ẨN DỤ Ý NIỆM “ĐẠI DỊCH LÀ ĐÁM CHÁY” TRONG DIỄN NGÔN CHÍNH TRỊ TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT

DOI: 10.18173/2354-1067.2025-0041

Tóm tắt

Trong các cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu như đại dịch AIDS, H1N1 và gần đây là COVID-19, ẩn dụ ý niệm được sử dụng như một công cụ nhận thức và định hướng hành vi quan trọng. Nghiên cứu này tập trung khảo sát ẩn dụ ý niệm ĐẠI DỊCH LÀ ĐÁM CHÁY trong ba mươi sáu diễn ngôn chính trị bằng tiếng Anh và tiếng Việt. Cơ sở nền tảng của nghiên cứu được xây dựng dựa trên Lí thuyết ẩn dụ ý niệm do Lakoff và Johnson (1980) khởi xướng, kết hợp với đường hướng Phân tích ẩn dụ phê phán đề xuất bởi Charteris-Black (2004). Qua khảo sát, biểu thức ngôn ngữ ẩn dụ “spread/lan rộng” và “outbreak/ bùng phát” xuất hiện với tần suất cao nhất. Đặc biệt, nghiên cứu đã làm sáng tỏ cơ chế ánh xạ các thuộc tính ngữ nghĩa nổi bật của miền nguồn Đám cháy sang miền đích Đại dịch, qua đó nhận diện tám khía cạnh ngữ nghĩa đặc trưng.