc điểm dịch tễ học bệnh sốt xuất huyết dengue tại khu vực phía Nam giai đoạn 2001 - 2020
Sốt xuất huyết dengue (SXHD) là bệnh lưu hành chủ yếu tại khu vực phía Nam. Diễn tiến và đặc điểm dịch tễ của bệnh đã có những thay đổi theo thời gian, từ đây nghiên cứu nhằm mô tả đặc điểm dịch tễ học về bệnh SXHD trong giai đoạn 2001 - 2020 tại khu vực phía Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy đã có một số thay đổi đặc điểm dịch tễ bệnh SXHD trong giai đoạn 2001 - 2020. SXHD vẫn là bệnh lưu hành ở mức cao tại khu vực phía Nam, với nhiều týp vi rút Dengue lưu hành cùng lúc, có sự chuyển đổi týp vi rút lưu hành ưu thế qua các năm. Tỉ lệ ca SXHD nặng và ca SXHD tử vong giảm liên tục. Ghi nhận sự thay đổi về độ tuổi mắc bệnh, tỉ lệ tử vong chuyển dần từ trẻ em sang người lớn và sự gia tăng mắc, chết do SXHD tại các tỉnh Đông Nam Bộ nơi có tốc độ công nghiệp hóa nhanh.
Mô hình dự báo sớm dịch sốt xuất huyết dengue (D-MOSS) tại khu vực miền Bắc Việt Nam, 2019 - 2021
Xây dựng mô hình cảnh báo sớm sốt xuất huyết dengue (SXHD) sẽ mang lại hiệu quả tích cực trong công tác phòng bệnh. Nghiên cứu này nhằm xây dựng và hoàn thiện một mô hình dự báo sớm bệnh SXHD (gọi là D-MOSS) dựa trên sự tích hợp dữ liệu quan trắc từ vệ tinh và dữ liệu về thời tiết, sự sẵn có nước bề mặt, lịch sử ca bệnh để đưa ra dự báo sớm. Kết quả mô hình cho thấy khả năng rất cao từ 80% - 100% số ca bệnh sẽ vượt ngưỡng phân vị 75% như tại Quảng Ninh, Bắc Giang; 60% - 80% số ca bệnh sẽ vượt ngưỡng phân vị 75% tại Hà Nội, Thanh Hóa, Nghệ An trong thời gian từ tháng 8 đến tháng 10, 2021. Với mức cảnh báo trước 1 tháng, 2 tháng mô hình có độ chính xác cao, lên đến khoảng 80% và khi dự báo trước 6 tháng thì độ chính xác của mô hình giảm xuống chỉ còn dưới 40%. Nhìn chung, mô hình D-MOSS đã dự báo được xu hướng của dịch bệnh SXHD, có thể nói đây là một kênh tham khảo quan trọng trong việc xây dựng kế hoạch đáp ứng, phòng chống bệnh SXHD cho tuyến tỉnh hiện nay và kiến nghị xây dựng mô hình dự báo sớm đến tuyến quận/huyện trên toàn quốc.
Thực trạng bệnh sốt xuất huyết dengue tại khu vực Tây Nguyên, giai đoạn 2000 - 2020
Nghiên cứu hồi cứu số liệu bệnh sốt xuất huyết dengue (SXHD) tại khu vực Tây Nguyên từ các báo cáo giám sát bệnh SXHD của Viện Vệ sinh dịch tễ Tây Nguyên và các Trung tâm Y tế dự phòng/Kiểm soát bệnh tật 4 tỉnh Tây Nguyên nhằm mô tả thực trạng bệnh trong giai đoạn 2000 – 2020. Kết quả cho thấy trong 20 năm khu vực Tây Nguyên đã ghi nhận 132.247 ca mắc SXHD, trong đó có 32 trường hợp tử vong. Tỉnh Đắk Lắk và Gia Lai có số ca mắc và tử vong cao hơn 02 tỉnh còn lại. Số ca mắc SXHD có xu hướng gia tăng theo các năm. Năm 2010, 2016, và 2019 là những năm khu vực Tây Nguyên bùng phát dịch SXHD. Bệnh SXHD được ghi nhận xuất hiện ở tất cả các tháng trong năm, những tháng mùa mưa thường có số mắc cao hơn những tháng mùa khô. Số mắc cao nhất được ghi nhận từ tháng 8 đến tháng 10 hàng năm.
Thực trạng sốt xuất huyết dengue ở tỉnh Khánh Hòa giai đoạn 20 năm, 2000 - 2019
Nghiên cứu cắt ngang nhằm mô tả thực trạng sốt xuất huyết dengue (SXHD) tại Khánh Hòa trong 20 năm (tháng 1/2000 – tháng 12/2019). Kết quả cho thấy SXHD tại Khánh Hòa là bệnh lưu hành, có xu hướng tăng cao. Khánh Hòa là một trong 10 tỉnh có tỷ lệ mắc/100.000 dân cao nhất cả nước. Tỷ lệ tử vong có xu hướng giảm rõ rệt, từ 0,13% năm 2000 xuống còn 0,02% năm 2019. Ca bệnh hàng năm thường tăng cao trong tháng 7, tháng 11 - 12 và kéo dài tới tháng 1 của năm kế tiếp. Số mắc ghi nhận ở 8/9 huyện thị, tập trung chủ yếu ở khu vực đông dân cư và đô thị hóa nhanh. Ghi nhận 2 thể bệnh, trong đó SXHD nặng chiếm tỷ lệ thấp dưới 1% hàng năm. Nhóm tuổi > 15 chiếm trung bình khoảng 55%. Ghi nhận 4 týp vi rút dengue lưu hành thời kỳ 2012 - 2016, không phát hiện D3 kể từ 2017 cho đến nay. Aedes aegypti là véc tơ chính truyền bệnh, chỉ số Breteau và chỉ số mật độ muỗi tăng cao từ tháng 5 đến tháng 12 hàng năm. Các chỉ số véc tơ tăng cao nhất trước đỉnh dịch khoảng 1 tháng. Cần tăng cường công tác giám sát ca bệnh, véc tơ, vi rút tại cộng đồng để chủ động dự báo và đáp ứng dịch bệnh kịp thời, hiệu quả.
