Xu thế biến đổi lưu lượng mùa kiệt tại Kratie và sông Tiền - Hậu

Tóm tắt

Nghiên cứu phân tích xu thế biến đổi lưu lượng mùa kiệt tại các trạm Kratie, Tân Châu và Châu Đốc trong giai đoạn 1980-2024 nhằm nhận diện tác động lan truyền của biến động thượng lưu Mekong đến hạ lưu Đồng bằng sông Cửu Long. Các phương pháp được sử dụng gồm kiểm định Mann-Kendall, ước lượng độ dốc Theil-Sen và kiểm định điểm gãy Pettitt. Kết quả cho thấy lưu lượng mùa kiệt có xu thế giảm rõ rệt và có ý nghĩa thống kê tại Kratie (Z = -2,48; p = 0,013), với tốc độ suy giảm trung bình khoảng 58 m³/s/năm. Xu thế giảm này tiếp tục lan truyền xuống Tân Châu (Z = -1,98; p = 0,047; khoảng 35 m³/s/năm) và yếu hơn tại Châu Đốc (p = 0,071; khoảng 28 m³/s/năm). Kiểm định Pettitt xác định điểm gãy cấu trúc xuất hiện vào khoảng năm 2010, phản ánh sự chuyển pha trong chế độ dòng chảy của lưu vực, đồng thời trùng khớp với giai đoạn phát triển và vận hành mạnh mẽ của hệ thống hồ chứa thượng lưu. Sự thay đổi này kết hợp với tác động của biến đổi khí hậu đã làm giảm đáng kể lưu lượng mùa khô, tăng nguy cơ thiếu nước và xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long, đặt ra yêu cầu cấp thiết về dự báo sớm và quản lý tổng hợp nguồn nước. Từ khóa: Mùa kiệt, xu thế, Mann-Kendall, Theil-Sen, Pettitt, Kratie, Tân Châu, Châu Đốc