Sự lưu hành của các týp huyết thanh vi rút dengue gây bệnh sốt xuất huyết tại khu vực Tây Nguyên giai đoạn 2003 - 2020
Bệnh sốt xuất huyết được truyền sang người qua trung gian muỗi bị nhiễm vi rút Dengue (DENV). Nghiên cứu nhằm mục tiêu mô tả sự lưu hành của các týp huyết thanh DENV tại khu vực Tây Nguyên giai đoạn năm 2003 – 2020 bằng hồi cứu 5.345 mẫu huyết thanh được xác định týp DENV bằng kỹ thuật RT-PCR/ rRT-PCR. Kết quả nghiên cứu cho thấy tại khu vực Tây Nguyên có sự lưu hành của cả 4 týp DENV trong đó DENV2 chiếm tỷ lệ cao nhất (47,48%), tiếp đến là DENV1 (38,15%); DENV4 (12,97%) thấp nhất là DENV3 (1,40%). Diễn tiến của các týp DENV khá tương đồng theo các tháng trong năm song theo diễn tiến hàng năm thì týp huyết thanh DENV3 và DENV4 không xuất hiện thường xuyên. DENV4 có xu hướng gia tăng mạnh trong những năm gần đây, nhất là những năm bùng phát dịch. Từ năm 2003 đến 2020 tại khu vực Tây Nguyên có sự lưu hành của cả 4 týp huyết thanh DENV, những năm gần đây chủ yếu là DENV2 và DENV1. Cần tiếp tục giám sát sự lưu hành của DENV để phòng chống bệnh sốt xuất huyết dengue tốt hơn.
Một số đặc điểm dịch tễ học sốt xuất huyết dengue tại quận Liên Chiểu, Thành phố Đà Nẵng, năm 2017 - 2020
Nghiên cứu hồi cứu số liệu từ tháng 7/2017 đến 12/2020 về ca bệnh số xuất huyết dengue (SXHD) và các chỉ số véc tơ tại quận Liên Chiểu, Đà Nẵng nhằm mô tả một số đặc điểm dịch tễ học của bệnh. Kết quả ghi nhận 64,0% ca bệnh dương tính vi rút dengue, 3 týp vi rút lưu hành D1, D2 và D4, không ghi nhận týp vi rút D3, có sự chuyển đổi týp vi rút Dengue qua các năm, D2 là týp vi rút gây dịch chính. Tỉ lệ mắc trung bình 936 ca/100000 dân. Nhóm > 15 tuổi (69,6%) cao hơn nhóm ≤ 15 tuổi, nam và nữ mắc bệnh như nhau, nghề nghiệp học sinh - sinh viên chiếm tỉ lệ cao nhất 50,6%, tiếp đến công nhân 33,7%, các nhóm nghề nghiệp còn lại chiếm tỉ lệ thấp. Triệu chứng lâm sàng điển hình của bệnh: Sốt ≥ 38,00C 100%, nhức đầu 98,4%, đau khớp 83,8%, đau cơ 81,8%, chấm xuất huyết 74,4% và nghiệm pháp dây thắt 64,7%. Xét nghiệm huyết học có tiểu cầu < 100.000 TB/mm3 (37,6%) và Hct > 42% (30,5%). Hàng năm, dịch thường bắt đầu từ tháng 6, 7 với 2 đỉnh dịch là tháng 8, 11 và kết thúc vào tháng 2 năm sau. Chỉ số DI và BI có mối tương quan ca bệnh SXHD (rDI = 0,41; rBI = 0,65; p < 0,05).
Một số đặc điểm dịch tễ học sốt xuất huyết dengue tại huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa, năm 2017 - 2020
Nghiên cứu hồi cứu số liệu từ tháng 7/2017 đến 12/2020 về ca bệnh số xuất huyết dengue (SXHD) và các chỉ số véc tơ tại huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa nhằm mô tả một số đặc điểm dịch tễ học của bệnh. Kết quả ghi nhận 69,6% dương tính vi rút dengue, 3 týp vi rút lưu hành D1, D2 và D4, không ghi nhận týp vi rút D3, có sự chuyển đổi týp vi rút Dengue qua các năm, D2 là týp vi rút gây dịch chính. Tỉ lệ mắc trung bình là 603/100000 dân, tỉ số ổ dịch phát hiện thấp 4,3. Nhóm tuổi và giới tính có nguy cơ mắc bệnh như nhau, nghề nghiệp học sinh - sinh viên chiếm tỉ lệ cao nhất 45,0%, tiếp đến công nhân - làm nông 38,1%, các nhóm nghề nghiệp còn lại chiếm tỉ lệ thấp. Triệu chứng lâm sàng điển hình của bệnh như sốt ≥ 38,00C chiếm 84,5%, nhức đầu là 96,3%, đau khớp là 85,9%, đau cơ là 46,2%, chấm xuất huyết là 51,4% và 18,9% có nghiệm pháp dây thắt dương tính. Xét nghiệm huyết học có tiểu cầu < 100.000 TB/mm3 (75,6%) và Hct > 42% (33,8%). Hàng năm, dịch bệnh thường bắt đầu từ tháng 9 với 1 đỉnh dịch là tháng 11, 12 và kết thúc tháng 2 năm sau. Chỉ số DI có mối tương quan ca bệnh SXHD (rDI = 0,43; p < 0,05).
Đặc điểm của các ca bệnh nhiễm vi rút Chikungunya tại huyện An Phú tỉnh An Giang năm 2020
Trước nguy cơ xâm nhập bệnh do vi rút Chikugunya tại các huyện biên giới tiếp giáp với Campuchia năm 2020, An Giang đã thiết lập điểm giám sát ca bệnh tại huyện An Phú từ tháng 10 - 12/2020, và phát hiện 6 ca bệnh nhiễm vi rút Chikugunya trong cộng đồng. Nghiên cứu tiến hành báo cáo loạt ca 6 ca bệnh này nhằm mô tả những đặc điểm lâm sàng và dịch tễ học và từ đó, xác định nguy cơ xâm nhập của Chikungunya tại khu vực phía Nam. Kết quả cho thấy các ca bệnh phát hiện tập trung ở thị trấn Long Bình và xã Quốc Thái, nơi tiếp giáp với Campuchia. Triệu chứng lâm sàng phát hiện chủ yếu là sốt (6/6 ca), đau khớp (5/6 ca). Ca bệnh không có tiền sử đi từ vùng dịch về và không có tiền sử bệnh lý. Kết quả điều tra ở khu vực nhà bệnh nhân và khu vực công cộng đều phát hiện có muỗi Aedes egypti và lăng quăng truyền bệnh. Với 6 mẫu muỗi cái thu thập được tại một điểm điều tra xã Quốc Thái phát hiện có 1 mẫu dương tính với vi rút Dengue. Việc phát hiện liên tục 6 ca mắc Chikungunya trong 3 tháng cuối năm 2020 cùng với chỉ số mật độ véc tơ ở mức cao, nguy cơ Chikungunya đã xâm nhập vào An Giang. Việc thiết lập giám sát trọng điểm ba tác nhân Dengue – Zika - Chikungunya là cần thiết cho đánh giá nguy cơ và kiểm soát bệnh.
Đặc điểm dịch tễ bệnh sốt xuất huyết dengue tại Đồng Nai 2016 – 2020
Nghiên cứu hồi cứu số liệu sốt xuất huyết dengue giai đoạn 2016 - 2020 nhằm mô tả đặc điểm dịch tễ học của bệnh tại Đồng Nai. Kết quả cho thấy giai đoạn 2016 – 2020, sốt xuất huyết dengue lưu hành ở mức cao tại Đồng Nai với 1.490 ca mắc mắc/100.000 dân và tập trung chủ yếu tại huyện Nhơn Trạch và Long Thành. Ghi nhận có 4 týp vi rút dengue cùng lưu hành giai đoạn 2011 - 2016, nhưng từ 2017 đến 2020 không ghi nhận sự lưu hành của týp vi rút DENV-3. Kết quả cũng ghi nhận có sự thay đổi về tỉ lệ mắc theo địa bàn trong tỉnh và thay đổi theo thời gian (theo từng tháng trong năm và theo từng giai đoạn). Sự thay đổi này có thể liên quan đến sự thay đổi quần thể cảm nhiễm, đó là hiện tượng nhập cư của người lao động đến Đồng Nai làm việc từ khắp các vùng, miền trong cả nước.
Ổ bọ gậy nguồn loài muỗi Aedes truyền bệnh sốt xuất huyết dengue tại một số điểm sinh thái khác nhau trên địa bàn Hà Nội năm 2019
Nghiên cứu mô tả cắt ngang tại 3 quận/huyện trọng điểm dịch bệnh sốt xuất huyết dengue (SXHD) của Hà Nội (đặc trưng cho khu vực nội thành, ngoại thành và vùng tiếp giáp) nhằm xác định sự phân bố và ổ bọ gậy nguồn (BGN) của muỗi truyền bệnh SXHD vào tháng 5 và tháng 10/2019. Kết quả cho thấy cả 3 khu vực đều có mặt cả 2 loài bọ gậy (BG) Aedes aegypti và Aedes albopictus trong hơn 8 chủng loại dụng cụ chứa nước (DCCN). Khu vực nội thành và giáp ranh, mật độ BG của muỗi Aedes aegypti cao hơn muỗi Aedes albopictus, ngược lại tại khu vực ngoại thành mật độ BG của muỗi Aedes albopictus cao hơn muỗi Aedes aegypti. Ổ BGN Aedes aegypti tại Hà Nội không thay đổi vào đầu và cuối mùa mưa đều là bể > 500 lít (chiếm tỷ lệ 38 và 39,1%), chậu cảnh (24,5 và 14,4%) và xô thùng chậu (20 và 20,9%). Ổ BGN Aedes albopictus tháng 5/2019 là bể > 500 lít (chiếm tỷ lệ 48%), xô thùng chậu (22%) và phế thải, chậu cảnh (lần lượt 12,8% và 12,6%); tháng 10/2019 là chậu cảnh (28,9%), xô thùng chậu (24,5%) và bể > 500 lít, phế thải (lần lượt 20,6% và 18,7%). Thông điệp cho người dân về biện pháp diệt BG Aedes thích hợp nhất tại thành phố Hà Nội là thả cá ăn bọ gậy hoặc đậy nắp kín DCCN, thau cọ và thu gom phế thải.
Sự biến động chỉ số véc tơ truyền bệnh sốt xuất huyết tại khu vực Tây Nguyên, 2011 - 2020
Nghiên cứu mô tả cắt ngang sử dụng hồi cứu các chỉ số véc tơ truyền bệnh sốt xuất huyết dengue (SXHD) được giám sát và báo cáo hàng tháng từ tháng 1/2011 - 12/2020 tại 04 tỉnh khu vực Tây Nguyên. Phân tích các chỉ số véc tơ gồm chỉ số mật độ muỗi (DI), chỉ số Breteau (BI) tại các điểm giám sát nhằm mô tả sự biến động chỉ số véc tơ liên quan đến đề xuất các biện pháp phòng chống phù hợp. Kết quả cho thấy các tháng đều ghi nhận sự hiện diện của muỗi và lăng quăng/bọ gậy muỗi Aedes aegypti truyền bệnh SXHD. Chỉ số mật độ muỗi dao động từ 0,2 đến 0,44 con/nhà; chỉ số BI dao động từ 13,7 đến 31,2. Các chỉ số thường bắt đầu tăng cao từ tháng 5 đến tháng 10, đỉnh vào tháng 7. Mùa mưa DI (0,23 - 0,46), BI (20,8 - 29,0) cao hơn mùa khô DI (0,19 - 0,28), BI (13,2 - 21,1). Năm 2016 ghi nhận chỉ số véc tơ cao nhất với BI trung bình: 24,3 (cao nhất: 186,7); DI trung bình: 0,33 (cao nhất: 1,9). Chỉ số véc tơ trung bình theo tháng, mùa, năm tại khu vực Tây Nguyên thường không cao (BI < 30, DI < 0,5); các chỉ số véc tơ cao ở tỉnh Kon Tum, Gia Lai và thấp hơn ở Đắk Lắk, Đắk Nông.
Tính chính xác, khả thi của hệ thống dự báo sốt xuất huyết dengue dựa vào vệ tinh (D-MOSS) tại tỉnh Khánh Hòa, 2020 – 2021
Từ tháng 7/2019, Việt Nam phối hợp với Vương Quốc Anh xây dựng hệ thống D-MOSS dự báo sốt xuất huyết dengue (SXHD) sử dụng thông tin thời tiết khí hậu từ vệ tinh, giúp dự báo sớm khả năng xuất hiện dịch bệnh để có thể chủ động lập kế hoạch và ứng phó hiệu quả với dịch SXHD. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá độ chính xác, tính khả thi của hệ thống D-MOSS tại Khánh Hòa 2020 - 2021. Kết quả cho thấy D-MOSS có tính áp dụng vào thực tiễn cao. Hệ thống D-MOSS cho kết quả dự báo trước 1 tháng có độ chính xác so ca mắc thực tế ở Khánh Hòa ở ngưỡng trung bình +1SD, đặc biệt rất chính xác vào tháng 7, tháng 8. Số liệu ca mắc trung bình dự báo của D-MOSS có mối tương quan thuận mạnh với số ca mắc thực tế. Ngưỡng trung bình + 1SD có độ chính xác dự báo cao hơn các ngưỡng trung bình + 2SD, phân vị 75 và phân vị 95. Khoảng thời gian dự báo càng xa thì độ chính xác càng giảm dần. Cần xây dựng hệ thống D-MOSS dự báo xuống quy mô tuyến huyện và tiếp tục đánh giá độ chính xác của hệ thống dự báo để đề xuất đưa vào áp dụng trong chương trình phòng chống SXHD ở Khánh Hòa và trên toàn quốc.
Đánh giá kết quả dự báo mô hình sốt xuất huyết dựa vào vệ tinh (DMOSS) tại Đồng Nai 2020 - 2021
Dengue forcasting Model Satellite - based System for Vietnam (DMOSS) là hệ thống cảnh báo sốt xuất huyết đầu tiên tích hợp dữ liệu quan trắc từ vệ tinh và dữ liệu về thời tiết để đưa ra các dự báo sớm. Trên nền tảng web, DMOSS có thể dự báo các đợt dịch sốt xuất huyết bùng phát trước sáu tháng. Nghiên cứu này được thực hiện với mục tiêu đánh giá giá trị kết quả dự báo của mô hình dự báo sốt xuất huyết dựa vào vệ tinh tại Đồng Nai từ năm 2020 đến năm 2021. Nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân tích số ca bệnh thực tế từ hệ thống giám sát thường xuyên với 4 phương pháp dự báo của hệ thống DMOSS (dự báo ở ngưỡng phân vị 95%, dự báo ở ngưỡng phân vị 75%, dự báo ngưỡng trung bình cộng 1 độ lệch chuẩn và dự báo ở ngưỡng trung bình cộng 2 độ lệch chuẩn). Kết quả cho thấy DMOSS đưa ra các dự báo ở ngưỡng phân vị 95% và ngưỡng phân vị 75% tương đối chính xác. Đặc biệt giai đoạn từ tháng 01/2021 - 04/2021, DMOSS đưa ra các dự báo rất chính xác. Kết quả dự báo từ DMOSS nên được sử dụng trong đánh giá nguy cơ để từ đó đưa ra những biện pháp phòng chống sốt xuất huyết thích hợp.
Muỗi Aedes aegypti và Aedes albopcitus - véc tơ truyền bệnh sốt xuất huyết dengue tại các điểm công cộng của Hà Nội năm 2020
Nghiên cứu được thực hiện tại một số điểm công cộng của Hà Nội nhằm xác định ổ bọ gậy nguồn và mật độ muỗi Aedes. Cả hai loài Ae. aegypti và Ae. albopictus và nhiều chủng loại dụng cụ chứa nước khác nhau đã được tìm thấy. Mật độ muỗi Ae. aegypti ghi nhận cao nhất tại đình chùa và chợ, trung bình lần lượt là 7 và 4 con một điểm, bên cạnh đó mật độ muỗi Ae. albopictus rất cao ở khu vực công viên 34,3 con/điểm. Tại đình (chùa) bọ gậy Ae. aegypti tập trung chủ yếu ở chum vại (45,7%) và bể cảnh (25,5%), còn Ae. albopictus tập trung chủ yếu ở phế thải (59,9%) và chum vại (28,2%). Tại trường học tỷ lệ bọ gậy Ae. aegypti tập trung chủ yếu ở xô, chậu (31,9%), phế thải (29,9%) và cây phát lộc (17,0%). Tại công viên, chủ yếu ghi nhận bọ gậy Ae. albopictus ở phế thải (92,5%). Tại chợ, số lượng bọ gậy ghi nhận nhiều Ae. aegypti hơn Ae. albopictus với tỷ lệ tập trung cao nhất ở phế thải (49,3% với Ae. aegypti và 100% với Ae. albopictus). Đây là một cảnh báo nguy cơ muỗi Aedes truyền bệnh và việc kết hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể, chính quyền, người dân trong xử lý các ổ bọ gậy nơi công cộng là rất cần cần thiết.
Xác định thành phần loài và vi rút dengue trên muỗi Aedes tại ổ dịch khu vực miền Trung Việt Nam, 2018 - 2020
Xác định thành phần loài và vi rút Dengue trên muỗi có vai trò quan trọng trong xử lý ổ dịch và phòng chống sốt xuất huyết dengue (SXHD) chủ động. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu xác định thành phần loài và vi rút dengue trên muỗi Aedes tại ổ dịch khu vực miền Trung Việt Nam, 2018 - 2020. Nghiên cứu đã thu thập mẫu muỗi tại các ổ dịch trên địa bàn 11 tỉnh khu vực miền Trung từ tháng 5 năm 2018 đến tháng 12 năm 2020. Muỗi được thu thập bằng máy Backpack tại ổ dịch, phân loại sơ bộ thành phần loài, bảo quản muỗi trong bình ni tơ lỏng và vận chuyển về Viện Pasteur Nha Trang để xét nghiệm bằng phương pháp RTPCR. Tổng số 10.984 cá thể muỗi đã thu được trên 155 ổ dịch, gồm 4 giống là Aedes, Culex, Anopheles, Armigeres; trong đó muỗi Aedes sp. là 7.392 cá thể chiếm tỷ lệ 67,3%, muỗi Culex sp. 2.625 cá thể chiếm tỷ lệ 23,9%, muỗi Anophelles sp. là 879 cá thể chiếm 8% và muỗi Armigeres sp. là 92 cá thể chiếm 0,8%. Kết quả xét nghiệm chỉ xác định thấy vi rút Dengue trên muỗi Đà Nẵng 2 DENV4 (0,49%), Bình Định 2 DENV4 (0,2%), Khánh Hòa 1 DENV1 (0,04%). Đây là nghiên cứu đầu tiên ở khu vực miền Trung về xác định vi rút Dengue trên muỗi bằng kỹ thuật RT- PCR. Cần tiếp tục giám sát tỷ lệ nhiễm vi rút Dengue trên muỗi ở các ổ dịch để chủ động phòng chống SXHD hiệu quả hơn.
Tính giá trị của dự báo dịch sốt xuất huyết dengue dựa vào DMOSS tại khu vực phía Nam
Dự báo sớm khả năng xuất hiện dịch sốt xuất huyết dengue (SXHD) để có chuẩn bị và sớm triển khai các giải pháp can thiệp, chủ động phòng dịch, mô hình dự báo bệnh SXHD dựa vào quan sát vệ tinh (DMOSS: Dengue forcasting Model Satellite - based System for Vietnam) đã được xây dựng và phát triển. Nghiên cứu này nhằm mô tả tính giá trị của kết quả dự báo của mô hình DMOSS từ năm 2000 và thực nghiệm kết quả dự báo trong năm 2020, để từ đó đưa ra khuyến cáo nhằm sử dụng hiệu quả kết quả dự báo thu được từ mô hình. Xác suất có dịch của từng tỉnh thay đổi trung bình 9% sau mỗi tháng, mức thay đổi lớn nhất là 58%. Khi khảo sát sự biến đổi xác suất có dịch tại các tỉnh sau mỗi lần cập nhật kết quả, xác suất có dịch thay đổi 11%. Giá trị tiên đoán dương và tỉ lệ âm giả của ngưỡng xác suất 60% tương ứng là 25% và 76% và của ngưỡng 80% tương ứng là 29% và 85%. Sử dụng dự báo của DMOSS trong đánh giá nguy cơ cần được xem xét thêm các yếu tố khác như hoạt động can thiệp, týp vi rút lưu hành và sự biến đổi của quần thể cảm nhiễm.
Hiệu quả hoạt động chiến dịch diệt lăng quăng phòng chống sốt xuất huyết dựa vào cộng đồng và một số yếu tố ảnh hưởng tại khu vực phía Nam Việt Nam năm 2019
Nghiên cứu thực hiện tại 5 xã của 5 tỉnh (Đồng Nai, Tây Ninh, An Giang, Cần Thơ, Kiên Giang) từ tháng 7/2019 đến tháng 11/2019 nhằm mô tả một số kết quả và các yếu tố ảnh hưởng của chiến dịch diệt lăng quăng (CDDLQ) phòng chống sốt xuất huyết dengue (PCSXHD). Kiến thức về sốt xuất huyết dengue (SXHD) có 34,4% hộ dân có kiến thức đúng về dấu hiệu nhận biết; 64,4% hộ dân có kiến thức đúng về tác nhân truyền bệnh và các biện pháp thực hành diệt muỗi, lăng quăng chủ yếu là súc rửa (60,8% hộ), hóa chất (54,0% hộ), dọn dẹp phế thải (40,8% hộ). Về hiệu quả kiểm soát lăng quăng Aedes tại hộ dân sau chiến dịch, chỉ số BI giảm 28,9%, HI giảm 36,9% và CI giảm 27,8%. Loại dụng cụ có lăng quăng trước chiến dịch là dụng cụ chứa nước (59%) và sau chiến dịch là đồ vật phế thải (44%). Tỉ lệ hộ dân sử dụng biện pháp bảo vệ vật dụng sau chiến dịch thấp: 22,5% hộ có vật dụng có đậy nắp kín, 7,6% hộ có thả cá. Hiệu quả CDDLQ PCSXH chưa đạt đúng theo yêu cầu (chỉ số BI giảm hơn 90% hoặc chỉ số BI sau chiến dịch < 20). Hoạt động quản lý đội vãng gia chưa chặt chẽ, tập huấn chưa tốt là một trong những yếu tố có thể ảnh hưởng đến hiệu quả CDDLQ.
Hiệu quả phương pháp phun mù nóng và phun ULV trong xử lý ổ dịch sốt xuất huyết dengue tại thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa năm 2018 – 2019
Nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả diệt muỗi Aedes của hai phương pháp phun hóa chất trong xử lý ổ dịch sốt xuất huyết dengue (SXHD) từ 5/2018 đến 4/2019 tại 8 xã thuộc thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. Phun mù nóng sử dụng máy phun Swingfog SN50, dung môi là dầu diesel. Phun thể tích hạt cực nhỏ (ultra low volume - ULV) sử dụng máy phun Fontan, dung môi là nước. Hiệu quả của hai phương pháp phun với hai hóa chất được xác định dựa trên chỉ số mật độ muỗi thực địa trước, sau phun và tỷ lệ muỗi chết sau 24 giờ với muỗi phòng thí nghiệm. Phỏng vấn hộ gia đình để đánh giá tính an toàn, hiệu quả của phương pháp phun. Kết quả, với muỗi thực địa cho thấy hiệu quả diệt muỗi không có khác biệt lớn khi phun hai hóa chất bằng phun ULV và phun mù nóng (Hantox: 43%, 36%; Han-pec: 38%, 23%); với muỗi phòng thí nghiệm cho thấy phun ULV với hai loại hóa chất đều cho hiệu quả diệt muỗi cao hơn so với phun mù nóng. Tỷ lệ người dân đồng ý phun mù nóng chiếm 90% và tiếp tục sử dụng phương pháp này chiếm 93%. Kết quả nghiên cứu cho thấy hai phương pháp phun cho hiệu quả diệt muỗi như nhau và được cộng đồng chấp nhận.
Ứng dụng hệ thống dự báo sớm dịch sốt xuất huyết dengue (D-MOSS) tại khu vực Tây Nguyên, năm 2020 – 2021
D-MOSS (Dengue forcasting Model Satellite-based System) là một mô hình dự báo dịch sốt xuất huyết dengue sớm, được phát triển dựa vào số liệu ca bệnh trong vòng 20 năm và dữ liệu quan sát mặt đất từ vệ tinh. Nghiên cứu nhằm mục tiêu đánh giá kết quả dự báo của mô hình dự báo DMOSS. Ứng dụng mô hình dự báo tại khu vực Tây Nguyên từ tháng 9/2020 đến 03/2021 kết quả cho thấy mô hình dự báo khá tốt, dễ sử dụng. Tại tuyến tỉnh cho thấy hệ số tương quan đồng biến với r = 1 giữa số ca dự báo trung bình ở phân vị thứ 75 và số ca thực tế trung bình. Hệ số tương quan r dao động từ 0,80 đến 0,98 giữa các tỉnh. Tỷ lệ chênh lệch trung bình khoảng ± 25% vào những tháng có số ca lớn. Tháng có số ca thấp chênh lệch trong khoảng ± 20 ca. Mô hình dự báo khá chính xác với xu hướng dịch bệnh theo mùa, theo chu kỳ. Tuy nhiên trong thời gian đánh giá kết quả dự báo 6 tháng thì tỉnh Kon Tum là tỉnh có số ca cao khác biệt so với quy luật chu kỳ của bệnh sốt xuất huyết thì mô hình dự báo không chính xác (sai số lớn giữa ca dự báo và số ca thực tế). Mô hình là một kênh tham khảo trong việc xây dựng kế hoạch đáp ứng, phòng chống bệnh sốt xuất huyết dengue cho tuyến tỉnh hiện nay.
Đánh giá hiệu quả giám sát muỗi Aedes Sp bằng bẫy Gravid Aedes Trap tại Đồng Nai năm 2019 - 2020
Nghiên cứu nhằm đánh giá hiệu quả giám sát muỗi Aedes Sp bằng bẫy Gravid Aedes Trap tại Đồng Nai năm 2019 - 2020, so sánh hiệu quả khi thu thập muỗi Aedes sp. bằng bẫy Gravid Aedes Trap (GAT) và máy hút muỗi cầm tay được thực hiện tại 6 xã tại tỉnh Đồng Nai từ tháng 09/2019 đến 12/2020, mỗi xã đặt 30 bẫy GAT và thu thập muỗi 2 tuần/lần tại bẫy GAT và bằng máy hút muỗi cầm tay. Kết quả cho thấy bẫy GAT thu thập được nhiều muỗi Aedes sp. cái hơn 4,6 lần máy hút muỗi cầm tay (3324/715). Cụ thể, bẫy GAT thu thập nhiều muỗi Aedes aegypti hơn máy hút cầm tay 4,2 lần (2745/651) và thu nhiều muỗi Aedes albopictus hơn máy hút cầm tay 9 lần (579/64). Xu hướng véc tơ theo thời gian (chỉ số mật độ muỗi (con/nhà) DI) ở điểm thành thị khi giám sát bằng bẫy GAT gần giống với với khi giám sát bằng máy hút cầm tay. DI muỗi ở điểm nông thôn không có sự tương đồng theo thời gian khi so sánh 2 phương pháp bẫy GAT và máy hút cầm tay. Bẫy GAT hiệu quả, ít tốn công, khách quan hơn phương pháp máy hút cầm tay hiện dùng. Cần xây dựng chỉ số ngưỡng cho giám sát bằng bẫy GAT để thay thế cho chỉ số DI của máy hút muỗi cầm tay.
Sự biến động của quần thể vector Aedes theo mùa và sự lưu hành của vi rút lây truyền qua muỗi Aedes tại 20 tỉnh miền Nam Việt Nam từ năm 2011 đến năm 2020
Nghiên cứu hồi cứu số liệu giám sát véc tơ thường xuyên 20 tỉnh/ thành phố thuộc khu vực phía Nam giai đoạn 2011 - 2020 nhằm mô tả sự biến động của quần thể véc tơ Aedes theo mùa và sự lưu hành của vi rút lây truyền qua muỗi Aedes. Kết quả nghiên cứu cho thấy trong 10 năm gần đây, quần thể véc tơ Aedes có xu hướng tăng lên vào mùa mưa (từ tháng 5 đến tháng 11) và giảm vào các tháng mùa khô (từ tháng 12 đến tháng 4). Chỉ số Breteau luôn duy trì ở mức cao (BI > 20). Véc tơ Aedes aegypti chiếm ưu thế so với Aedes albopictus với sự ghi nhận tại 100% các điểm giám sát, trong khi Aedes albopictus chỉ được ghi nhận tại một số địa phương và tại một vài thời điểm trong suốt 10 năm qua với chỉ số muỗi rất thấp. Cụ thể chỉ số mật độ muỗi (DI) dao động từ 0,03 đến 0,17 con/ nhà, chỉ số nhà có muỗi (HI) dao động từ 3,3% đến 13,3%. Sự lưu hành của 4 týp vi rút Dengue và vi rút Zika trên muỗi cũng được ghi nhận. Hoạt động giám sát thường xuyên véc tơ truyền bệnh sốt xuất huyết có vai trò quan trọng và là cơ sở để lập kế hoạch kiểm soát chủ động và dự báo dịch bệnh.
Hiệu quả sử dụng bẫy Gravid Aedes trap (GAT) trong giám sát muỗi sốt xuất huyết dengue tại Hà Nội và Nam Định năm 2018 - 2019
Nghiên cứu điều tra cắt ngang thu thập muỗi Aedes hàng tuần bằng bẫy Gravid Aedes Trap (GAT) và máy hút cầm tay (MHCT) tại 180 hộ gia đình thuộc 6 xã, phường ở Thành phố Hà Nội và tỉnh Nam Định từ tháng 7/2018 - 5/2019 nhằm đánh giá hiệu quả việc sử dụng bẫy GAT trong giám sát véc tơ tại Hà Nội và Nam Định. Tổng số muỗi bắt được bởi cả hai phương pháp là 4930, trong đó số muỗi Ae. aegypti bắt bằng bẫy GAT là 1357 cao hơn 3,69 lần bắt bằng MHCT. Tổng số muỗi Ae. albopictus bắt bằng bẫy GAT là 3072, cao hơn 22,9 lần bắt bằng MHCT. Tại Hà Nội và Nam Định đều ghi nhận số lượng muỗi bắt bằng bẫy GAT nhiều hơn so với bắt bằng MHCT ở cả hai loài. Các chỉ số mật độ muỗi, chỉ số nhà có muỗi bằng bẫy GAT cao hơn so với MHCT. Độ nhậy và độ đặc hiệu của bẫy GAT cũng cao hơn phương pháp bắt bằng MHCT. Bắt muỗi bằng bẫy GAT không phụ thuộc vào người điều tra, tính ổn định cao và dễ sử dụng, nên bẫy GAT có thể xem xét áp dụng rộng rãi trong giám sát muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết dengue ở Việt Nam.
Ứng dụng Google Map API trong xác định ổ dịch sốt xuất huyết dengue tại huyện An Phú, tỉnh An Giang
Định nghĩa một ổ dịch theo dự án phòng chống sốt xuất huyết dengue (SXHD) (Dự án) Khu vực phía Nam (KVPN) đang áp dụng cho cho hoạt động chống dịch thường quy hiện nay, với tiêu chí trong phạm vi một ấp là có những hạn chế. Nghiên cứu nhằm so sánh những kết quả khác biệt trong việc xác định một ổ dịch SXHD khi sử dụng phương pháp định vị bằng Google Map API (GMA) so với phương pháp của dự án ở 729 ca SXHD trong hai năm 2017 và 2018 tại huyện An Phú tỉnh An Giang. Kết quả cho thấy có 166 ổ dịch báo cáo của dự án nhưng chỉ là 150 theo định nghĩa sử dụng GMA. Theo dự án thì tất cả các ổ dịch đều trong 1 ấp, nhưng theo định vị GMA thì có 8 (5%) ổ dịch có phạm vi 2 ấp. Tất cả những ổ dịch theo định nghĩa dựa vào GMA đều có khoảng cách giữa hai ca bệnh là không hơn 200m, theo cách xác định của Dự án có 53 (32%) ổ dịch có khoảng cách giữa 2 ca bệnh là ngoài 200m. Số ổ dịch theo tiêu chí 3 của dự án cao hơn so với ổ dịch theo GMA. Khác biệt giữa hai phương pháp khi sử dụng ca bệnh để xếp vào ổ dịch có ý nghĩa thống kê (p = 0,01). Dự án nên sử dụng GMA để xác định khoảng cách ca bệnh và ổ dịch bên cạnh định nghĩa ổ dịch hiện hành.
Huy động cộng đồng và xã hội hóa phòng chống véc tơ truyền bệnh
Huy động cộng đồng là nền tảng lâu bền của phòng chống sốt xuất huyết dengue vì bệnh do muỗi truyền này lan truyền theo muỗi Aedes sinh sống trong nhà người dân. Kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới cho thấy cả mô hình từ trên xuống và mô hình từ dưới lên nếu thực hiện đơn lẻ đều không bền vững. Việt Nam đã có rất nhiều thành công trong các chương trình huy động cộng đồng ở cấp độ xã/phường. Tuy nhiên ở các cấp độ cao hơn về phạm vi địa lý như huyện, tỉnh thì rất khó bền vững vì quản lý và điều hành chương trình cộng đồng rất tốn công sức và tài chính. Từ năm 1999 đến 2020, dự án phòng, chống sốt xuất huyết quốc gia đã thực hiện hợp phần cộng đồng này trên diện rộng với nhiều khó khăn và khó duy trì kinh phí cho hệ thống cộng tác viên và các hoạt động tại cấp độ cộng đồng và gia đình. Câu hỏi đặt ra là nguồn lực nào và cơ chế nào có thể thực hiện phòng chống véc tơ tại các hộ gia đình trong bối cảnh không có chương trình phòng chống sốt xuất huyết Quốc gia? Câu trả lời vẫn là phải huy động cộng đồng nhưng cần xã hội hóa cùng với sự kết hợp công tư. Bài viết này xin được đề cập tới vấn đề huy động cộng đồng trong phòng chống sốt xuất huyết trong vòng 30 năm qua và xu hướng xã hội hóa trên toàn cầu trong thế kỷ 21.
Đặc điểm phân tử của các chủng HPV68 phát hiện ở phụ nữ tại Việt Nam
Human papillomavirus (HPV) 68 là một trong các týp HPV nguy cơ cao gây ung thư cổ tử cung với tỷ lệ nhiễm chỉ sau HPV52, 16 và 18. Mặc dù vậy các vắc xin phòng HPV hiện nay không bao gồm týp vi rút này. Hơn nữa thông tin về đặc điểm di truyền của týp này còn rất hạn chế. Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu này nhằm phân tích di truyền của 12 chủng HPV68 phân lập từ 3076 bệnh phẩm của phụ nữ tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh bằng giải trình tự gen. Dựa trên sự khác biệt trình tự nucleotit vùng gen L1, E6 và E7, các dòng của HPV68 được xác định bằng phương pháp maximum likelihood, trong khi đó các vị trí đa hình nucleotit và biến đổi axit amin được so sánh với trình tự gốc (chủng prototype). Kết quả cho thấy HPV68 dòng C chiếm 80% số mẫu HPV68 phát hiện được. Gen L1 có tần suất đa hình nucleotit cao nhất (8,2%) và protein E7 có tỷ lệ axit amin biến đổi cao nhất trong 3 gen nghiên cứu (11,7%). Trong số các vị trí đa hình dẫn đến thay thế axit amin, Y18C và Q22E tìm thấy ở các chủng HPV68 tại Việt Nam nằm trong vùng tương tác giữa protein E7 và Rb1. Tuy nhiên, ảnh hưởng của các đa hình và biến đổi axit amin đến khả năng hình thành ung thư cần được nghiên cứu sâu hơn.
Thiết lập các bộ mẫu chuẩn cho 14 týp HPV nguy cơ cao để xây dựng và đánh giá tiêu chí kỹ thuật cho sinh phẩm chẩn đoán HPV bằng phương pháp Realtime-PCR
Human papillomavirus (HPV) trong đó 14 týp HPV nguy cơ cao (hr) có liên quan đến hơn 99% ca ung thư cổ tử cung. Để đánh giá các chỉ số kỹ thuật của sinh phẩm chẩn đoán HPV bằng Realtime-PCR cần các bộ mẫu chuẩn phù hợp. Chúng tôi tiến hành nghiên cứu này, nhằm phát triển các bộ mẫu chuẩn HPV để đánh giá độ nhạy lâm sàng và phân tích, độ đặc hiệu và độ chính xác đã được thiết lập từ 14 plasmid tái tổ hợp và các mẫu bệnh phẩm lâm sàng. Đặc tính mẫu chuẩn được đánh giá bằng PCR với cặp mồi PGMY09/ PGMY11 và 2 bộ sinh phẩm thương mại. Chúng tôi đã xây dựng được 4 bộ mẫu panel chuẩn bao gồm: (i) Bộ mẫu xác định độ nhạy lâm sàng với 60 bệnh phẩm dương tính với 14 týp hrHPV, (ii) Bộ mẫu xác định độ nhạy phân tích gồm 14 mẫu plasmid chứa đoạn gen của HPV đã xác định được nồng độ, (iii) Bộ mẫu xác định độ đặc hiệu gồm 103 mẫu lâm sàng âm tính và (iv) Bộ mẫu xác định độ chính xác gồm mẫu thuộc 14 týp với 4 nồng độ khác nhau. Đặc tính của các bộ mẫu chuẩn được kiểm tra bởi 2 phòng thí nghiệm độc lập và cho kết quả đồng nhất. Đây là các bộ mẫu chuẩn hrHPV sử dụng để đánh giá kỹ thuật Realtime-PCR lần đầu tiên được thiết lập và công bố tại Việt Nam.
Nhiễm nấm Malassezia trên da bệnh nhân bị viêm da cơ địa và một số yếu tố liên quan tại Bệnh viện Da liễu Trung ương từ tháng 7/2019 - tháng 6/2020
Mục tiêu của nghiên cứu nhằm mô tả tỷ lệ nhiễm nấm Malassezia trên da bệnh nhân viêm da cơ địa và một số một số yếu tố liên quan tại Bệnh viện Da liễu Trung ương từ tháng 7/2019 đến tháng 6/2020. Nghiên cứu cắt ngang được thực hiện trên 13.142 bệnh nhân viêm da cơ địa. Các bệnh nhân này được làm xét nghiệm soi tươi nấm tìm Malassezia. Kết quả cho thấy trong nhóm đối tượng nghiên cứu có 609 bệnh nhân có nhiễm Malassezia (chiếm 4,6%). Tỷ lệ nhiễm nấm trong nhóm bệnh nhân nam là 4,7% và trong nhóm nữ là 4,5%, không có sự khác biệt có ý nghĩa (p = 0,59). Tỷ lệ nhiễm Malassezia ở bệnh nhân thành thị (4,8%) và nông thôn là (4,6%) không khác biệt (p = 0,66). Về nhóm tuổi, có 6% trẻ em ≤ 2 tuổi, 2,1% trẻ em từ 2 đến 15 tuổi và 5,5% người trên 15 tuổi có nấm Malassezia. Nhóm tuổi từ 2 - 15 có nguy cơ nhiễm nấm thấp hơn nhóm tuổi > 15 tuối (OR = 0,37; 95%CI: 0,29 - 0,48). Mùa xuân và mùa hạ có tỉ lệ nhiễm Malassezia cao hơn so với mùa đông (OR = 1,32; 95%CI: 1,01 - 1,72 và OR = 1,41; 95%CI:1,12 - 1,77). Như vậy, nhiễm Malassezia có thể gặp ở các bệnh nhân viêm da cơ địa. Thông tin về các yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm nấm có thể giúp thầy thuốc lưu ý khi điều trị cho bệnh nhân viêm da cơ địa.
Đặc điểm dịch tễ học phân tử vi rút EV-A71 phân nhóm B5 gây bệnh tay chân miệng tại miền Bắc Việt Nam, 2012 - 2017
Phân nhóm B5 của EV-A71 (EV-A71_B5) đồng lưu hành với EV-A71_C4a gây dịch tay chân miệng (TCM) tại miền Bắc Việt Nam năm 2011 - 2012 và gần như là phân nhóm duy nhất được phát hiện giai đoạn 2013 - 2017. Thông tin đặc điểm dịch tễ học phân tử của EV-A71_B5 ở miền Bắc Việt Nam vẫn còn hạn chế. Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu này nhằm mô tả đặc điểm dịch tễ học phân tử vi rút EV-A71_B5 tại miền Bắc Việt Nam giai đoạn 2012 - 2017. Nghiên cứu phân tích sự lưu hành và đặc điểm gen VP1 của 216 mẫu bệnh phẩm đã được xác định dương tính với EV-A71_B5, thu thập trong chương trình giám sát TCM ở miền Bắc Việt Nam giai đoạn 2012 - 2017. EV-A71_B5 được phát hiện trên hầu hết các tỉnh và ở tất cả các năm nhưng sự lưu hành mang tính biến động về không gian và thời gian. Tuy 93,5% ca mắc EV-A71_B5 ở thể nhẹ, có 4 ca bệnh nặng và tử vong. EV-A71_B5 tại miền Bắc thuộc lineage Malaysia, chứa phần lớn các chủng lưu hành tại miền Nam, miền Trung và các nước Nam Á tương đối trong cùng thời điểm. EV-A71_B5 Việt Nam phân chia thành 5 nhánh, lưu hành thay đổi theo thời gian. Độ khác biệt trình tự gen VP1 lên đến 6,2%, gợi ý sự đa dạng nhóm chủng lưu hành. Đột biến chỉ phát hiện trên mẫu EV-A71_B5 Việt Nam gồm T79A, Y245H và T289S. Sự đa dạng gen VP1 có thể là cơ chế phân tử giúp EV-A71_B5 duy trì tính lưu hành gây dịch địa phương (endemicity) miền Bắc Việt Nam trong thời gian dài.